เนื้อความทั้งข้อ
[๔๘๖] ธรรมที่เป็นกิเลส อาศัยธรรมที่เป็นกิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เหมือนกับปฏิจจวาร.
ธรรมที่ไม่ใช่กิเลส อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่กิเลส ตลอดถึงอัชฌัตติกมหาภูตรูป ขันธ์ทั้งหลาย
ที่ไม่ใช่กิเลส อาศัยหทัยวัตถุ.
ธรรมที่เป็นกิเลส อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ กิเลสธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่กิเลส กิเลสธรรมทั้งหลาย อาศัย
หทัยวัตถุ.
ธรรมที่เป็นกิเลส และธรรมที่ไม่ใช่กิเลส อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลส เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และกิเลสธรรมทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่กิเลส
ขันธ์ ๒ ฯลฯ กิเลสธรรมทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย
กิเลสธรรมและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ.
ธรรมที่เป็นกิเลส อาศัยธรรมที่เป็นกิเลส และธรรมที่ไม่ใช่กิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุ
ปัจจัย
คือ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อาศัยโลภะ และสัมปยุตต-
*ขันธ์ทั้งหลาย.
กิเลสธรรมทั้งหลาย อาศัยโลภะ และหทัยวัตถุ.
ธรรมที่ไม่ใช่กิเลส อาศัยธรรมที่เป็นกิเลส และธรรมที่ไม่ใช่กิเลส เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่กิเลสและกิเลสธรรม ขันธ์ ๒
ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยกิเลสธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่มิใช่กิเลส อาศัย
กิเลสธรรมทั้งหลาย และหทัยวัตถุ.
ธรรมที่เป็นกิเลส และธรรมที่ไม่ใช่กิเลส อาศัยธรรมที่เป็นกิเลส และธรรมที่ไม่ใช่
กิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ และจิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่กิเลส และโลภะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยโลภะ และหทัยวัตถุ.
ในอารัมมณปัจจัย ในที่ไม่ใช่กิเลสธรรมเป็นมูล พึงกระทำปัญจวิญญาณ.
กิเลสํ ธมฺมํ ปจฺจยา กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุ-
ปจฺจยา: ตีณิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Kilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccasadisā.)
โนกิเลสํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนกิเลโส
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย
ขนฺธา ยาว อชฺฌตฺติกา มหาภูตา วตฺถุํ ปจฺจยา โนกิเลสา
ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā) vatthuṁ paccayā nokilesā khandhā.
โนกิเลสํ ธมฺมํ ปจฺจยา กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: โนกิเลเส ขนฺเธ ปจฺจยา กิเลสา วตฺถุํ ปจฺจยา
กิเลสา ฯ✎ ร่าง
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilese khandhe paccayā kilesā, vatthuṁ paccayā kilesā.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.295
โนกิเลสํ ธมฺมํ ปจฺจยา กิเลโส จ โนกิเลโส จ
ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา กิเลสา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ...
วตฺถุํ ปจฺจยา กิเลสา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ
วตฺถุํ ปจฺจยา กิเลสา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā kilesā ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vatthuṁ paccayā kilesā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā kilesā ca sampayuttakā ca khandhā.
กิเลสญฺจ โนกิเลสญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา กิเลโส ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โลภญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปจฺจยา โมโห
ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ ฯ จกฺกํ ฯ โลภญฺจ วตฺถุญฺจ
ปจฺจยา กิเลสา ฯ✎ ร่าง
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā— lobhañca sampayuttake ca khandhe paccayā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ (cakkaṁ). Lobhañca vatthuñca paccayā kilesā.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.7 · พุทธชยันตี 51.1066
กิเลสญฺจ โนกิเลสญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนกิเลโส ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ เอกํ ขนฺธญฺจ กิเลสญฺจ ปจฺจยา ตโย
ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... กิเลเส จ มหาภูเต จ
ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กิเลเส จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา โนกิเลสา
ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhañca kilesañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… kilese ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kilese ca vatthuñca paccayā nokilesā khandhā.
กิเลสญฺจ โนกิเลสญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา กิเลโส จ
โนกิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ เอกํ ขนฺธญฺจ
โลภญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา โมโห ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ
อโนตฺตปฺปํ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ จกฺกํ ฯ โลภญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา โมโห ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ
สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ จกฺกํ ฯ
อารมฺมณปจฺจเย โนกิเลสมูเล ปญฺจ วิญฺญาณา กาตพฺพา ฯ✎ ร่าง
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhañca lobhañca paccayā tayo khandhā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… (cakkaṁ). Lobhañca vatthuñca paccayā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ sampayuttakā ca khandhā. (Cakkaṁ.)
—
(Ārammaṇapaccaye nokilesamūle pañca viññāṇā kātabbā.)