เนื้อความทั้งข้อ
[๕๒๔] สังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
คือ บุคคลยินดี เพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งราคะ เพราะปรารภความยินดีนั้น ราคะ ฯลฯ
ทิฏฐิ วิจิกิจฉา อุทธัจจะ ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น
บุคคลยินดี ซึ่งทิฏฐิ.
เพราะปรารภวิจิกิจฉา เพราะปรารภอุทธัจจะ ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น ทิฏฐิ ฯลฯ
วิจิกิจฉา ฯลฯ อุทธัจจะ ฯลฯ.
สังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
คือ พระอริยะทั้งหลาย พิจารณากิเลสที่ละแล้ว กิเลสที่ข่มแล้ว กิเลสทั้งหลายที่เคย
เกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน พิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม โดยความเป็นของ
ไม่เที่ยง ฯลฯ
บุคคลรู้จิตของบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจิต ที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม โดยเจโตปริยญาณ
ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ แก่บุพเพนิวาสา-
*นุสสติญาณ แก่ยถากัมมุปคญาณ แก่อนาคตังสญาณ แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย.
อสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
คือ ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ กุศลธรรมที่เคยสั่งสมไว้แล้วใน
กาลก่อน ฯลฯ ออกจากฌาน พิจารณาฌาน
พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค แล้วพิจารณามรรค ฯลฯ เป็นปัจจัย แก่อาวัชชนะ
โดยอารัมมณปัจจัย
จักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรม
โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ
ด้วยทิพพจักขุ ฯลฯ เป็นปัจจัยแก่อนาคตตังสญาณ แก่อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย
อสังกิลิฏฐธรรม เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
คือ ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ ออกจากฌาน ฯลฯ จักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ ย่อมยินดี
ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรมเพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ราคะ ฯลฯ
โทมนัส เกิดขึ้น.
สงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณ-
ปจฺจเยน ปจฺจโย: ราคํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ
ราโค ... ทิฏฺฐิ วิจิกิจฺฉา อุทฺธจฺจํ ... โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐึ
อสฺสาเทติ ฯ กุสลตฺติกสทิสํ ฯ วิจิกิจฺฉํ อารพฺภ ... อุทฺธจฺจํ
อารพฺภ ... โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ ... วิจิกิจฺฉา ... อุทฺธจฺจํ
... ฯ✎ ร่าง
Saṅkiliṭṭho dhammo saṅkiliṭṭhassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—rāgaṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati; vicikicchā …pe… uddhaccaṁ …pe… domanassaṁ uppajjati; diṭṭhiṁ assādeti …pe… (kusalattikasadisaṁ); vicikicchaṁ ārabbha …pe… uddhaccaṁ ārabbha …pe… domanassaṁ uppajjati; diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… uddhaccaṁ uppajjati.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.27
สงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อสงฺกิลิฏฺฐสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณ-
ปจฺจเยน ปจฺจโย: อริยา ปหีเน กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ วิกฺขมฺภิเต
กิเลเส ... ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ ... สงฺกิลิฏฺเฐ ขนฺเธ อนิจฺจโต ...
วิปสฺสนฺติ ฯเปฯ เจโตปริยญาเณน สงฺกิลิฏฺฐจิตฺตสมงฺคิสฺส
จิตฺตํ ชานนฺติ สงฺกิลิฏฺฐา ขนฺธา เจโตปริยญาณสฺส ปุพฺเพ-
นิวาสานุสฺสติญาณสฺส ยถากมฺมุปคญาณสฺส อนาคตํส-
ญาณสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Saṅkiliṭṭho dhammo asaṅkiliṭṭhassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—ariyā pahīne kilese paccavekkhanti, vikkhambhite kilese …pe… pubbe samudāciṇṇe …pe… saṅkiliṭṭhe khandhe aniccato …pe… vipassati, cetopariyañāṇena saṅkiliṭṭhacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti; saṅkiliṭṭhā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
อสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อสงฺกิลิฏฺฐสฺส ธมฺมสฺส✎ ร่าง
Asaṅkiliṭṭho dhammo asaṅkiliṭṭhassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. (Saṅkhittaṁ.) Asaṅkiliṭṭho dhammo saṅkiliṭṭhassa dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. (Saṅkhittaṁ.)
อารมฺมณ-
ปจฺจเยน ปจฺจโย: ทานํ ... สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... ปุพฺเพ ฯเปฯ
ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา ฌานํ ปจฺจเวกฺขติ อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา
มคฺคํ ปจฺจเวกฺขนฺติ ฯเปฯ อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย
จกฺขุํ ... วตฺถุํ ... อสงฺกิลิฏฺเฐ ขนฺเธ อนิจฺจโต ... วิปสฺสติ ฯเปฯ
ทิพฺเพน จกฺขุนา ฯเปฯ อนาคตํสญาณสฺส อาวชฺชนาย อารมฺมณ-
ปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Asaṅkiliṭṭho dhammo asaṅkiliṭṭhassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ paccavekkhati, ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti …pe… āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ asaṅkiliṭṭhe khandhe aniccato …pe… vipassati, dibbena cakkhunā rūpaṁ passati …pe… anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.315
อสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส ธมฺมสฺส
อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ทานํ ... สีลํ ฯเปฯ ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา
... จกฺขุํ ... วตฺถุํ ... อสงฺกิลิฏฺเฐ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ
อารพฺภ ราโค ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Asaṅkiliṭṭho dhammo saṅkiliṭṭhassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… jhānā vuṭṭhahitvā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ asaṅkiliṭṭhe khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… domanassaṁ uppajjati.