เล่ม ๔๓ — อภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ๑ ข้อ 541

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๔๑] ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิเลสิกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิเลส- *สิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อาศัยโลภะ. ธรรมที่เป็นสังกิเลสิกแต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยกิเลสธรรมทั้งหลาย. ธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิเลสิกธรรม และธรรมที่เป็นสังกิเลสิก แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งกิเลสและสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโลภะ. โดยนัยดังกล่าวมานี้ ปฏิจจวารก็ดี สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับกิเลสทุกะ ไม่มีแตกต่างกัน

patthana2.12:197.1 #

กิเลสญฺเจวสงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโสเจว- สงฺกิเลสิโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โลภํ ปฏิจฺจ โมโห ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ ฯ จกฺกํ ฯ กิเลสญฺเจว- สงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโกเจวโนจกิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กิเลเส ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ✎ ร่าง

Kilesañceva saṅkilesikañca dhammaṁ paṭicca saṅkilesiko ceva no ca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—kilese paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ.

patthana2.12:198.1 #

กิเลสญฺเจวสงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโสเจวสงฺกิเลสิโกจ สงฺกิเลสิโกเจวโนจกิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: โลภํ ปฏิจฺจ โมโห ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ เอวํ ปฏิจฺจวาโรปิ✎ ร่าง

Kilesañceva saṅkilesikañca dhammaṁ paṭicca kileso ceva saṅkilesiko ca saṅkilesiko ceva no ca kileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ sampayuttakā ca khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ.

อ้างอิงสยามรัฐ 43.324

patthana2.12:199.0 #

สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กิเลสทุกสทิสา นินฺนานากรณา อามสนํ นานํ✎ ร่าง

2.12.5.2–6. Sahajāta-paccaya-nissaya-saṁsaṭṭha-sampayuttavāra

patthana2.12:199.1 #

—

(Evaṁ paṭiccavāropi sahajātavāropi paccayavāropi nissayavāropi saṁsaṭṭhavāropi sampayuttavāropi kilesadukasadisā. Ninnānākaraṇaṁ. Āmasanaṁ nānaṁ.)

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.36

patthana2.12:200.0.1 #

ฯ ปญฺหาวา✎ ร่าง

2.12.5.7. Pañhāvāra

patthana2.12:200.0.2 #

โ✎ ร่าง

2.12.5.7.1–4. Paccayānulomādi

patthana2.12:200.0.3 #

ร✎ ร่าง

Vibhaṅgavāra

patthana2.12:200.0.4 #

—

Hetu

patthana2.12:200.1 #

—

Kileso ceva saṅkilesiko ca dhammo kilesassa ceva saṅkilesikassa ca dhammassa hetupaccayena paccayo—kilesā ceva saṅkilesikā ca hetū sampayuttakānaṁ kilesānaṁ hetupaccayena paccayo (evaṁ cattāri, kilesadukasadisaṁ.)