เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๘] สวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย เหมือน
กับปฏิจจวาร.
อวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตักกธรรม
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทัยวัตถุ หทัยวัตถุ อาศัยวิตก วิตก อาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอวิตักกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ วิตก อาศัยหทัยวัตถุ.
สวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยวิตก ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็มี ๒ นัย.
สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม อาศัยอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย อาศัยวิตก สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยวิตก จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม อาศัย
หทัยวัตถุ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย วิตกและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัย
หทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็เหมือนกับปวัตติ นั้นเทียว.
สวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัย
ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ พึงทำ ๒ นัย.
อวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรมและวิตก จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก และมหาภูตรูปทั้งหลาย วิตก อาศัยขันธ์
ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็มี ๓ นัย.
สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม อาศัยสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก ขันธ์
๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตกและหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตกและมหาภูตรูปทั้งหลาย ขันธ์
๓ และอวิตักกธรรม อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ใน
ปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
สวิตกฺกํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: ตีณิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ✎ ร่าง
Savitakkaṁ dhammaṁ paccayā savitakko dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccavārasadisā.)
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.99
อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปจฺจยา
อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... วิตกฺกํ
ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ
วิตกฺกํ ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ
ปจฺจยา ขนฺธา วิตกฺกํ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา วิตกฺโก
เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา ฯเปฯ วตฺถุํ ปจฺจยา
อวิตกฺกา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา วิตกฺโก ฯ✎ ร่าง
Avitakkaṁ dhammaṁ paccayā avitakko dhammo uppajjati hetupaccayā—avitakkaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vitakkaṁ paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe avitakkaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā kaṭattā ca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe vitakkaṁ paccayā kaṭattārūpaṁ, khandhe paccayā vatthu, vatthuṁ paccayā khandhā, vitakkaṁ paccayā vatthu, vatthuṁ paccayā vitakko, ekaṁ mahābhūtaṁ paccayā tayo mahābhūtā …pe… vatthuṁ paccayā avitakkā khandhā, vatthuṁ paccayā vitakko.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.389 · พุทธชยันตี 51.1110
อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: วิตกฺกํ ปจฺจยา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา
สวิตกฺกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิยาปิ เทฺว ฯ✎ ร่าง
Avitakkaṁ dhammaṁ paccayā savitakko dhammo uppajjati hetupaccayā—vitakkaṁ paccayā sampayuttakā khandhā, vatthuṁ paccayā savitakkā khandhā. (Paṭisandhiyāpi dve.)
อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปจฺจยา
สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: วิตกฺกํ
ปจฺจยา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วิตกฺกํ ปจฺจยา
สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ
ปจฺจยา สวิตกฺกา ขนฺธา มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ
ปจฺจยา วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ปฏิสนฺธิยาปิ
ปวตฺติสทิสาเยว ฯ✎ ร่าง
Avitakkaṁ dhammaṁ paccayā savitakko ca avitakko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—vitakkaṁ paccayā sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, vitakkaṁ paccayā sampayuttakā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā savitakkā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā vitakko sampayuttakā ca khandhā; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Paṭisandhiyāpi pavattisadisāyeva.)
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.100
สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ
ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ
วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ
เทฺว กาตพฺพา ฯ✎ ร่าง
Savitakkañca avitakkañca dhammaṁ paccayā savitakko dhammo uppajjati hetupaccayā—savitakkaṁ ekaṁ khandhañca vitakkañca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… savitakkaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe…. (Paṭisandhikkhaṇe dve kātabbā.)
อ้างอิงสยามรัฐ 43.390
สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อวิตกฺโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ
ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต
จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา
วิตกฺโก ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ตีณิ ปฏิสนฺธิยาปิ ฯ✎ ร่าง
Savitakkañca avitakkañca dhammaṁ paccayā avitakko dhammo uppajjati hetupaccayā—savitakke khandhe ca vitakkañca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, savitakke khandhe ca vitakkañca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, savitakke khandhe ca vatthuñca paccayā vitakko; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Tīṇi, paṭisandhiyāpi.)
สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สวิตกฺโก จ
อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ
วิตกฺกญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ...
สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา
เทฺว ขนฺเธ ... สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต จ ปจฺจยา
จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา
ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ✎ ร่าง
Savitakkañca avitakkañca dhammaṁ paccayā savitakko ca avitakko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—savitakkaṁ ekaṁ khandhañca vitakkañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… savitakkaṁ ekaṁ khandhañca vitakkañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… savitakke khandhe ca vitakkañca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, savitakkaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā vitakko ca …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….