เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๖๖๕] สวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย มี ๑ นัย เหมือน
กับปฏิจจวาร.
สวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต ฯลฯ.
สวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย เหมือน
กับปฏิจจวาร.
อวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์ ฯลฯ.
อวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ฯลฯ.
อวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ วิตกเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย
โดยอัตถิปัจจัย
ในปฏิสนธิขณะ วิตก เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และกฏัตตารูปทั้งหลาย โดย
อัตถิปัจจัย
ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่วิตก และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดย
อัตถิปัจจัย
ที่เป็นปุเรชาต ได้แก่ จักขุ ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นหทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่
เที่ยง ฯลฯ ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น วิตก และสัมปยุตต-
*ขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่วิตก และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดย
อัตถิปัจจัย.
สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓
โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓
โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ แม้สหชาต ก็พึงกระทำเป็น ๒ นัย.
สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๕ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก เป็นปัจจัยแก่
จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่
วิตก โดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ มี ๓ นัย.
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายเป็นสวิตักกธรรม และวิตก เป็นปัจจัยแก่กายนี้
ที่เกิดก่อน โดยอัตถิปัจจัย.
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก และกวฬิงการาหาร
เป็นปัจจัยแก่กายนี้ โดยอัตถิปัจจัย.
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก และรูปชีวิตินทรีย์
เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย.
สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม โดย
อัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓
และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓
และวิตก โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ แม้ในปฏิสนธิมี ๒ นัย.
ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยนัตถิปัจจัย
ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยวิคตปัจจัย
ฯลฯ เป็นปัจจัย โดยอวิคตปัจจัย.
▴ ย่อ
สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย: เอกํ ปฏิจฺจสทิสํ ฯ สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ สวิตกฺโก
ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย:
ปฏิจฺจสทิสํ ฯ✎ ร่าง
Savitakko dhammo savitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo. (Ekaṁ, paṭiccasadisaṁ.) Savitakko dhammo avitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ. (Saṅkhittaṁ.) Savitakko dhammo savitakkassa ca avitakkassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo. (Paṭiccasadisaṁ.)
อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ
{๖๖๕.๑} อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย:
สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ
อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ
สหชาโต: วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ
รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกานํ
ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ
วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: จกฺขุํ ... วตฺถุํ อนิจฺจโต ... วิปสฺสติ
อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ วิตกฺโก จ สมฺปยุตฺตกา จ
ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Avitakko dhammo avitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. (Saṅkhittaṁ.) Avitakko dhammo savitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. (Saṅkhittaṁ.) Avitakko dhammo savitakkassa ca avitakkassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto —vitakko sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe vitakko sampayuttakānaṁ khandhānaṁ kaṭattā ca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo, paṭisandhikkhaṇe vatthu vitakkassa sampayuttakānañca khandhānaṁ atthipaccayena paccayo. Purejātaṁ —cakkhuṁ …pe… vatthuṁ aniccato …pe… vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha vitakko ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti, vatthu vitakkassa sampayuttakānañca khandhānaṁ atthipaccayena paccayo.
อ้างอิง สยามรัฐ 43.404
สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาโต: สวิตกฺโก เอโก
ขนฺโธ จ วิตกฺโก จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว
ขนฺธา ... ฯ สหชาโต: สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ
ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ
สหชาตาปิ เทฺว กาตพฺพา ฯ✎ ร่าง
Savitakko ca avitakko ca dhammā savitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo— sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto —savitakko eko khandho ca vitakko ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe…. Sahajāto —savitakko eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe…. (Paṭisandhikkhaṇe sahajātāpi dvepi kātabbā.)
อ้างอิง ฉัฏฐสังคายนา 123.113
สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ
สหชาตา: สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สหชาตา: สวิตกฺกา ขนฺธา จ วตฺถุ จ
วิตกฺกสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิกฺขเณ ตีณิ ฯ ปจฺฉาชาตา:
สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ
กพฬึกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ
ปจฺฉาชาตา: สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ
กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Savitakko ca avitakko ca dhammā avitakkassa dhammassa atthipaccayena paccayo— sahajātaṁ, purejātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. Sahajātā —savitakkā khandhā ca vitakko ca cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo. Sahajātā —savitakkā khandhā ca vatthu ca vitakkassa atthipaccayena paccayo (paṭisandhikkhaṇe, tīṇi). Pacchājātā —savitakkā khandhā ca vitakko ca purejātassa imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. Pacchājātā —savitakkā khandhā ca vitakko ca kabaḷīkāro āhāro ca imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. Pacchājātā —savitakkā khandhā ca vitakko ca rūpajīvitindriyañca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.
อ้างอิง สยามรัฐ 43.405
สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส
จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ สหชาโต:
สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วิตกฺโก จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ
จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ฯ
สหชาโต: สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ
วิตกฺกสฺส จ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย เทฺว ขนฺธา ... ปฏิสนฺธิยาปิ เทฺว ฯ✎ ร่าง
Savitakko ca avitakko ca dhammā savitakkassa ca avitakkassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto —savitakko eko khandho ca vitakko ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe…. Sahajāto —savitakko eko khandho ca vatthu ca tiṇṇannaṁ khandhānaṁ vitakkassa ca atthipaccayena paccayo …pe… dve khandhā ca …pe…. (Paṭisandhiyāpi dve.)
นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: อวิคตปจฺจเยน
ปจฺจโย: ฯ✎ ร่าง
Natthipaccayena paccayo … vigatapaccayena paccayo … avigatapaccayena paccayo.