เนื้อความทั้งข้อ
[๗๔๑] กามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กามาวจรธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ
ฯลฯ ที่เป็นปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรม แล้ว
ให้ทาน ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ วิปัสสนา ฯลฯ ก่อมานะ ถือทิฏฐิ
บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นกามาวจรธรรม ฯลฯ ปัญญา ฯลฯ ราคะ ความปรารถนา
สุขทางกาย ทุกข์ทางกาย ฤดู โภชนะ ฯลฯ เสนาสนะ แล้วให้ทาน วิปัสสนา ฯลฯ ฆ่าสัตว์
ฯลฯ ทำลายสงฆ์
ศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรม ฯลฯ เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรม
ฯลฯ แก่ความปรารถนา แก่สุขทางกาย แก่ทุกข์ทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย.
กามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ
ฯลฯ ที่เป็นปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรมแล้ว
ยังฌานที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น
บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นกามาวจรธรรม ฯลฯ เสนาสนะ แล้วยังฌานที่ไม่ใช่กามาวจร-
*ธรรมให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น
ศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรม ฯลฯ เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม
ฯลฯ แก่ปัญญา แก่มรรค แก่ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย
บริกรรมแห่งปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ปฐมฌาน ฯลฯ แห่งจตุตถฌาน ฯลฯ แห่ง
อากาสานัญจายตนะ ฯลฯ แห่งปฐมมรรค ฯลฯ บริกรรมแห่งจตุตถมรรค ฯลฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ
ฯลฯ ที่เป็นปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม
แล้วยังฌานที่ไม่ใช่กามาวจรธรรมให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น
บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ฯลฯ ปัญญา แล้วยังฌานที่ไม่ใช่กามาวจร-
*ธรรมให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น
ศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ฯลฯ ปัญญา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ฯลฯ
แก่ปัญญา แก่มรรค แก่ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย
ปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ทุติยฌาน โดยอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ ตติยฌาน ฯลฯ จตุตถฌาน
ฯลฯ อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่
เนวสัญญานาสัญญานายตนะ โดยอุปนิสสยปัจจัย
ปฐมมรรค เป็นปัจจัยแก่ทุติยมรรค ทุติยมรรค เป็นปัจจัยแก่ตติยมรรค ตติยมรรค
เป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรค โดยอุปนิสสยปัจจัย
มรรค เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย.
ธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กามาวจรธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ
ฯลฯ ที่เป็นปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม
แล้วให้ทาน ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ ยังวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ
บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ฯลฯ ปัญญา แล้วให้ทาน ศีล ฯลฯ
อุโบสถกรรม ฯลฯ ยังวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ
ศรัทธาที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม ฯลฯ ปัญญา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นกามาวจรธรรม ฯลฯ
แก่ปัญญา แก่ราคะ แก่ความปรารถนา แก่สุขทางกาย แก่ทุกข์ทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย
พระอริยะทั้งหลายเข้าไปอาศัยมรรคแล้ว พิจารณาเห็นสังขารทั้งหลายโดยความเป็นของ
ไม่เที่ยง ฯลฯ มรรค เป็นปัจจัยแก่อัตถปฏิสัมภิทา แก่ธรรมปฏิสัมภิทา แก่นิรุตติปฏิสัมภิทา
แก่ปฏิภาณปฏิสัมภิทา แก่ฐานาฐานโกสละของพระอริยะทั้งหลาย โดยอุปนิสสยปัจจัย
ผลสมาบัติ เป็นปัจจัยแก่ทุกข์ทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย.
กามาวจโร ธมฺโม กามาวจรสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย
ฯเปฯ ปกตูปนิสฺสโย: กามาวจรํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ
สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... วิปสฺสนํ ... ฯเปฯ มานํ ชปฺเปติ ทิฏฺฐึ คณฺหาติ
กามาวจรํ สีลํ ฯเปฯ ปญฺญํ ... ราคํ ปตฺถนํ กายิกํ สุขํ กายิกํ
ทุกฺขํ อุตุํ โภชนํ ... เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ วิปสฺสนํ ...
ฯเปฯ ปาณํ หนติ ฯเปฯ สงฺฆํ ภินฺทติ กามาวจรา สทฺธา
ฯเปฯ เสนาสนํ กามาวจราย สทฺธาย ฯเปฯ ปตฺถนาย กายิกสฺส
สุขสฺส กายิกสฺส ทุกฺขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Kāmāvacaro dhammo kāmāvacarassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—kāmāvacaraṁ saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… vipassanaṁ uppādeti, mānaṁ jappeti, diṭṭhiṁ gaṇhāti; kāmāvacaraṁ sīlaṁ …pe… paññaṁ … rāgaṁ …pe… patthanaṁ … kāyikaṁ sukhaṁ … kāyikaṁ dukkhaṁ … utuṁ … bhojanaṁ … senāsanaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… vipassanaṁ uppādeti, pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati; kāmāvacarā saddhā …pe… senāsanaṁ kāmāvacarāya saddhāya …pe… patthanāya … kāyikassa sukhassa … kāyikassa dukkhassa upanissayapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.457 · ฉัฏฐสังคายนา 123.160
กามาวจโร ธมฺโม นกามาวจรสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสย-
ปจฺจเยน ปจฺจโย: อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ
ปกตูปนิสฺสโย: กามาวจรํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย นกามาวจรํ ฌานํ
อุปฺปาเทติ มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ กามาวจรํ
สีลํ ... ฯเปฯ เสนาสนํ อุปนิสฺสาย นกามาวจรํ ฌานํ อุปฺปาเทติ
มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ กามาวจรา สทฺธา ...
ฯเปฯ เสนาสนํ นกามาวจราย สทฺธาย ฯเปฯ ปญฺญาย มคฺคสฺส
ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปฐมสฺส ฌานสฺส
ปริกมฺมํ ปฐมสฺส ฌานสฺส ฯเปฯ จตุตฺถสฺส ฌานสฺส ... อากาสานญฺ-
จายตนสฺส ... ปฐมสฺส มคฺคสฺส ... จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส
ปริกมฺมํ ... ฯเปฯ✎ ร่าง
Kāmāvacaro dhammo nakāmāvacarassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—kāmāvacaraṁ saddhaṁ upanissāya nakāmāvacaraṁ jhānaṁ uppādeti, maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti; kāmāvacaraṁ sīlaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya nakāmāvacaraṁ jhānaṁ uppādeti, maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti; kāmāvacarā saddhā …pe… senāsanaṁ nakāmāvacarāya saddhāya …pe… paññāya … maggassa, phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo; paṭhamassa jhānassa parikammaṁ paṭhamassa jhānassa …pe… catutthassa jhānassa …pe… ākāsānañcāyatanassa …pe… paṭhamassa maggassa …pe… catutthassa maggassa parikammaṁ catutthassa maggassa upanissayapaccayena paccayo.
นกามาวจโร ธมฺโม นกามาวจรสฺส
ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย
อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ
{๗๔๑.๒} ปกตูปนิสฺสโย: นกามาวจรํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย
นกามาวจรํ ฌานํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ
อุปฺปาเทติ นกามาวจรํ สีลํ ... ฯเปฯ ปญฺญํ อุปนิสฺสาย นกามาวจรํ
ฌานํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ
นกามาวจรา สทฺธา ... ฯเปฯ ปญฺญา นกามาวจราย สทฺธาย
ฯเปฯ ปญฺญาย มคฺคสฺส ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย ปฐมํ ฌานํ ทุติยสฺส ฌานสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย
ฯเปฯ ตติยํ ฌานํ ... จตุตฺถํ ฌานํ ... อากาสานญฺจายตนํ
วิญฺญาณญฺจายตนสฺส อากิญฺจญฺญายตนํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส
อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ปฐโม มคฺโค ทุติยสฺส ทุติโย มคฺโค
ตติยสฺส ตติโย มคฺโค จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย มคฺโค ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Nakāmāvacaro dhammo nakāmāvacarassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—nakāmāvacaraṁ saddhaṁ upanissāya jhānaṁ uppādeti, maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti; nakāmāvacaraṁ sīlaṁ …pe… paññaṁ upanissāya nakāmāvacaraṁ jhānaṁ uppādeti …pe… maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti; nakāmāvacarā saddhā …pe… paññā nakāmāvacarāya saddhāya …pe… paññāya, maggassa, phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo; paṭhamaṁ jhānaṁ dutiyassa jhānassa upanissayapaccayena paccayo …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ …pe… ākāsānañcāyatanaṁ viññāṇañcāyatanassa …pe… ākiñcaññāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanassa upanissayapaccayena paccayo; paṭhamo maggo dutiyassa maggassa …pe… dutiyo maggo tatiyassa maggassa …pe… tatiyo maggo catutthassa maggassa upanissayapaccayena paccayo; maggo phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.458 · ฉัฏฐสังคายนา 123.161
นกามาวจโร ธมฺโม กามาวจรสฺส ธมฺมสฺส
อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย
ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ ปกตูปนิสฺสโย: นกามาวจรํ สทฺธํ
อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... วิปสฺสนํ อุปฺปาเทติ
มานํ ชปฺเปติ ทิฏฺฐึ คณฺหาติ นกามาวจรํ สีลํ ... ฯเปฯ ปญฺญํ
อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... วิปสฺสนํ อุปฺปาเทติ
มานํ ชปฺเปติ ทิฏฺฐึ คณฺหาติ นกามาวจรา สทฺธา ... ฯเปฯ ปญฺญา
กามาวจราย สทฺธาย ปญฺญาย ราคสฺส ปตฺถนาย กายิกสฺส สุขสฺส
กายิกสฺส ทุกฺขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา มคฺคํ
อุปนิสฺสาย สงฺขาเร อนิจฺจโต วิปสฺสนฺติ มคฺโค อริยานํ
อตฺถปฏิสมฺภิทาย ธมฺมปฏิสมฺภิทาย นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาย
ปฏิภานปฏิสมฺภิทาย ฐานาฐานโกสลฺลสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย ผลสมาปตฺติ กายิกสฺส สุขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Nakāmāvacaro dhammo kāmāvacarassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—nakāmāvacaraṁ saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti, sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… vipassanaṁ uppādeti, mānaṁ jappeti, diṭṭhiṁ gaṇhāti; nakāmāvacaraṁ sīlaṁ …pe… paññaṁ upanissāya dānaṁ deti, sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… vipassanaṁ uppādeti, mānaṁ jappeti, diṭṭhiṁ gaṇhāti; nakāmāvacarā saddhā …pe… paññā kāmāvacarāya saddhāya …pe… paññāya, rāgassa …pe… patthanāya kāyikassa sukhassa, kāyikassa dukkhassa upanissayapaccayena paccayo; ariyā maggaṁ upanissāya saṅkhāre aniccato …pe… vipassanti, maggo ariyānaṁ atthapaṭisambhidāya … dhammapaṭisambhidāya … niruttipaṭisambhidāya … paṭibhānapaṭisambhidāya … ṭhānāṭhānakosallassa upanissayapaccayena paccayo; phalasamāpatti kāyikassa sukhassa upanissayapaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.459 · พุทธชยันตี 52.1144