เล่ม ๔๓ — อภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ๑ ข้อ 755

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๕๕] รูปาวจรธรรม อาศัยรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ. ธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นรูปาวจรธรรม ปฏิสนธิ. รูปาวจรธรรม และธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ ปุเรชาตปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ. ธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ ปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตต- *สมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม ปฏิสนธิ ตลอดถึงอสัญญสัตว์. พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๕ นอกนี้ พึงกระทำอนุโลม. ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ นัย.

patthana2.13:536.1 #

รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: รูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิ ฯ รูปาจวรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร จ นรูปาวจโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นปุเรชาตปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ✎ ร่าง

Rūpāvacaraṁ dhammaṁ paṭicca rūpāvacaro dhammo uppajjati napurejātapaccayā— paṭisandhikkhaṇe rūpāvacaraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe…. Rūpāvacaraṁ dhammaṁ paṭicca narūpāvacaro dhammo uppajjati napurejātapaccayā—rūpāvacare khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. Rūpāvacaraṁ dhammaṁ paṭicca rūpāvacaro ca narūpāvacaro ca dhammā uppajjanti napurejātapaccayā—paṭisandhikkhaṇe rūpāvacaraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā kaṭattā ca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe….

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 123.169

patthana2.13:537.1 #

นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: อรูเป นรูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... นรูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิ ยาว อสญฺญสตฺตา ฯ อิตเร ปญฺจปิ ปญฺหา อนุโลมํ กาตพฺพํ ฯ ... นปจฺฉาชาตปจฺจยา: นว ฯ✎ ร่าง

Narūpāvacaraṁ dhammaṁ paṭicca narūpāvacaro dhammo uppajjati napurejātapaccayā— arūpe narūpāvacaraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… narūpāvacare khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā, itare pañcapi pañhā, anulomaṁ kātabbaṁ) napacchājātapaccayā … nava.