[๒๓] กุศลธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุ โดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ นัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณ- *ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณ- *ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุและกุศลธรรมที่ ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อุปนิสสยปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นเหตุ และกุศลธรรมที่ไม่ใช่เหตุทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่ กุศลธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย ฯลฯ เป็น ปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ นัย [๒๓] นเหตุธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย [๒๓] เนววิปากนวิปากธัมมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเนววิปาก- *นวิปากธัมมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย [๒๓] ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย