เนื้อความทั้งข้อ
[๑๓๑] บทว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด มีการงานอย่างใด มีชาติ
อย่างใด มีชื่ออย่างใด มีโคตรอย่างใด มีปกติอย่างใด มีธรรมเครื่องอยู่อย่างใด มีอารมณ์อย่างใด
เป็นเถระก็ตาม เป็นนวกะก็ตาม เป็นมัชฌิมะก็ตาม นี้พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อนึ่ง ... ใด.
บทว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่า เป็นผู้ขอ. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะ
อรรถว่า ประพฤติภิกขาจริยวัตร. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่า ทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว. ชื่อว่า
ภิกษุ โดยสมญา. ชื่อว่า ภิกษุ โดยปฏิญญา. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นเอหิภิกษุ. ชื่อว่า
ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นผู้อุปสมบทแล้วด้วยไตรสรณคมน์. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นผู้
เจริญ. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่ามีสารธรรม. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นพระเสขะ. ชื่อว่า
ภิกษุ เพราะอรรถว่า เป็นพระอเสขะ. ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นผู้อันสงฆ์พร้อมเพรียงกัน
อุปสมบทให้ด้วยญัตติจตุตถกรรม อันไม่กำเริบ ควรแก่ฐานะ บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุที่สงฆ์
พร้อมเพรียงกันอุปสมบทให้ด้วยญัตติจตุตถกรรม อันไม่กำเริบ ควรแก่ฐานะ นี้ชื่อว่า ภิกษุ
ที่ทรงประสงค์ในอรรถนี้.
บาตรที่ชื่อว่า มีแผลหย่อนห้า คือ ไม่มีแผล มี ๑ แผล มี ๒ แผล มี ๓ แผล หรือ
มี ๔ แผล.
บาตรที่ชื่อว่า ไม่มีแผล ได้แก่บาตรที่มีรอยร้าวยาวไม่ถึงสององคุลี.
บาตรที่ชื่อว่า มีแผล ได้แก่บาตรที่มีรอยร้าวยาวถึงสององคุลี.
บาตรที่ชื่อว่า ใหม่ ตรัสหมายถึงบาตรที่ขอเขามา.
บทว่า ให้จ่าย คือ ขอเขา เป็นทุกกฏในประโยคที่ขอ, เป็นนิสสัคคีย์ด้วยได้บาตรมา,
จำต้องเสียสละในท่ามกลางสงฆ์.
ภิกษุทุกรูปพึงถือบาตรที่อธิษฐานแล้วไปประชุม อย่าอธิษฐานบาตรเลวด้วยหมายจะได้
บาตรที่มีราคามาก, ถ้าอธิษฐานบาตรเลว ด้วยหมายจะได้บาตรที่มีราคามาก, ต้องอาบัติทุกกฏ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็แลภิกษุพึงเสียสละบาตรนั้น อย่างนี้:-
โย ยาทิโส ฯเปฯ✎ ร่าง
yo yādiso …pe…
ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
bhikkhūti
เปฯ อยํ อิมสฺมึ
อตฺเถ อธิปฺเปโต ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
อูนปญฺจพนฺธโน นาม ปตฺโต✎ ร่าง
Ūnapañcabandhano nāma patto
อพนฺธโน
วา เอกพนฺธโน วา ทฺวิพนฺธโน วา ติพนฺธโน วา จตุพฺพนฺธโน วา ฯ✎ ร่าง
abandhano vā ekabandhano vā dvibandhano vā tibandhano vā catubandhano vā.
อพนฺธโนกาโส นาม ปตฺโต✎ ร่าง
Abandhanokāso nāma patto
ยสฺส ทฺวงฺคุลา ราชิ น โหติ ฯ✎ ร่าง
yassa dvaṅgulā rāji na hoti.
พนฺธโนกาโส นาม ปตฺโต✎ ร่าง
Bandhanokāso nāma patto
ยสฺส ทฺวงฺคุลา ราชิ โหติ ฯ✎ ร่าง
yassa dvaṅgulā rāji hoti.
ปตฺโต วิญฺญตฺตึ อุปาทาย วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง
patto viññattiṁ upādāya vuccati.
เจตาเปยฺยาติ✎ ร่าง
Cetāpeyyāti
อ้างอิงPTS 3.247 · สยามรัฐ 2.111 · ฉัฏฐสังคายนา 87.370
วิญฺญาเปติ ปโยเค ทุกฺกฏํ✎ ร่าง
viññāpeti, payoge dukkaṭaṁ.
ปฏิลาเภน
นิสฺสคฺคิโย โหติ✎ ร่าง
Paṭilābhena nissaggiyo hoti.
สงฺฆมชฺเฌ นิสฺสชฺชิตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Saṅghamajjhe nissajjitabbo.
สพฺเพเหว อธิฏฺฐิตปตฺตํ
คเหตฺวา สนฺนิปติตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Sabbeheva adhiṭṭhitapattaṁ gahetvā sannipatitabbaṁ.
น ลามโก ปตฺโต อธิฏฺฐาตพฺโพ✎ ร่าง
Na lāmako patto adhiṭṭhātabbo—
มหคฺฆํ
ปตฺตํ คเหสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
“mahagghaṁ pattaṁ gahessāmī”ti.
สเจ ลามกํ ปตฺตํ อธิฏฺเฐติ มหคฺฆํ ปตฺตํ
คเหสฺสามีติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ✎ ร่าง
Sace lāmakaṁ pattaṁ adhiṭṭheti— “mahagghaṁ pattaṁ gahessāmī”ti, āpatti dukkaṭassa.
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว นิสฺสชฺชิตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbo.