เนื้อความทั้งข้อ
[๓๕๕] ที่ชื่อว่า ภูตคาม ได้แก่พืช ๕ ชนิด พืชเกิดจากเหง้า ๑ พืชเกิดจากต้น ๑
พืชเกิดจากข้อ ๑ พืชเกิดจากยอด ๑ พืชเกิดจากเมล็ดเป็นที่ครบห้า ๑.
ที่ชื่อว่า พืชเกิดจากเหง้า ได้แก่ ขมิ้น ขิง ว่านน้ำ ว่านเปราะ อุตพิด ข่า แฝก
แห้วหมู, หรือแม้พืชอย่างอื่นใดซึ่งเกิดที่เหง้า งอกที่เหง้า นั่นชื่อว่า พืชเกิดจากเหง้า.
ที่ชื่อว่า พืชเกิดจากต้น ได้แก่ ต้นโพธิ์ ต้นไทร ต้นดีปลี ต้นมะเดื่อ ต้นเต่าร้าง
ต้นมะขวิด, หรือแม้พืชอย่างอื่นใดซึ่งเกิดที่ต้น งอกที่ต้น นั่นชื่อว่า พืชเกิดจากต้น.
ที่ชื่อว่า พืชเกิดจากข้อ ได้แก่ อ้อย ไม้ไผ่ ไม้อ้อ หรือแม้พืชอย่างอื่นใดซึ่งเกิด
ที่ข้อ งอกที่ข้อ นั่นชื่อว่า พืชเกิดจากข้อ.
ที่ชื่อว่า พืชเกิดจากยอด ได้แก่ ผักบุ้งล้อม แมงลัก เถาหญ้านาง, หรือแม้พืช
อย่างอื่นใดซึ่งเกิดที่ยอด งอกที่ยอด นั่นชื่อว่า พืชเกิดจากยอด.
ที่ชื่อว่า พืชเกิดจากเมล็ด ได้แก่ข้าว ถั่ว งา หรือแม้พืชอย่างอื่นใดซึ่งเกิดที่เมล็ด
งอกที่เมล็ด นั่นชื่อว่า พืชเกิดจากเมล็ด เป็นที่ครบห้า.
ภูตคาโม นาม✎ ร่าง
Bhūtagāmo nāma
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 88.53 · พุทธชยันตี 2.1.1.108
ปญฺจ พีชชาตานิ มูลพีชํ ขนฺธพีชํ
ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ๑- ปญฺจมํ ฯ✎ ร่าง
pañca bījajātāni— mūlabījaṁ, khandhabījaṁ, phaḷubījaṁ, aggabījaṁ, bījabījameva pañcamaṁ.
มูลพีชํ นาม✎ ร่าง
Mūlabījaṁ nāma—
อ้างอิงPTS 4.35
หฬิทฺทํ ๒-
สิงฺคเวรํ วจํ ๓- วจตฺถํ อติวิสํ ๔- กฏุกโรหิณี อุสีรํ ภทฺทมุตฺตกํ ยานิ
วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูเล ชายนฺติ มูเล สญฺชายนฺติ เอตํ
มูลพีชํ นาม ฯ✎ ร่าง
haliddi, siṅgiveraṁ, vacā, vacattaṁ, ativisā, kaṭukarohiṇī, usīraṁ, bhaddamuttakaṁ, yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti, mūle sañjāyanti, etaṁ mūlabījaṁ nāma.
ขนฺธพีชํ นาม✎ ร่าง
Khandhabījaṁ nāma—
อสฺสฏฺโฐ นิโคฺรโธ ปิลกฺโข
อุทุมฺพโร กจฺฉโก กปิฐโน ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ ขนฺเธ
ชายนฺติ ขนฺเธ สญฺชายนฺติ เอตํ ขนฺธพีชํ นาม ฯ✎ ร่าง
assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthano, yāni vā panaññānipi atthi khandhe jāyanti, khandhe sañjāyanti, etaṁ khandhabījaṁ nāma.
ผฬุพีชํ นาม✎ ร่าง
Phaḷubījaṁ nāma—
อ้างอิงสยามรัฐ 2.234
อุจฺฉุ เวฬุ นโฬ ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ ปพฺเพ ชายนฺติ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. พีชพีชญฺเจว ฯ ๒ ม. ยุ. พลิทฺทิ ฯ ๓ ม. สิงฺคิเวรํ วจา ฯ ๔ ม. อติวิสา ฯ
ปพฺเพ สญฺชายนฺติ เอตํ ผฬุพีชํ นาม ฯ✎ ร่าง
ucchu, veḷu, naḷo, yāni vā panaññānipi atthi pabbe jāyanti, pabbe sañjāyanti, etaṁ phaḷubījaṁ nāma.
อคฺคพีชํ นาม✎ ร่าง
Aggabījaṁ nāma—
อชฺชุกํ ผณิชฺชกํ หิริเวรํ ยานิ วา
ปนญฺญานิปิ อตฺถิ อคฺเค ชายนฺติ อคฺเค สญฺชายนฺติ เอตํ
อคฺคพีชํ นาม ฯ✎ ร่าง
ajjukaṁ, phaṇijjakaṁ, hiriveraṁ, yāni vā panaññānipi atthi agge jāyanti, agge sañjāyanti, etaṁ aggabījaṁ nāma.
พีชพีชํ นาม✎ ร่าง
Bījabījaṁ nāma—
ปุพฺพณฺณํ อปรณฺณํ ยานิ วา
ปนญฺญานิปิ อตฺถิ พีเช ชายนฺติ พีเช สญฺชายนฺติ เอตํ พีชพีชํ
นาม ปญฺจมํ ฯ✎ ร่าง
pubbaṇṇaṁ, aparaṇṇaṁ, yāni vā panaññānipi atthi bīje jāyanti, bīje sañjāyanti, etaṁ bījabījaṁ nāma.