เนื้อความทั้งข้อ
[๕๐๕] บทว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ... .
บทว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ ชื่อว่า ภิกษุ
ที่ทรงประสงค์ในอรรถนี้.
บทว่า ภิกษุ หมายถึงภิกษุรูปอื่น.
ที่ชื่อว่า ฉันเสร็จ คือ ฉันโภชนะ ๕ อย่างใดอย่างหนึ่ง โดยที่สุด แม้ฉันด้วยปลาย
หญ้าคา.
ที่ชื่อว่า ห้ามภัตแล้ว คือ กำลังฉันอาหารอยู่ ๑ ทายกนำโภชนะมาถวายอีก ๑
ทายกอยู่ในหัตถบาส ๑ ทายกน้อมถวาย ๑ ภิกษุห้ามเสีย ๑.
ที่ชื่อว่า มิใช่เดน คือ ของที่ยังมิได้ทำให้เป็นกัปปิยะ ๑ ภิกษุมิได้รับประเคน ๑
ภิกษุมิได้ยกขึ้นส่งให้ ๑ ทำนอกหัตถบาส ๑ ภิกษุยังฉันไม่เสร็จทำ ๑ ภิกษุฉันเสร็จ ห้ามภัต
แล้ว ลุกจากอาสนะแล้ว ทำ ๑ ภิกษุมิได้พูดว่าทั้งหมดนั่นพอแล้ว ๑ ของนั้นมิใช่เป็นเดน
ภิกษุอาพาธ ๑ นี้ชื่อว่า มิใช่เดน.
ที่ชื่อว่า ของเคี้ยว คือเว้นโภชนะ ๕ ของที่เป็นยามกาลิก สัตตาหกาลิก ยาวชีวิก
นอกนั้นชื่อว่า ของเคี้ยว.
ที่ชื่อว่า ของฉัน ได้แก่โภชนะ ๕ คือ ข้าวสุก ขนมสด ขนมแห้ง ปลา เนื้อ.
บทว่า นำไปปวารณา คือ บอกว่า จงรับของตามที่ต้องการ.
ที่ชื่อว่า รู้อยู่ คือ รู้เอง หรือรูปอื่นบอกเธอ หรือภิกษุนั้นบอก.
ที่ชื่อว่า เพ่งจะหาโทษให้ คือ เพ่งเล็งว่า จักท้วง จักเตือน จักท้วงซ้ำ จักเตือนซ้ำ
ซึ่งภิกษุนี้ จักทำให้เป็นผู้เก้อ ด้วยโทษข้อนี้.
ภิกษุนำไป ต้องอาบัติทุกกฏ.
ภิกษุรับไว้ตามคำของเธอด้วยตั้งใจว่า จักเคี้ยว จักฉัน ภิกษุผู้นำไป ต้องอาบัติทุกกฏ.
ขณะกลืน ภิกษุผู้นำไป ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน เมื่อภิกษุนั้นฉันเสร็จ ภิกษุ
ผู้นำไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์.
โย ยาทิโส ฯเปฯ✎ ร่าง
yo yādiso …pe…
ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
bhikkhūti
เปฯ อยํ อิมสฺมึ
อตฺเถ อธิปฺเปโต ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
ภิกฺขุนฺติ✎ ร่าง
Bhikkhunti
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 88.116
อญฺญํ ภิกฺขุํ ฯ✎ ร่าง
aññaṁ bhikkhuṁ.
ภุตฺตาวี นาม✎ ร่าง
Bhuttāvī nāma
ปญฺจนฺนํ โภชนานํ อญฺญตรํ โภชนํ อนฺตมโส กุสคฺเคนปิ ภุตฺตํ
โหติ ฯ✎ ร่าง
pañcannaṁ bhojanānaṁ aññataraṁ bhojanaṁ, antamaso kusaggenapi bhuttaṁ hoti.
ปวาริโต นาม✎ ร่าง
Pavārito nāma
อสนํ ปญฺญายติ โภชนํ ปญฺญายติ
หตฺถปาเส ฐิโต อภิหรติ ปฏิกฺเขโป ปญฺญายติ ฯ✎ ร่าง
asanaṁ paññāyati, bhojanaṁ paññāyati, hatthapāse ṭhito abhiharati, paṭikkhepo paññāyati.
อนติริตฺตํ นาม✎ ร่าง
Anatirittaṁ nāma
อกปฺปิยกตํ โหติ✎ ร่าง
akappiyakataṁ hoti,
อปฺปฏิคฺคหิตกตํ โหติ✎ ร่าง
appaṭiggahitakataṁ hoti,
อนุจฺจาริตกตํ โหติ✎ ร่าง
anuccāritakataṁ hoti,
อหตฺถปาเส
กตํ โหติ✎ ร่าง
ahatthapāse kataṁ hoti,
อภุตฺตาวินา กตํ โหติ✎ ร่าง
abhuttāvinā kataṁ hoti,
ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อาสนา
วุฏฺฐิเตน กตํ โหติ✎ ร่าง
bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena kataṁ hoti,
อลเมตํ สพฺพนฺติ อวุตฺตํ โหติ✎ ร่าง
“alametaṁ sabban”ti avuttaṁ hoti,
น คิลานาติริตฺตํ
โหติ✎ ร่าง
na gilānātirittaṁ hoti—
เอตํ อนติริตฺตํ นาม ฯ✎ ร่าง
etaṁ anatirittaṁ nāma.
ขาทนียํ นาม✎ ร่าง
Khādanīyaṁ nāma
ปญฺจ โภชนานิ ยามกาลิกํ
สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ ฐเปตฺวา อวเสสํ ขาทนียํ นาม ฯ✎ ร่าง
pañca bhojanāni—yāmakālikaṁ sattāhakālikaṁ yāvajīvikaṁ ṭhapetvā avasesaṁ khādanīyaṁ nāma.
โภชนียํ
นาม✎ ร่าง
Bhojanīyaṁ nāma
อ้างอิงสยามรัฐ 2.333
ปญฺจ โภชนานิ โอทโน กุมฺมาโส สตฺตุ มจฺโฉ มํสํ ฯ✎ ร่าง
pañca bhojanāni—odano, kummāso, sattu, maccho, maṁsaṁ.
อภิหฏฺฐุํ ปวาเรยฺยาติ✎ ร่าง
Abhihaṭṭhuṁ pavāreyyāti
อ้างอิงพุทธชยันตี 2.1.236
ยาวตกํ อิจฺฉสิ ตาวตกํ คณฺหาหีติ ฯ✎ ร่าง
yāvatakaṁ icchasi tāvatakaṁ gaṇhāhīti.
ชานาติ นาม✎ ร่าง
Jānāti nāma
สามํ วา ชานาติ อญฺเญ วา ตสฺส อาโรเจนฺติ
โส วา อาโรเจติ ฯ✎ ร่าง
sāmaṁ vā jānāti, aññe vā tassa ārocenti, so vā āroceti.
อาสาทนาเปกฺโขติ✎ ร่าง
Āsādanāpekkhoti
อิมินา อิมํ โจเทสฺสามิ
สาเรสฺสามิ ปฏิโจเทสฺสามิ ปฏิสาเรสฺสามิ มงฺกุํ กริสฺสามีติ ฯ
อภิหรติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ✎ ร่าง
“iminā imaṁ codessāmi sāressāmi paṭicodessāmi paṭisāressāmi maṅkuṁ karissāmī”ti abhiharati, āpatti dukkaṭassa.
ตสฺส วจเนน ขาทิสฺสามิ ภุญฺชิสฺสามีติ
ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ✎ ร่าง
Tassa vacanena “khādissāmi bhuñjissāmī”ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.
อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ✎ ร่าง
Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa.
โภชนปริโยสาเน อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ✎ ร่าง
Bhojanapariyosāne āpatti pācittiyassa.