เนื้อความทั้งข้อ
[๕๖๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ลุงของภิกษุรูปหนึ่งป่วยอยู่ในกองทัพ เขาส่งทูตไปในสำนัก
ภิกษุนั้นว่า ลุงกำลังป่วยอยู่ในกองทัพ ขอพระคุณเจ้าจงมา ลุงต้องการให้พระคุณเจ้ามา จึงภิกษุ
นั้นดำริว่า พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติสิกขาบทแก่ภิกษุทั้งหลายไว้ว่า ภิกษุไม่พึงไปเพื่อจะดูเสนา
อันยกออกแล้ว ก็นี่ลุงของเราป่วยอยู่ในกองทัพ เราจะพึงปฏิบัติอย่างไรหนอ แล้วแจ้งความนั้น
แก่ภิกษุทั้งหลายๆ กราบทูลเนื้อความนั้นแด่พระผู้มีพระภาค.
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทำธรรมีกถา ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุ
แรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ไปในกองทัพได้
เพราะปัจจัยเห็นปานนั้น.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ ว่าดังนี้:-
๙๗. ๘. อนึ่ง ภิกษุใด ไปเพื่อจะดูเสนาอันยกออกแล้ว เว้นไว้แต่ปัจจัยมี
อย่างนั้นเป็นรูป เป็นปาจิตตีย์.
เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน มาตุโล
เสนาย คิลาโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno mātulo senāya gilāno hoti.
อ้างอิงPTS 4.105 · ฉัฏฐสังคายนา 88.143 · พุทธชยันตี 2.1.286
โส ตสฺส ภิกฺขุโน สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ✎ ร่าง
So tassa bhikkhuno santike dūtaṁ pāhesi—
อหํ หิ เสนาย คิลาโน✎ ร่าง
“ahañhi senāya gilāno.
อาคจฺฉตุ ภทฺทนฺโต✎ ร่าง
Āgacchatu bhadanto.
อิจฺฉามิ ภทฺทนฺตสฺส
อาคตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Icchāmi bhadantassa āgatan”ti.
อถโข ตสฺส ภิกฺขุโน เอตทโหสิ ภควา ภิกฺขูนํ
สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ น อุยฺยุตฺตํ เสนํ ทสฺสาย คนฺตพฺพนฺติ✎ ร่าง
Atha kho tassa bhikkhuno etadahosi—“bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ—‘na uyyuttaṁ senaṁ dassanāya gantabban’ti.
อยญฺจ เม มาตุโล เสนาย คิลาโน✎ ร่าง
Ayañca me mātulo senāya gilāno.
กถํ นุ โข มยา ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ nu kho mayā paṭipajjitabban”ti?
ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ✎ ร่าง
Bhagavato etamatthaṁ ārocesi.
อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน
เอตสฺมึ ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—
อนุชานามิ
ภิกฺขเว ตถารูปปจฺจยา เสนํ คนฺตุํ✎ ร่าง
“anujānāmi, bhikkhave, tathārūpappaccayā senāya gantuṁ.
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ
สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ✎ ร่าง
Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—
โย ปน ภิกฺขุ อุยฺยุตฺตํ เสนํ ทสฺสนาย คจฺเฉยฺย
อญฺญตฺร ตถารูปปจฺจยา ปาจิตฺติยนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Yo pana bhikkhu uyyuttaṁ senaṁ dassanāya gaccheyya, aññatra tathārūpappaccayā, pācittiyan”ti.