เนื้อความทั้งข้อ
[๗๙๑] คำว่า ตระกูลที่สงฆ์สมมติว่าเป็นเสกขะ ความว่า ตระกูลที่ชื่อว่าอันสงฆ์
สมมติว่าเป็นเสกขะ ได้แก่ตระกูลที่เจริญด้วยศรัทธา แต่หย่อนด้วยโภคสมบัติ ได้รับสมมติ
ด้วยญัตติทุติยกรรมว่าเป็นเสกขะ.
บทว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...
บทว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่า เป็นผู้ขอ ... นี้ ชื่อว่า ภิกษุ
ที่ทรงประสงค์ในอรรถนี้.
บทว่า ในตระกูลทั้งหลายที่สงฆ์สมมติว่าเป็นเสกขะ ได้แก่ตระกูลทั้งหลาย เห็น
ปานนั้น ที่สงฆ์สมมติว่าเป็นเสกขะ.
ที่ชื่อว่า ไม่ได้รับนิมนต์ไว้ คือเขาไม่ได้นิมนต์เพื่อฉันในวันนี้ หรือพรุ่งนี้ไว้ ภิกษุ
เดินผ่านอุปจารเรือนเข้าไป เขาจึงนิมนต์ นี้ชื่อว่าไม่ได้รับนิมนต์ไว้.
ที่ชื่อว่า ได้รับนิมนต์ คือ เขานิมนต์เพื่อฉันในวันนี้หรือพรุ่งนี้ไว้ ภิกษุมิได้เดินผ่าน
อุปจารเข้าไป เขานิมนต์ นี้ชื่อว่า ได้รับนิมนต์.
ที่ชื่อว่า มิใช่ผู้อาพาธ คือ สามารถไปบิณฑบาตได้.
ที่ชื่อว่า ผู้อาพาธ คือ ไม่สามารถไปบิณฑบาตได้.
ที่ชื่อว่า ของเคี้ยว คือ เว้นโภชนะห้า ของเป็นยามกาลิก สัตตาหกาลิก ยาวชีวิก
นอกนั้นชื่อว่าของเคี้ยว
ที่ชื่อว่า ของฉัน ได้แก่ โภชนะห้า คือ ข้าวสุก ๑ ขนมสด ๑ ขนมแห้ง ๑
ปลา ๑ เนื้อ ๑.
ภิกษุไม่ได้รับนิมนต์ไว้ มิใช่ผู้อาพาธ รับของเคี้ยวของฉันไว้ด้วยหมายใจว่า จักเคี้ยว
จักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ ฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ทุกๆ คำกลืน.
ยานิ โข ปน ตานิ เสกฺขสมฺมตานิ กุลานีติ✎ ร่าง
Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulānīti
เสกฺขสมฺมตํ นาม กุลํ ยํ กุลํ สทฺธาย วฑฺฒติ โภเคน หายติ
เอวรูปสฺส กุลสฺส ญตฺติทุติเยน กมฺเมน เสกฺขสมฺมติ ทินฺนา โหติ ฯ✎ ร่าง
sekkhasammataṁ nāma kulaṁ yaṁ kulaṁ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati. Evarūpassa kulassa ñattidutiyena kammena sekkhasammuti dinnā hoti.
โย ยาทิโส ฯเปฯ✎ ร่าง
yo yādiso …pe…
ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
bhikkhūti
เปฯ อยํ อิมสฺมึ อตฺเถ
อธิปฺเปโต ภิกฺขูติ ฯ✎ ร่าง
…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
ตถารูเปสุ เสกฺขสมฺมเตสุ กุเลสูติ✎ ร่าง
Tathārūpesu sekkhasammatesu kulesūti
เอวรูเปสุ
เสกฺขสมฺมเตสุ กุเลสุ ฯ✎ ร่าง
evarūpesu sekkhasammatesu kulesu.
อนิมนฺติโต นาม✎ ร่าง
Animantito nāma
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 88.238
อชฺชตนาย วา สฺวาตนาย
วา อนิมนฺติโต ฆรุปจารํ โอกฺกมนฺเต นิมนฺเตนฺติ เอโส อนิมนฺติโต
นาม ฯ✎ ร่าง
ajjatanāya vā svātanāya vā animantito, gharūpacāraṁ okkamante nimanteti, eso animantito nāma.
นิมนฺติโต นาม✎ ร่าง
Nimantito nāma
อ้างอิงPTS 4.181
อชฺชตนาย วา สฺวาตนาย วา นิมนฺติโต
ฆรุปจารํ อโนกฺกมนฺเต นิมนฺเตนฺติ เอโส นิมนฺติโต นาม ฯ✎ ร่าง
ajjatanāya vā svātanāya vā nimantito, gharūpacāraṁ anokkamante nimanteti, eso nimantito nāma.
อคิลาโน
นาม✎ ร่าง
Agilāno nāma
สกฺโกติ ปิณฺฑาย จริตุํ ฯ✎ ร่าง
sakkoti piṇḍāya carituṁ.
คิลาโน นาม✎ ร่าง
Gilāno nāma
น สกฺโกติ ปิณฺฑาย
จริตุํ ฯ✎ ร่าง
na sakkoti piṇḍāya carituṁ.
ขาทนียํ นาม✎ ร่าง
Khādanīyaṁ nāma
อ้างอิงพุทธชยันตี 2.1.478
ปญฺจ โภชนานิ ยามกาลิกํ สตฺตาหกาลิกํ
ยาวชีวิกํ ฐเปตฺวา อวเสสํ ขาทนียํ นาม ฯ✎ ร่าง
pañca bhojanāni yāmakālikaṁ sattāhakālikaṁ yāvajīvikaṁ ṭhapetvā avasesaṁ khādanīyaṁ nāma.
โภชนียํ นาม✎ ร่าง
Bhojanīyaṁ nāma
ปญฺจ โภชนานิ โอทโน กุมฺมาโส สตฺตุ มจฺโฉ มํสํ ฯ✎ ร่าง
pañca bhojanāni—odano, kummāso, sattu, maccho, maṁsaṁ.
อนิมนฺติโต
อคิลาโน ขาทิสฺสามิ ภุญฺชิสฺสามีติ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส ฯ✎ ร่าง
Animantito agilāno “khādissāmi bhuñjissāmī”ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.
อ้างอิงสยามรัฐ 2.525
อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร อาปตฺติ ปาฏิเทสนียสฺส ฯ✎ ร่าง
Ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.