เนื้อความทั้งข้อ
[๓๗๖] ๑. ภิกษุทั้งหลายผู้อยู่ปริวาส ยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ
อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การล้างเท้า
การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตร จีวร การถูหลังให้เมื่อ
อาบน้ำ ของปกตัตตะภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก จึงเพ่งโทษ เป็น
ทุกกฏแก่ภิกษุ ผู้อยู่ปริวาสผู้ยินดี ทรงอนุญาตแก่ภิกษุผู้อยู่ปริวาสด้วยกันตามลำดับ
ผู้แก่พรรษา และทรงอนุญาตกิจ ๕ อย่าง คือ อุโบสถ ๑ ปวารณา ๑ ผ้าอาบน้ำ
ฝน ๑ การสละภัตร ๑ การรับภัตร ๑ วิธีประพฤติชอบ คือ ภิกษุผู้อยู่ปริวาสไม่
ไปข้างหน้าปกตัตตะภิกษุ พอใจด้วยที่สุดท้าย ไม่มีสมณะนำหน้าและตามหลังเข้า
ไปสู่สกุล ไม่สมาทานอารัญญิกธุดงค์ ปิณฑปาติกธุดงค์ ไม่ให้เขานำบิณฑบาต
มาส่ง เป็นอาคันตุกะไป และมีอาคันตุกะมา ต้องบอก พึงบอกในอุโบสถ ใน
ปวารณา สั่งทูตให้บอก ไปสู่อาวาส และถิ่นมิใช่อาวาสที่มีภิกษุ ไม่พึงอยู่ในที่มุง
เดียวกัน เมื่อปกตัตตะภิกษุนั่ง ณ พื้นดิน ไม่นั่ง ณ อาสนะ เมื่อปกตัตตะภิกษุ
นั่งอาสนะต่ำ ไม่นั่งอาสนะสูง เมื่อปกตัตตะภิกษุจงกรมในที่ต่ำ ไม่จงกรมในที่สูง
หรือจงกรม ณ พื้นดิน ไม่จงกรมในที่จงกรม ไม่พึงอยู่ในที่มุงเดียวกัน ... กับ
ภิกษุผู้อยู่ปริวาสผู้แก่พรรษากว่า ทำกรรมใช้ไม่ได้ รัตติเฉท ชำระปริวาส ภิกษุ
ผู้อยู่ปริวาส พึงทราบวิธีเก็บวัตร สมาทานวัตร ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม
ผู้ควรมานัต ผู้ประพฤติมานัต และผู้ควรอัพภาน ปราชญ์พึงทราบโดยนัยที่เจือกันอีก
รัตติเฉทของภิกษุผู้อยู่ปริวาสมี ๓ ของภิกษุผู้ประพฤติมานัตมี ๔ ไม่เท่ากัน
และประพฤติมานัตให้ครบวัน กรรม ๒ อย่างคล้ายกัน ๓ อย่างนอกนั้น
เหมือนกันแล ฯ
ปาริวาสิกา สาทิยนฺติ✎ ร่าง
Pārivāsikā sādenti,
ปกตตฺตานํ ภิกฺขูนํ✎ ร่าง
pakatattāna bhikkhunaṁ;
อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ✎ ร่าง
Abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ,
อญฺชลิญฺเจว สามิจึ✎ ร่าง
añjaliñca sāmīciyaṁ.
อาสนํ ๒- เสยฺยาภิหารํ✎ ร่าง
Āsanaṁ seyyābhihāraṁ,
ปาโททกํ ปาทปีฐํ
ปาทกถลิกํ✎ ร่าง
pādo pīṭhaṁ kathalikaṁ;
ปตฺตจีวรปฏิคฺคาหณํ
นหาเน ปิฏฺฐิปริกมฺมํ✎ ร่าง
Pattaṁ nahāne parikammaṁ,
อุชฺฌายนฺเตว เปสลา ๓- ฯ✎ ร่าง
ujjhāyanti ca pesalā.
ทุกฺกฏํ สาทิยนฺตสฺส✎ ร่าง
Dukkaṭaṁ sādiyantassa,
มิถุ ปญฺจ ยถาวุฑฺฒํ✎ ร่าง
Mithu pañca yathāvuḍḍhaṁ;
อุโปสถํ ปวารณํ✎ ร่าง
Uposathaṁ pavāraṇaṁ,
วสฺสิกญฺจาวโณชนํ
ภตฺตํ✎ ร่าง
Vassikoṇojabhojanaṁ.
สมฺมา ปวตฺตนา✎ ร่าง
Sammā ca vattanā tattha,
อ้างอิงสยามรัฐ 6.159
ปกตตฺเตน คจฺฉเร✎ ร่าง
pakatattassa gacchantaṁ;
โย จ โหติ ปริยนฺโต น✎ ร่าง
Yo ca hoti pariyanto,
ปุเร ปจฺฉา สมเณน✎ ร่าง
pure pacchā tatheva ca.
อรญฺญํ ปิณฺฑนีหาโร✎ ร่าง
Āraññapiṇḍanīhāro,
อาคนฺตุเก อุโปสเถ✎ ร่าง
āgantuke uposathe;
ปวารณา จ ทูเตน✎ ร่าง
Pavāraṇāya dūtena,
คนฺตพฺโพ จ สภิกฺขุโก✎ ร่าง
gantabbo ca sabhikkhuko.
เอกจฺฉนฺเน น✎ ร่าง
Ekacchanne ca vuṭṭhānaṁ,
วตฺถพฺพํ น ฉมายํ นิสชฺชิเต✎ ร่าง
tatheva ca nimantaye;
อาสเน นีเจ จงฺกเม✎ ร่าง
Āsane nīce caṅkame,
ฉมายํ จงฺกเม น จ✎ ร่าง
chamāyaṁ caṅkamena ca.
วุฑฺฒตเรน อกมฺมํ✎ ร่าง
Vuḍḍhatarena akammaṁ,
รตฺติจฺเฉทา ๓- จ โสธนา✎ ร่าง
ratticchedā ca sodhanā;
นิกฺขิปนํ สมาทานํ ญา✎ ร่าง
Nikkhipanaṁ samādānaṁ,
ตพฺพํ ปาริวาสิกา✎ ร่าง
vattaṁva pārivāsike.
มูลาย มานตฺตารหา✎ ร่าง
Mūlāya mānattārahā,
ตถา มานตฺตจาริกา✎ ร่าง
tathā mānattacārikā;
อพฺภานารหกา จาปิ✎ ร่าง
Abbhānārahe nayo cāpi,
สมฺเภทนยโต ปุน ๕- ฯ✎ ร่าง
sambhedaṁ nayato puna.
ปาริวาสิกานํ ๖- ตโย✎ ร่าง
Pārivāsikesu tayo,
จตุมานตฺตจาริเก✎ ร่าง
catu mānattacārike;
น สเมนฺติ รตฺติจฺเฉทา✎ ร่าง
Na samenti ratticchedesu,
มานตฺเตสุ จ ทิวาสิกํ ๘- ฯ✎ ร่าง
mānattesu ca devasi;
เทฺว กมฺมา สทิสา เสสา✎ ร่าง
Dve kammā sadisā sesā,
ตโย กมฺมา สมานตาติ✎ ร่าง
tayo kammā samāsamāti.
—
Pārivāsikakkhandhakaṁ niṭṭhitaṁ.
ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เอกจฺฉนฺเน จ วุฏฺฐานํ ตเถว จ นิมนฺตเย ฯ ๒ ยุ. นีจจงฺกเม ฯ@๓ ม. ยุ. รตฺติจฺเฉโท ฯ ๔ ม. วตฺตํ ว ปริวาสิเก ฯ ยุ. รตฺติ วา ปาริวาสิเก ฯ@๕ ม. อพฺภานารเหน โย จาปิ สมฺเภทํ นยโต ปุน ฯ ยุ. อพฺภานารโห โย จาปิ@สมฺเภทํ นยโต ปุน ฯ ๖ ม. ยุ. ปาริวาสิเกสุ ฯ ๗ ม. ยุ. สมนฺติ รจฺติจฺเฉเทสุ ฯ@๘ ม. ยุ. เทวสิ ฯ ๙ ม. ยุ. สมาสมาติ ฯ
สมุจฺจยกฺขนฺธกํ✎ ร่าง
13. Samuccayakkhandhaka