เนื้อความทั้งข้อ
[๒๘๔] สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสวินัยกถาแก่ภิกษุทั้งหลายโดย
อเนกปริยาย คือทรงพรรณนาคุณของวินัย คุณของการเรียนวินัย ทรงสรรเสริญ
คุณของท่านพระอุบาลีโดยเฉพาะเจาะจง ภิกษุทั้งหลายหารือกันว่า พระผู้มีพระภาค
ตรัสวินัยกถาแก่ภิกษุทั้งหลายโดยอเนกปริยาย คือ ทรงพรรณนาคุณของวินัย
คุณของการเรียนวินัย ทรงสรรเสริญคุณของท่านพระอุบาลีโดยเฉพาะเจาะจง อย่า
กระนั้นเลย พวกเราจงเรียนพระวินัย ในสำนักท่านพระอุบาลีกันเถิด ก็แลภิกษุ
เหล่านั้นมากมาย ทั้งเถระ ทั้งนวกะ ทั้งมัชฌิมะ ต่างพากันเรียนพระวินัยใน
สำนักท่านพระอุบาลี ท่านพระอุบาลียืนสอนด้วยความเคารพพระเถระทั้งหลาย
แม้พระเถระทั้งหลายก็ยืนเรียนด้วยความเคารพธรรม บรรดาภิกษุเหล่านั้น
พระเถระและท่านพระอุบาลี ย่อมเมื่อยล้า ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่
พระผู้มีพระภาคๆ ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุนวกะผู้สอนนั่งบน
อาสนะเสมอกันหรือสูงกว่าได้ ด้วยความเคารพธรรม ให้ภิกษุเถระผู้เรียนนั่งบน
อาสนะเสมอกันหรือต่ำกว่าได้ ด้วยความเคารพธรรม ฯ
เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขูนํ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṁ anekapariyāyena vinayakathaṁ kathesi, vinayassa vaṇṇaṁ bhāsati, vinayapariyattiyā vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa āyasmato upālissa vaṇṇaṁ bhāsati.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.130 · พุทธชยันตี 5.198
อเนกปริยาเยน
วินยกถํ กเถติ วินยสฺส วณฺณํ ภาสติ วินยปริยตฺติยา วณฺณํ
ภาสติ อาทิสฺส อาทิสฺส อายสฺมโต อุปาลิสฺส วณฺณํ ภาสติ ฯ
ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ๔- ภควา โข ภิกฺขูนํ อเนกปริยาเยน วินยกถํ
กเถติ วินยสฺส วณฺณํ ภาสติ วินยปริยตฺติยา วณฺณํ ภาสติ
อาทิสฺส อาทิสฺส อายสฺมโต อุปาลิสฺส วณฺณํ ภาสติ✎ ร่าง
“bhagavā kho anekapariyāyena vinayakathaṁ katheti, vinayassa vaṇṇaṁ bhāsati, vinayapariyattiyā vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa āyasmato upālissa vaṇṇaṁ bhāsati.
หนฺท
มยํ อาวุโส อายสฺมโต อุปาลิสฺส สนฺติเก วินยํ ปริยาปุณามาติ ฯ✎ ร่าง
Handa mayaṁ, āvuso, āyasmato upālissa santike vinayaṁ pariyāpuṇāmā”ti.
เต จ ๕- พหู ภิกฺขู เถรา จ นวา จ มชฺฌิมา จ อายสฺมโต
@เชิงอรรถ: ๑ ม. มุตฺตํ ฯ ๒ ม. อิธ ตยา คหิตํ ฯ ยุ. อิธ คหิตํ โข ฯ ๓ ยุ. ปฏิพาหิโร ฯ@๔ ม. ยุ. ภิกฺขูนํ เอตทโหสีติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ ตตฺถ ภิกฺขู ภควา โข@ภิกฺขูนํ อเนกปริยาเยน วินยกถํ กเถตีติอาทิวจนํเยว อาคตํ ฯ ๕ ยุ. เตธ ฯ
อุปาลิสฺส สนฺติเก วินยํ ปริยาปุณนฺติ ฯ✎ ร่าง
Tedha bahū bhikkhū therā ca navā ca majjhimā ca āyasmato upālissa santike vinayaṁ pariyāpuṇanti.
อายสฺมา อุปาลิ ฐิตโก
ว ๑- อุทฺทิสติ เถรานํ ภิกฺขูนํ คารเวน ฯ✎ ร่าง
Āyasmā upāli ṭhitakova uddisati therānaṁ bhikkhūnaṁ gāravena.
เถราปิ ภิกฺขู ฐิตกา ว ๑-
อุทฺทิสาเปนฺติ ธมฺมคารเวน ฯ✎ ร่าง
Therāpi bhikkhū ṭhitakāva uddisāpenti dhammagāravena.
ตตฺร ๒- เถรา เจว ภิกฺขู กิลมนฺติ
อายสฺมา จ อุปาลิ ๓- ฯ✎ ร่าง
Tattha therā ceva bhikkhū kilamanti, āyasmā ca upāli kilamati.
ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ✎ ร่าง
Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.
อนุชานามิ
ภิกฺขเว นวเกน ภิกฺขุนา อุทฺทิสนฺเตน สมเก วา อาสเน นิสีทิตุํ
อุจฺจตรเก ๔- วา ธมฺมคารเวน✎ ร่าง
“Anujānāmi, bhikkhave, navakena bhikkhunā uddisantena samake vā āsane nisīdituṁ, uccatare vā dhammagāravena;
อ้างอิงPTS 2.169
เถเรน ภิกฺขุนา อุทฺทิสาเปนฺเตน
สมเก วา อาสเน นิสีทิตุํ นีจตรเก ๕- วา ธมฺมคารเวนาติ ฯ✎ ร่าง
therena bhikkhunā uddisāpentena samake vā āsane nisīdituṁ, nīcatare vā dhammagāravenā”ti.