วิหารํ พุทฺธเสฏฺเฐน✎ ร่าง
Vihāraṁ buddhaseṭṭhena,
อปญฺญตฺตํ ตทา อหุ ฯ✎ ร่าง
apaññattaṁ tadā ahu;
ตหํ ตหํ นิกฺขมนฺติ✎ ร่าง
Tahaṁ tahaṁ nikkhamanti,
วาสา เต ชินสาวกา ๑- ฯ
เต✎ ร่าง
vāsā te jinasāvakā.
เสฏฺฐี คหปติ ทิสฺวา✎ ร่าง
Seṭṭhī gahapati disvā,
ภิกฺขูนํ อิทมพฺรวิ✎ ร่าง
bhikkhūnaṁ idamabravi;
การาเปยฺยํ วเสยฺยาถ✎ ร่าง
Kārāpeyyaṁ vaseyyātha,
ปฏิปุจฺฉึสุ นายกํ ฯ✎ ร่าง
paṭipucchiṁsu nāyakaṁ.
วิหารํ อฑฺฒโยคญฺจ✎ ร่าง
Vihāraṁ aḍḍhayogañca,
ปาสาทํ หมฺมิยํ คุหํ✎ ร่าง
pāsādaṁ hammiyaṁ guhaṁ;
ปญฺจเลณํ อนุญฺญาสิ✎ ร่าง
Pañcaleṇaṁ anuññāsi,
วิหาเร เสฏฺฐิ การยิ ฯ✎ ร่าง
vihāre seṭṭhi kārayi.
ชโน วิหารํ กาเรติ✎ ร่าง
Jano vihāraṁ kāreti,
อกวาฏํ อสํวุตํ ฯ✎ ร่าง
akavāṭaṁ asaṁvutaṁ;
กวาฏํ ปิฏฺฐสงฺฆาฏํ✎ ร่าง
Kavāṭaṁ piṭṭhasaṅghāṭaṁ,
อุทุกฺขลญฺจ อุตฺตริ✎ ร่าง
udukkhalañca uttari.
อาวิญฺฉนฉิทฺทํ รชฺชุํ✎ ร่าง
Āviñchanacchiddaṁ rajjuṁ,
อ้างอิงPTS 2.178 · สยามรัฐ 7.151 · ฉัฏฐสังคายนา 90.312 · พุทธชยันตี 5.238
วฏฺฏิญฺจ กปิสีสกํ✎ ร่าง
vaṭṭiñca kapisīsakaṁ;
สูจิ ฆฏิ ตาลฉิทฺทํ✎ ร่าง
Sūcighaṭitāḷacchiddaṁ,
โลหกฏฺฐวิสาณกํ ฯ✎ ร่าง
lohakaṭṭhavisāṇakaṁ.
ยนฺตกํ สูจิกญฺเจว✎ ร่าง
Yantakaṁ sūcikañceva,
ฉทนํ อุลฺลิตฺเตน ๑- จ✎ ร่าง
chadanaṁ ullittāvalittaṁ;
เวทิกํ ชาลสลากญฺจ✎ ร่าง
Vedijālasalākañca,
จกฺกลิ สนฺถเรน จ✎ ร่าง
cakkali santharena ca.
มิฒิ วิทลมญฺจญฺจ✎ ร่าง
Miḍḍhi bidalamañcañca,
โสสานิกมสารโก✎ ร่าง
sosānikamasārako;
พุนฺทิ กุฬิรปาทญฺจ✎ ร่าง
Bundikuḷirapādañca,
อาหจฺจาสนฺทิ อุจฺจโก✎ ร่าง
āhaccāsandi uccake.
สตฺตงฺคา ๔- จ ภทฺทปีฐํ✎ ร่าง
Sattaṅgo ca bhaddapīṭhaṁ,
ปีฐิเกฬกปาทกํ✎ ร่าง
pīṭhakeḷakapādakaṁ;
อามลา ผลกา โกจฺฉา✎ ร่าง
Āmalāphalakā kocchā,
ปลาลปีฐเมว จ✎ ร่าง
palālapīṭhameva ca.
อุจฺเจ จ อหิ ปาทานิ✎ ร่าง
Uccāhipaṭipādakā,
อฏฺฐงฺคุลกปาทกา✎ ร่าง
aṭṭhaṅguli ca pādakā;
สุตฺตํ อฏฺฐปทํ โจฬํ✎ ร่าง
Suttaṁ aṭṭhapadaṁ coḷaṁ,
ตูลิกํ อฑฺฒกายิกํ✎ ร่าง
tūlikaṁ aḍḍhakāyikaṁ.
คิรคฺโค ภิสิโย จาปิ✎ ร่าง
Giraggo bhisiyo cāpi,
ทุสฺสํ เสนาสเน จ ยํ✎ ร่าง
dussaṁ senāsanampi ca;
โอนทฺธํ เหฏฺฐา ปตติ✎ ร่าง
Onaddhaṁ heṭṭhā patati,
อุปฺปาเฏตฺวา หรนฺติ จ✎ ร่าง
uppāṭetvā haranti ca.
ภิตฺตึ จ หตฺถภิตฺตึ จ✎ ร่าง
Bhattiñca hatthabhattiñca,
อนุญฺญาสิ จ✎ ร่าง
anuññāsi tathāgato;
ติตฺถิยา ๘-
เสตกาฬวิหาเร จาปิ✎ ร่าง
Titthiyā vihāre cāpi,
ถุสํ สณฺหญฺจ มตฺติกํ✎ ร่าง
thusaṁ saṇhañca mattikā.
อิกฺกาสํ ปาณิกํ กุณฺฑํ✎ ร่าง
Ikkāsaṁ pāṇikaṁ kuṇḍaṁ,
สาสปํ สิตฺถเตลกํ✎ ร่าง
sāsapaṁ sitthatelakaṁ;
อุสฺสนฺเน ปจฺจุทฺธริตุํ✎ ร่าง
Ussanne paccuddharituṁ,
ผรุสํ ลณฺฑุมตฺติกํ✎ ร่าง
pharusaṁ gaṇḍumattikaṁ.
อิกฺกาสํ ปฏิภาณญฺจ✎ ร่าง
Ikkāsaṁ paṭibhānañca,
อ้างอิงสยามรัฐ 7.152
นีจา จโย จ อารุหํ✎ ร่าง
nīcā cayo ca āruhaṁ;
ปริปตนฺติ อาฬกา✎ ร่าง
Paripatanti āḷakā,
อฑฺฒกุฑฺฑํ ตโย ปุน✎ ร่าง
aḍḍhakuṭṭaṁ tayo puna.
ขุทฺทเก กุฑฺฑปาโท จ✎ ร่าง
Khuddake kuṭṭapādo ca,
โอวสฺสติ จ วิสฺสรํ ๑-
ขีลํ✎ ร่าง
ovassati saraṁ khilaṁ;
จีวรวํสา จ✎ ร่าง
Cīvaravaṁsaṁ rajjuñca,
อาลินฺทํ กิฏิเกน ๓- จ✎ ร่าง
āḷindaṁ kiṭikena ca.
อาลมฺพนํ ติณจุณฺณํ✎ ร่าง
Ālambanaṁ tiṇacuṇṇaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 90.313
เหฏฺฐามคฺเค นยํ กเร✎ ร่าง
heṭṭhāmagge nayaṁ kare;
อชฺโฌกาเส โอตปฺปติ✎ ร่าง
Ajjhokāse otappati,
สาลํ เหฏฺฐา จ ภาชนํ✎ ร่าง
sālaṁ heṭṭhā ca bhājanaṁ.
วิหาโร โกฏฺฐโก เจว✎ ร่าง
Vihāro koṭṭhako ceva,
อ้างอิงพุทธชยันตี 5.240
ปริเวณคฺคิสาลกํ✎ ร่าง
pariveṇaggisālakaṁ;
อาราเม จ ปุน โกฏฺเฐ✎ ร่าง
Ārāme ca puna koṭṭhe,
เหฏฺฐา เจว ๔- นยํ กเร✎ ร่าง
heṭṭhaññeva nayaṁ kare.
สุธํ ๕- อนาถปิณฺฑิ จ✎ ร่าง
Sudhaṁ anāthapiṇḍi ca,
สทฺโธ สีตวนํ อคา✎ ร่าง
saddho sītavanaṁ agā;
ทิฏฺฐธมฺโม นิมนฺเตสิ✎ ร่าง
Diṭṭhadhammo nimantesi,
สห สงฺเฆน นายกํ✎ ร่าง
saha saṅghena nāyakaṁ.
อาณาเปสนฺตรามคฺเค✎ ร่าง
Āṇāpesantarāmagge,
อารามํ การยิ คโณ✎ ร่าง
ārāmaṁ kārayī gaṇo;
เวสาลิยํ นวกมฺมํ✎ ร่าง
Vesāliyaṁ navakammaṁ,
ปุรโต จ ปริคฺคหุํ✎ ร่าง
purato ca pariggahi.
โก อรหติ ภตฺตคฺคํ✎ ร่าง
Ko arahati bhattagge,
ติตฺติรญฺจ อวนฺทิยา✎ ร่าง
tittirañca avandiyā;
ปริคฺคหิตนฺตรฆเร✎ ร่าง
Pariggahitantaragharā,
ตูโล สาวตฺถิ โอสริ✎ ร่าง
tūlo sāvatthi osari.
ปติฏฺฐาเปสิ ๙- อารามํ✎ ร่าง
Patiṭṭhāpesi ārāmaṁ,
ภตฺตคฺเค จ โกลาหลํ✎ ร่าง
bhattagge ca kolāhalaṁ;
คิลานา วรเสยฺยา จ✎ ร่าง
Gilānā varaseyyā ca,
เลสา สตฺตรสา ตหึ✎ ร่าง
lesā sattarasā tahiṁ.
เกน นุ โข กถํ นุ โข✎ ร่าง
Kena nu kho kathaṁ nu kho,
อ้างอิงสยามรัฐ 7.153
วิหารคฺเคน ภาชยิ✎ ร่าง
vihāraggena bhājayi;
ปริเวณานุภาคญฺจ✎ ร่าง
Pariveṇaṁ anubhāgañca,
อกามา ภาค โน ทเท✎ ร่าง
akāmā bhāgaṁ no dade.
นิสฺสีมํ สพฺพกาลญฺจ✎ ร่าง
Nissīmaṁ sabbakālañca,
คาหา เสนาสเน ตโย✎ ร่าง
gāhā senāsane tayo;
อุปนนฺโท จ วณฺเณสิ✎ ร่าง
Upanando ca vaṇṇesi,
ฐิตกา สมอาสนา✎ ร่าง
ṭhitakā samakāsanā.
สมานาสนิกา ภินฺทึสุ✎ ร่าง
Samānāsanikā bhindiṁsu,
ติวคฺคา จ ทุวคฺคิกา✎ ร่าง
tivaggā ca duvaggikaṁ;
อสมานาสนิกา ๒- ทีฆํ✎ ร่าง
Asamānāsanikā dīghaṁ,
สาลินฺทํ ๓- ปริภุญฺชิตุํ✎ ร่าง
sāḷindaṁ paribhuñjituṁ.
อยฺยิกา ๔- จ อวิทูเร✎ ร่าง
Ayyikā ca avidūre,
อ้างอิงPTS 2.179
ภาชิตญฺจ กิฏาคิริ
ว✎ ร่าง
bhājitañca kīṭāgire;
าฬวี ๕- ปิณฺฑกกุฑฺเฑหิ✎ ร่าง
Āḷavī piṇḍakakuṭṭehi,
ทฺวารอคฺคฬวฏฺฏิกา✎ ร่าง
dvāraaggaḷavaṭṭikā.
อาโลกเสตกาฬญฺจ✎ ร่าง
Ālokasetakāḷañca,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 90.314 · พุทธชยันตี 5.242
เครุจฺฉาทนพนฺธนา✎ ร่าง
geruchādanabandhanā;
ภณฺฑิขณฺฑปริภณฺฑํ✎ ร่าง
Bhaṇḍikhaṇḍaparibhaṇḍaṁ,
วีส ตึสา จ กาลิกา✎ ร่าง
vīsa tiṁsā ca kālikā.
โอสิเต อกตํ วิปฺปํ✎ ร่าง
Osite akataṁ vippaṁ,
ขุทฺเท ฉปฺปญฺจวสฺสิกํ✎ ร่าง
khudde chappañcavassikaṁ;
อฑฺฒโยเค จ สตฺตฏฺฐ✎ ร่าง
Aḍḍhayoge ca sattaṭṭha,
มหลฺลเก ๗- ทส ทฺวาทส✎ ร่าง
mahalle dasa dvādasa.
สพฺพํ วิหารํ เอกสฺส✎ ร่าง
Sabbaṁ vihāraṁ ekassa,
อญฺญํ วาเสนฺติ สงฺฆิกํ✎ ร่าง
aññaṁ vāsenti saṅghikaṁ;
นิสฺสีมํ สพฺพกาลญฺจ✎ ร่าง
Nissīmaṁ sabbakālañca,
ปกฺกม ๘- วิพฺภมนฺติ จ✎ ร่าง
pakkami vibbhamanti ca.
กาลญฺจ สามเณรญฺจ✎ ร่าง
Kālañca sāmaṇerañca,
สิกฺขาปจฺจกฺขอนฺติมํ✎ ร่าง
sikkhāpaccakkhaantimaṁ;
อุมฺมตฺตกา ขิตฺตจิตฺตา✎ ร่าง
Ummattakhittacittā ca,
เวทนาปตฺติทสฺสนา✎ ร่าง
vedanāpattidassanā.
อปฺปฏิกมฺมํ ทิฏฺฐิยา✎ ร่าง
Appaṭikammadiṭṭhiyā,
ปณฺฑกา เถยฺยติตฺถิยา✎ ร่าง
paṇḍakā theyyatitthiyā;
ติรจฺฉานมาตุปิตุ✎ ร่าง
Tiracchānamātupitu,
อรหนฺตา จ ทูสกา✎ ร่าง
arahantā ca dūsakā.
เภทกา โลหิตุปฺปาทา✎ ร่าง
Bhedakā lohituppādā,
อุภโต จาปิ พฺยญฺชนา✎ ร่าง
ubhato cāpi byañjanakā;
มา สงฺฆสฺส ปริหายิ✎ ร่าง
Mā saṅghassa parihāyi,
กมฺมํ อญฺญสฺส ทาตเว✎ ร่าง
kammaṁ aññassa dātave.
วิปฺปกเต จ อญฺญสฺส✎ ร่าง
Vippakate ca aññassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 7.154
กเต ตสฺเสว ปกฺกเม✎ ร่าง
kate tasseva pakkame;
วิพฺภมติ กาลกโต✎ ร่าง
Vibbhamati kālaṅkato,
สามเณโร จ ชายติ✎ ร่าง
sāmaṇero ca jāyati.
ปจฺจกฺขาโต จ สิกฺขาย✎ ร่าง
Paccakkhāto ca sikkhāya,
อนฺติมชฺฌาปนฺโน ยทิ✎ ร่าง
antimajjhāpannako yadi;
สงฺโฆ ว สามิโก โหติ✎ ร่าง
Saṅghova sāmiko hoti,
อุมฺมตฺตขิตฺตเวทนา✎ ร่าง
ummattakhittavedanā.
อทสฺสนาปฺปฏิกมฺเม✎ ร่าง
Adassanāppaṭikamme,
อ้างอิงพุทธชยันตี 5.244
ทิฏฺฐิ ตสฺเสว โหติ ตํ✎ ร่าง
diṭṭhi tasseva hoti taṁ;
ปณฺฑโก เถยฺยติตฺถี จ✎ ร่าง
Paṇḍako theyyatitthī ca,
ติรจฺฉานมาตุเปติกํ✎ ร่าง
tiracchānamātupettikaṁ.
ฆาตโก ทูสโก จาปิ✎ ร่าง
Ghātako dūsako cāpi,
เภทโลหิตพฺยญฺชนา✎ ร่าง
bhedalohitabyañjanā;
ปฏิชานาติ ยทิ โส✎ ร่าง
Paṭijānāti yadi so,
สงฺโฆ ว โหติ สามิโก✎ ร่าง
saṅghova hoti sāmiko.
หรนฺตญฺญตฺร กุกฺกุจฺจํ✎ ร่าง
Harantaññatra kukkuccaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 90.315
อุทฺริยติ จ กมฺพลํ✎ ร่าง
undriyati ca kambalaṁ;
ทุสฺสา จ จมฺมจกฺกลิ✎ ร่าง
Dussañca cammacakkalī,
โจฬกํ อกฺกมนฺติ จ✎ ร่าง
coḷakaṁ akkamanti ca.
อลฺลา อุปาหนา นุฏฺฐ✎ ร่าง
Allā upāhanāniṭṭhu,
ลิขนฺติ ๒- อปสฺเสนฺติ จ ฯ✎ ร่าง
likhanti apassenti ca;
อปสฺเสนํ ลิขเตว✎ ร่าง
Apassenaṁ likhateva,
โธตํ ปจฺจตฺถเรน จ✎ ร่าง
dhotapaccattharena ca.
ราชคเห น สกฺโกนฺติ✎ ร่าง
Rājagahe na sakkonti,
ลามกํ ภตฺตุทฺเทสกํ✎ ร่าง
lāmakaṁ bhattuddesakaṁ;
กถํ นุ โข ปญฺญาปกํ✎ ร่าง
Kathaṁ nu kho paññāpakaṁ,
ภณฺฑาคาริกสมฺมติ✎ ร่าง
bhaṇḍāgārikasammuti.
ปฏิคฺคาหภาชโก จาปิ✎ ร่าง
Paṭiggāhabhājako cāpi,
ยาคุ จ ผลภาชโก✎ ร่าง
yāgu ca phalabhājako;
ขชฺชกภาชโก เจว✎ ร่าง
Khajjakabhājako ceva,
อปฺปมตฺตกวิสฺสเช✎ ร่าง
appamattakavissajje.
สาฏิยคาหาปโก เจว✎ ร่าง
Sāṭiyaggāhāpako ceva,
ตถา ปตฺตคาหาปโก✎ ร่าง
tatheva pattaggāhako;
อารามิกสามเณร✎ ร่าง
Ārāmikasāmaṇera,
เปสกสฺส จ สมฺมติ✎ ร่าง
pesakassa ca sammuti.
สพฺพาภิภู โลกวิทู✎ ร่าง
Sabbābhibhū lokavidū,
หิตจิตฺโต วินายโก✎ ร่าง
hitacitto vināyako;
เลณตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ✎ ร่าง
Leṇatthañca sukhatthañca,
ฌายิตุญฺจ วิปสฺสิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
jhāyituñca vipassitunti.
—
Senāsanakkhandhako niṭṭhito.
สงฺฆเภทกฺขนฺธกํ✎ ร่าง
17. Saṅghabhedakakkhandhaka
—
1.1 Chasakyapabbajjākathā