เนื้อความทั้งข้อ
[๔๓๖] สมัยนั้น พระฉัพพัคคีย์เข้าวัจจกุฎีเร็วเกินไปบ้าง เวิกผ้าเข้าไปบ้าง
ถอนหายใจใหญ่พลางถ่ายอุจจาระบ้าง เคี้ยวไม้ชำระฟันพลางถ่ายอุจจาระบ้าง ถ่าย-
*อุจจาระนอกรางอุจจาระบ้าง ถ่ายปัสสาวะนอกรางปัสสวะบ้าง บ้วนเขฬะลงในราง
ปัสสาวะบ้าง ชำระด้วยไม้หยาบบ้าง ทิ้งไม้ชำระลงในช่องถ่ายอุจจาระบ้าง ออกมา
เร็วเกินไปบ้าง เวิกผ้าออกมาบ้าง ชำระมีเสียงดังจะปุจะปุบ้าง เหลือน้ำไว้ใน
กระบอกชำระบ้าง บรรดาภิกษุที่เป็นผู้มักน้อย ... ต่างก็เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า
ไฉนพระฉัพพัคคีย์จึงได้เข้าวัจจกุฎีเร็วเกินไป เวิกผ้าเข้าไปบ้าง ถอนหายใจใหญ่พลาง
ถ่ายอุจจาระบ้าง เคี้ยวไม้ชำระฟันพลางถ่ายอุจจาระบ้าง ถ่ายอุจจาระนอกรางอุจจาระ
บ้าง ถ่ายปัสสาวะนอกรางปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะลงในรางปัสสาวะบ้าง ชำระด้วย
ไม้หยาบบ้าง ทิ้งไม้ชำระลงในช่องถ่ายอุจจาระบ้าง ออกมาเร็วเกินไปบ้าง เวิกผ้า
ออกมาบ้าง ชำระมีเสียงดังจะปุจะปุบ้าง เหลือน้ำไว้ในกระบอกชำระบ้าง แล้ว
กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค
พระผู้มีพระภาค ... ทรงสอบถามว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข่าวว่า ... จริงหรือ
ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า จริง พระพุทธเจ้าข้า
พระผู้มีพระภาค ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกร
ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติวัจจกุฎีวัตรแก่ภิกษุทั้งหลาย โดย
ประการที่ภิกษุทั้งหลายพึงประพฤติเรียบร้อยในวัจจกุฎี ฯ
เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อติสหสาปิ
วจฺจกุฏึ ปวิสนฺติ อุพฺภุชิตฺวาปิ ๑- ปวิสนฺติ นิตฺถุนนฺตาปิ วจฺจํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อุพฺภชิตฺวา ฯ
กโรนฺติ ทนฺตกฏฺฐํ ขาทนฺตาปิ วจฺจํ กโรนฺติ พหิทฺธาปิ
วจฺจโทณิกาย วจฺจํ กโรนฺติ พหิทฺธาปิ ปสฺสาวโทณิกาย ปสฺสาวํ
กโรนฺติ ปสฺสาวโทณิกายปิ เขฬํ กโรนฺติ ผรุเสนปิ กฏฺเฐน
อวเลขนฺติ อวเลขนกฏฺฐมฺปิ วจฺจกูปมฺหิ ปาเตนฺติ อติสหสาปิ
นิกฺขมนฺติ อุพฺภุชิตฺวาปิ นิกฺขมนฺติ จปุจปุการกาปิ ๑- อาจเมนฺติ
อาจมนสราวเกปิ อุทกํ เสเสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū atisahasāpi vaccakuṭiṁ pavisanti, ubbhajitvāpi pavisanti, nitthunantāpi vaccaṁ karonti, dantakaṭṭhaṁ khādantāpi vaccaṁ karonti, bahiddhāpi vaccadoṇikāya vaccaṁ karonti, bahiddhāpi passāvadoṇikāya passāvaṁ karonti, passāvadoṇikāyapi kheḷaṁ karonti, pharusenapi kaṭṭhena avalekhanti, avalekhanakaṭṭhampi vaccakūpamhi pātenti, atisahasāpi nikkhamanti, ubbhajitvāpi nikkhamanti, capucapukārakampi ācamenti, ācamanasarāvakepi udakaṁ sesenti.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.243 · ฉัฏฐสังคายนา 90.366 · พุทธชยันตี 5.374
เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ
วิปาเจนฺติ✎ ร่าง
Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—
อ้างอิงPTS 2.222
กถํ หิ นาม ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อติสหสาปิ วจฺจกุฏึ
ปวิสิสฺสนฺติ อุพฺภุชิตฺวาปิ ปวิสิสฺสนฺติ นิตฺถุนนฺตาปิ วจฺจํ กริสฺสนฺติ
ทนฺตกฏฺฐํ ขาทนฺตาปิ วจฺจํ กริสฺสนฺติ พหิทฺธาปิ วจฺจโทณิกาย วจฺจํ
กริสฺสนฺติ พหิทฺธาปิ ปสฺสาวโทณิกาย ปสฺสาวํ กริสฺสนฺติ
ปสฺสาวโทณิกายปิ เขฬํ กริสฺสนฺติ ผรุเสนปิ กฏฺเฐน อวเลขิสฺสนฺติ
อวเลขนกฏฺฐํปิ วจฺจกูปมฺหิ ปาเตสฺสนฺติ อติสหสาปิ นิกฺขมิสฺสนฺติ
อุพฺภุชิตฺวาปิ นิกฺขมิสฺสนฺติ จปุจปุการกาปิ ๑- อาจเมสฺสนฺติ
อาจมนสราวเกปิ อุทกํ เสเสสฺสนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū atisahasāpi vaccakuṭiṁ pavisissanti, ubbhajitvāpi pavisissanti, nitthunantāpi vaccaṁ karissanti, dantakaṭṭhaṁ khādantāpi vaccaṁ karissanti, bahiddhāpi vaccadoṇikāya vaccaṁ karissanti, bahiddhāpi passāvadoṇikāya passāvaṁ karissanti, passāvadoṇikāyapi kheḷaṁ karissanti, pharusenapi kaṭṭhena avalekhissanti, avalekhanakaṭṭhampi vaccakūpamhi pātessanti, atisahasāpi nikkhamissanti, ubbhajitvāpi nikkhamissanti, capucapukārakampi ācamessanti, ācamanasarāvakepi udakaṁ sesessantī”ti.
อถโข เต ภิกฺขู ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…
สจฺจํ กิร ภิกฺขเว ฯเปฯ✎ ร่าง
“saccaṁ kira, bhikkhave …pe…
สจฺจํ ภควาติ ฯเปฯ✎ ร่าง
“saccaṁ, bhagavā”ti …pe…
วิครหิตฺวา✎ ร่าง
vigarahitvā …pe…
ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—
เตนหิ ภิกฺขเว
ภิกฺขูนํ วจฺจกุฏีวตฺตํ ปญฺญาเปสฺสามิ ยถา ภิกฺขูหิ วจฺจกุฏิยา
สมฺมา วตฺติตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ vaccakuṭivattaṁ paññapessāmi yathā bhikkhūhi vaccakuṭiyā sammā vattitabbaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 7.244