ภูตปุพฺพํ อมฺพฏฺฐ ราชา อุกฺกาโก ยา สา มเหสี@เชิงอรรถ: ๑ สี. โอกฺกากํ ฯ ๒ สี. ทิสฺสนฺติ ฯ
ปิยา มนาปา ตสฺสา ปุตฺตสฺส รชฺชํ ปริณาเมตุกาโม เชฏฺฐกุมาเร
รฏฺฐสฺมา ปพฺพาเชสิ✎ ร่าง
Bhūtapubbaṁ, ambaṭṭha, rājā okkāko yā sā mahesī piyā manāpā, tassā puttassa rajjaṁ pariṇāmetukāmo jeṭṭhakumāre raṭṭhasmā pabbājesi—
อัมพัฏฐะ เรื่องเคยมีมาแล้ว พระเจ้าอุกกากราชทรงพระประสงค์จะพระราชทาน
สมบัติให้แก่พระโอรสของพระมเหสีผู้ที่ทรงรักใคร่โปรดปราน จึงทรงรับสั่งให้พระเชฏฐกุมาร
คือพระอุกกามุขราชกุมาร พระกรกัณฑุราชกุมาร พระหัตถินีกราชกุมาร และพระสีนิปุระราชกุมาร
ออกจากพระราชอาณาเขต🤖 AI จับคู่
Once upon a time, King Okkāka, wishing to divert the royal succession to the son of his most beloved queen, banished the elder princes from the realm—
อ้างอิงสยามรัฐ 9.121
อุกฺกามุขํ กรกณฺฑุํ หตฺถินิกํสินิปุรํ ฯ✎ ร่าง
okkāmukhaṁ karakaṇḍaṁ hatthinikaṁ sinisūraṁ.
พระกุมารเหล่านั้น เสด็จออกจากพระราชอาณาเขตแล้ว จึงไปตั้งสำนัก
อาศัยอยู่ ณ ราวป่าไม้สากะใหญ่ริมฝั่งสระโปกขรณีข้างภูเขาหิมพานต์🤖 AI จับคู่
Okkāmukha, Karakaṇḍa, Hatthinika, and Sinisūra.
เต
รฏฺฐสฺมา ปพฺพาชิตา หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากวนสณฺโฑ
ตตฺถ วาสํ กปฺเปสุํ ฯ✎ ร่าง
Te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tattha vāsaṁ kappesuṁ.
They made their home beside a lotus pond on the slopes of the Himalayas, where there was a large grove of sakhua trees.
เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคนีหิ
สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสุํ ฯ✎ ร่าง
Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappesuṁ.
พระราชกุมารเหล่านั้น
ทรงสำเร็จการอยู่ร่วมกับพวกพระภคินีของพระองค์เอง เพราะกลัวพระชาติจะระคนปนกัน🤖 AI จับคู่
For fear of breaking their line of birth, they slept with their own (saka) sisters.
อถโข อมฺพฏฺฐ ราชา อุกฺกาโก อมจฺเจ ปาริสชฺเช
อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko amacce pārisajje āmantesi:
อัมพัฏฐะ ต่อมาพระเจ้าอุกกากราชตรัสถามหมู่อำมาตย์ราชบริษัทว่า🤖 AI จับคู่
Then King Okkāka addressed his ministers and councillors,
อ้างอิงPTS 1.93 · ฉัฏฐสังคายนา 1.81 · พุทธชยันตี 7.160
กหํ นุ โข โภ เอตรหิ กุมารา สมฺมนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
‘kahaṁ nu kho, bho, etarahi kumārā sammantī’ti?
บัดนี้พวกกุมาร
อยู่กัน ณ ที่ไหน?🤖 AI จับคู่
‘Where, sirs, have the princes settled now?’
อตฺถิ เทว
หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากวนสณฺโฑ ตตฺเถตรหิ
กุมารา สมฺมนฺติ✎ ร่าง
‘Atthi, deva, himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tatthetarahi kumārā sammanti.
‘Sire, there is a lotus pond on the slopes of the Himalayas, by a large grove of sakhua trees. They’ve settled there.
เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ
สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṁ saṁvāsaṁ kappentī’ti.
For fear of breaking their line of birth, they are sleeping with their own sisters.’
อถโข อมฺพฏฺฐ ราชา อุกฺกาโก อุทานํ
อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko udānaṁ udānesi:
อัมพัฏฐะ ทีนั้นพระเจ้าอุกกากราชทรงเปล่งพระอุทานว่า🤖 AI จับคู่
Then, Ambaṭṭha, King Okkāka expressed this heartfelt sentiment:
สกฺยา วต โภ กุมารา ปรมสกฺยา วต โภ กุมาราติ ฯ✎ ร่าง
‘sakyā vata, bho, kumārā, paramasakyā vata, bho, kumārā’ti.
ท่านทั้งหลาย พวกกุมาร
สามารถหนอ พวกกุมารสามารถยอดเยี่ยมหนอ🤖 AI จับคู่
‘The princes are indeed Sakyans! The princes are indeed the best Sakyans!’
ตทคฺเค โข ปน อมฺพฏฺฐ สกฺยา ปญฺญายนฺติ ฯ โส จ สกฺยานํ
ปุพฺพปุริโส ฯ✎ ร่าง
Tadagge kho pana, ambaṭṭha, sakyā paññāyanti; so ca nesaṁ pubbapuriso.
อัมพัฏฐะ ก็พวกที่ชื่อว่าศากยะปรากฏตั้งแต่กาลครั้งนั้นเป็นต้นมา และพระเจ้าอุกกากราช
พระองค์นั้น เป็นบรรพบุรุษของพวกศากยะ🤖 AI จับคู่
From that day on the Sakyans were recognized and he was their founder.
รญฺโญ โข ปน อมฺพฏฺฐ อุกฺกากสฺส ทิสา นาม
ทาสี อโหสิ✎ ร่าง
Rañño kho pana, ambaṭṭha, okkākassa disā nāma dāsī ahosi.
และพระเจ้าอุกกากราชมีนางทาสีคนหนึ่งชื่อทิสา🤖 AI จับคู่
Now, King Okkāka had a slavegirl named Disā.
อ้างอิงสยามรัฐ 9.122
สา กณฺหํ นาม ชเนสิ ฯ✎ ร่าง
Sā kaṇhaṁ nāma janesi.
นางคลอดบุตรคนหนึ่ง ชื่อกัณหะ🤖 AI จับคู่
She gave birth to a boy named Black.
ชาโต กโณฺห ปพฺยาหาสิ✎ ร่าง
Jāto kaṇho pabyāhāsi:
กัณหะพอเกิดมาก็พูดได้ว่า แม่จงชำระฉัน จงให้ฉันอาบน้ำ แม่จ๋า ขอแม่จงปลดเปลื้องฉัน
จากสิ่งโสโครกนี้ ฉันเกิดมาเพื่อประโยชน์แก่แม่🤖 AI จับคู่
When he was born, Black Boy said:
โธวถ มํ อมฺม นฺหาเปถ มํ อมฺม อิมสฺมา มํ อมฺม อสุจิสฺมา
ปริโมเจถ อตฺถาย เต ๑- ภวิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘dhovatha maṁ, amma, nahāpetha maṁ amma, imasmā maṁ asucismā parimocetha, atthāya vo bhavissāmī’ti.
‘Wash me, mum, bathe me! Get this filth off of me! I will be useful for you!’
ยถา โข ปน อมฺพฏฺฐ
เอตรหิ มนุสฺสา ปิสาเจ ปิสาจาติ สญฺชานนฺติ✎ ร่าง
Yathā kho pana, ambaṭṭha, etarahi manussā pisāce disvā ‘pisācā’ti sañjānanti;
Whereas these days when people see goblins they recognize them as goblins,
เอวเมว โข อมฺพฏฺฐ
เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ปิสาเจ กณฺหาติ สญฺชานนฺติ ฯ✎ ร่าง
evameva kho, ambaṭṭha, tena kho pana samayena manussā pisāce ‘kaṇhā’ti sañjānanti.
in those days they recognized goblins as ‘blackboys’.
เต เอวมาหํสุ✎ ร่าง
Te evamāhaṁsu:
They said:
อยํ ชาโต ปพฺยาหาสิ กโณฺห ชาโต ปิสาโจ
ชาโตติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ jāto pabyāhāsi, kaṇho jāto, pisāco jāto’ti.
‘He spoke as soon as he was born—a blackboy is born! A goblin is born!’
ตทคฺเค โข ปน อมฺพฏฺฐ กณฺหายนา ปญฺญายนฺติ ฯ โส
@เชิงอรรถ: ๑ โวติปิ ปาโฐ ฯ
จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส ฯ✎ ร่าง
Tadagge kho pana, ambaṭṭha, kaṇhāyanā paññāyanti, so ca kaṇhāyanānaṁ pubbapuriso.
อัมพัฏฐะ ก็พวกที่ชื่อว่ากัณหายนะ ปรากฏตั้งแต่กาลครั้งนั้นเป็นต้นมา และ
กัณหะนั้นเป็นบรรพบุรุษของพวกกัณหายนะ🤖 AI จับคู่
From that day on the Kaṇhāyanas were proclaimed, and he was their founder.
อิติ โข เต อมฺพฏฺฐ โปราณํ
มาตาเปตฺติกํ นาม โคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ
ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยานนฺติ ฯ✎ ร่าง
Iti kho te, ambaṭṭha, porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti, dāsiputto tvamasi sakyānan”ti.
อัมพัฏฐะ เธอระลึกถึงโคตรเก่าแก่อันเป็นของมารดาบิดาดูเถิด พวกศากยะเป็นลูกเจ้า
เธอเป็นลูกทาสีของพวกศากยะ ด้วยประการฉะนี้แล🤖 AI จับคู่
That’s how, recollecting the ancient name and clan of your mother and father, the Sakyans were the children of the masters, while you’re descended from the son of a slavegirl of the Sakyans.”