เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกสฺส
โกมารภจฺจสฺส อมฺพวเน มหตา ภิกฺขุสํเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ
ภิกฺขุสเตหิ ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi.
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาค ประทับ ณ สวนอัมพวันของหมอชีวกโกมารภัจจ์ ใกล้พระนครราชคฤห์ พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๑๒๕๐ รูป🤖 AI จับคู่
At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Mango Grove of Jīvaka Komārabhacca, together with a large Saṅgha of 1,250 mendicants.
เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ
เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ ปณฺณรเส โกมุทิยา จาตุมฺมาสินิยา
ปุณฺณาย ปุณฺณมาย รตฺติยา ราชามจฺจปริวุโต อุปริปาสาทวรคโต
นิสินฺโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā rājāmaccaparivuto uparipāsādavaragato nisinno hoti.
วันนั้นเป็นวันอุโบสถ ๑๕ ค่ำ เป็นวันครบ ๔ เดือน ฤดูดอกโกมุทบาน ในราตรีเพ็ญพระจันทร์เต็มดวง พระเจ้าแผ่นดินมคธพระนามว่า อชาตศัตรูเวเทหีบุตร แวดล้อมด้วยราชอำมาตย์ประทับนั่ง ณ พระมหาปราสาทชั้นบน🤖 AI จับคู่
Now, at that time it was the sabbath—the Komudī full moon on the fifteenth day of the fourth month—and King Ajātasattu of Magadha, son of the princess of Videha, was sitting upstairs in the royal longhouse surrounded by his ministers.
อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต
อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe udānaṁ udānesi:
ขณะนั้น ท้าวเธอทรงเปล่งพระอุทานว่า🤖 AI จับคู่
Then Ajātasattu of Magadha, son of the princess of Videha, expressed this heartfelt sentiment,
รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ อภิรูปา วต
โภ โทสินา รตฺติ ทสฺสนียา วต โภ โทสินา รตฺติ ปาสาทิกา
วต โภ โทสินา รตฺติ ลกฺขญฺญา วต โภ โทสินา รตฺติ✎ ร่าง
“ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, abhirūpā vata bho dosinā ratti, dassanīyā vata bho dosinā ratti, pāsādikā vata bho dosinā ratti, lakkhaññā vata bho dosinā ratti.
ดูกรอำมาตย์ ราตรีมีดวงเดือนแจ่มกระจ่าง น่ารื่นรมย์หนอ ราตรีมีดวงเดือนแจ่มกระจ่าง ช่างงามจริงหนอ ราตรีมีดวงเดือนแจ่มกระจ่าง น่าชมจริงหนอ ราตรีมีดวงเดือนแจ่มกระจ่าง น่าเบิกบานจริงหนอ ราตรีมีดวงเดือนแจ่มกระจ่าง เข้าลักษณะจริงหนอ🤖 AI จับคู่
“Oh, sirs, this moonlit night is so very delightful, so beautiful, so glorious, so lovely, so striking.
กํ นุ
ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปยิรุปาเสยฺยาม ๑- ยนฺโน
ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāma, yaṁ no payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti?
วันนี้เราควรจะเข้าไปหาสมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดดีหนอ ซึ่งจิตของเราผู้เข้าไปหาพึงเลื่อมใสได้🤖 AI จับคู่
Now, what ascetic or brahmin might I pay homage to today, paying homage to whom my mind might find peace?”
เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ
อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, aññataro rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
ครั้นท้าวเธอดำรัสอย่างนี้แล้ว อำมาตย์ผู้หนึ่งจึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
When he had spoken, one of the king’s ministers said to him,
อยํ เทว ปูรโณ กสฺสโป สํฆี
เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต
พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านปูรณะกัสสป ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, Pūraṇa Kassapa leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ
เทโว ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo pūraṇaṁ kassapaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านปูรณะ กัสสปนั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส ปูรณํ กสฺสปํ
ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa pūraṇaṁ kassapaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านปูรณะ กัสสป พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ
อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้น กราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ปยิรูปาเสยฺยาม ฯ
ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
อำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
Another of the king’s ministers said to him,
อ้างอิงPTS 1.48 · สยามรัฐ 9.62 · ฉัฏฐสังคายนา 1.43
อยํ เทว
มกฺขลิ โคสาโล สํฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต
ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต
อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, makkhali gosālo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านมักขลิ โคศาล ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, the bamboo-staffed ascetic Gosāla leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ เทโว มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo makkhaliṁ gosālaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านมักขลิ โคศาลนั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa makkhaliṁ gosālaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านมักขลิ โคศาล พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ
เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
อำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
Another of the king’s ministers said to him,
อ้างอิงพุทธชยันตี 7.84
อยํ เทว อชิโต เกสกมฺพโล สํฆี เจว คณี จ
คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส
รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านอชิต เกสกัมพล ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่ เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, Ajita of the hair blanket leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ เทโว อชิตํ
เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo ajitaṁ kesakambalaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านอชิต เกสกัมพล นั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส อชิตํ เกสกมฺพลํ
ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa ajitaṁ kesakambalaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านอชิต เกสกัมพล พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ
อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ
อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
อำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
Another of the king’s ministers said to him,
อยํ เทว ปกุโธ กจฺจายโน
สํฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต
พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, pakudho kaccāyano saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านปกุธะ กัจจายนะ ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, Pakudha Kaccāyana leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ เทโว
ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo pakudhaṁ kaccāyanaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านปกุธะกัจจายนะนั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส ปกุธํ กจฺจายนํ
ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa pakudhaṁ kaccāyanaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านปกุธะ กัจจายนะ พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ
เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ
อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
อำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
Another of the king’s ministers said to him,
อ้างอิงสยามรัฐ 9.63
อยํ เทว สญฺชโย เวลฏฺฐปุตฺโต ๑-
สํฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต
พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, sañcayo belaṭṭhaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านสญชัย เวลัฏฐบุตร ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่ เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, Sañjaya Belaṭṭhiputta leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ เทโว
สญฺชยํ เวลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo sañcayaṁ belaṭṭhaputtaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านสญชัย เวลัฏฐบุตร นั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส สญฺชยํ
เวลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa sañcayaṁ belaṭṭhaputtaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านสญชัย เวลัฏฐบุตร พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา
มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ
เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca:
อำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า🤖 AI จับคู่
Another of the king’s ministers said to him,
อ้างอิงPTS 1.49
อยํ เทว นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สํฆี เจว คณี จ
คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส
รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
“ayaṁ, deva, nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.
ขอเดชะ ท่านนิครนถ์ นาฏบุตร ปรากฏว่าเป็นเจ้าหมู่ เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ ชนส่วนมากยกย่องว่าดี เป็นคนเก่าแก่ บวชมานาน มีอายุล่วงกาล ผ่านวัยมาโดยลำดับ🤖 AI จับคู่
“Sire, the Jain ascetic of the Ñātika clan leads an order and a community, and tutors a community. He’s a well-known and famous religious founder, deemed holy by many people. He is of long standing, long gone forth; he is advanced in years and has reached the final stage of life.
ตํ เทโว นิคณฺฐํ
นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านนิครนถ์ นาฏบุตร นั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ
ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาท่านนิครนถ์ นาฏบุตร พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ
อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
เมื่ออำมาตย์ผู้นั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว ท้าวเธอก็ทรงนิ่งอยู่🤖 AI จับคู่
But when he had spoken, the king kept silent.
—
2. Komārabhaccajīvakakathā
2. A Discussion With Jīvaka Komārabhacca