เตน โข ปน สมเยน ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส
อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร ตุณฺหีภูโต นิสินฺโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre tuṇhībhūto nisinno hoti.
สมัยนั้น หมอชีวก โกมารภัจจ์ นั่งนิ่งอยู่ในที่ไม่ไกลพระเจ้าแผ่นดินมคธพระนามว่า อชาตศัตรู เวเทหีบุตร🤖 AI จับคู่
Now at that time Jīvaka Komārabhacca was sitting silently not far from the king.
อ้างอิงสยามรัฐ 9.64 · ฉัฏฐสังคายนา 1.44 · พุทธชยันตี 7.86
อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ชีวกํ โกมารภจฺจํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca:
ท้าวเธอจึงมีพระราชดำรัสกะหมอชีวก โกมารภัจจ์ ว่า🤖 AI จับคู่
Then the king said to him,
ตฺวํ ปน สมฺม ชีวก กึ ตุณฺหีติ ฯ✎ ร่าง
“tvaṁ pana, samma jīvaka, kiṁ tuṇhī”ti?
ชีวกผู้สหาย เธอทำไมจึงนิ่งเสียเล่า🤖 AI จับคู่
“But my dear Jīvaka, why are you silent?”
อยํ เทว ภควา
อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อมฺหากํ อมฺพวเน วิหรติ มหตา ภิกฺขุสํเฆน
สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ✎ ร่าง
“Ayaṁ, deva, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho amhākaṁ ambavane viharati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi.
หมอชีวก โกมารภัจจ์ กราบทูลว่า ขอเดชะ พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ประทับอยู่ ณ สวนอัมพวันของข้าพระพุทธเจ้า พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๑๒๕๐ รูป🤖 AI จับคู่
“Sire, the Blessed One, the perfected one, the fully awakened Buddha is staying in my mango grove together with a large Saṅgha of 1,250 mendicants.
ตํ โข ปน ภควนฺตํ เอวํ กลฺยาโณ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. เวลฏฺฐิปุตฺโต ฯ
กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต✎ ร่าง
Taṁ kho pana bhagavantaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
พระกิตติศัพท์อันงามของพระองค์ขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า🤖 AI จับคู่
He has this good reputation:
อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ
วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ
สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควาติ✎ ร่าง
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
แม้เพราะเหตุนี้ๆ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้เบิกบานแล้ว เป็นผู้จำแนกพระธรรม🤖 AI จับคู่
‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
ตํ เทโว ภควนฺตํ ปยิรุปาสตุ✎ ร่าง
Taṁ devo bhagavantaṁ payirupāsatu.
เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเถิด🤖 AI จับคู่
Let Your Majesty pay homage to him.
อปฺเปวนาม เทวสฺส ภควนฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Appeva nāma devassa bhagavantaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti.
เห็นด้วยเกล้า ฯ ว่า เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค พระหฤทัยพึงเลื่อมใส🤖 AI จับคู่
Hopefully in so doing your mind will find peace.”
เตนหิ สมฺม ชีวก หตฺถิยานานิ กปฺปาเปหีติ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehī”ti.
ท้าวเธอจึงมีพระราชดำรัสว่า ชีวกผู้สหาย ถ้าอย่างนั้น ท่านจงสั่งให้เตรียมหัตถียานไว้🤖 AI จับคู่
“Well then, my dear Jīvaka, have the elephants readied.”
เอวํ
เทวาติ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส
เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิสุณิตฺวา ๑- ปญฺจมตฺตานิ หตฺถินิยาสตานิ ๒-
กปฺปาเปตฺวา รญฺโญ จ อาโรหณียํ ๓- นาคํ รญฺโญ มาคธสฺส
อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิเวเทสิ✎ ร่าง
“Evaṁ, devā”ti kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissuṇitvā pañcamattāni hatthinikāsatāni kappāpetvā rañño ca ārohaṇīyaṁ nāgaṁ, rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭivedesi:
หมอชีวก โกมารภัจจ์ รับสนองพระราชโองการแล้ว สั่งให้เตรียมช้างพังประมาณ ๕๐๐ เชือก และช้างพระที่นั่งเสร็จแล้วจึงกราบทูลว่า ขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าสั่งให้เตรียมหัตถียานพร้อมแล้ว🤖 AI จับคู่
“Yes, Your Majesty,” replied Jīvaka. He had around five hundred female elephants readied, in addition to the king’s bull elephant for riding. Then he informed the king,
กปฺปิตานิ โข เต เทว
หตฺถิยานานิ✎ ร่าง
“kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni,
เชิญใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเสด็จได้พระเจ้าข้า🤖 AI จับคู่
“The elephants are ready, sire.
ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสีติ ฯ✎ ร่าง
yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
Please go at your convenience.”
อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจสุ
หตฺถินิยาสเตสุ ปจฺเจกา อิตฺถิโย อาโรเปตฺวา อาโรหณียํ นาคํ
อภิรูหิตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ ราชคหมฺหา นิยฺยาสิ
มหจฺจราชานุภาเวน เยน ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวนํ เตน
ปายาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcasu hatthinikāsatesu paccekā itthiyo āropetvā ārohaṇīyaṁ nāgaṁ abhiruhitvā ukkāsu dhāriyamānāsu rājagahamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena, yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṁ tena pāyāsi.
ลำดับนั้น ท้าวเธอโปรดให้พวกสตรีขึ้นช้างพัง ๕๐๐ เชือกๆ ละนาง แล้วจึงทรงช้างพระที่นั่ง มีผู้ถือคบเพลิง เสด็จออกจากพระนครราชคฤห์ ด้วยพระราชานุภาพอย่างยิ่งใหญ่ เสด็จไปสวนอัมพวันของหมอชีวก โกมารภัจจ์🤖 AI จับคู่
Then King Ajātasattu had women mounted on each of the five hundred female elephants, while he mounted his bull elephant. With attendants carrying torches, he set out in full royal pomp from Rājagaha to Jīvaka’s mango grove.
อถโข รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส
อวิทูเร อมฺพวนสฺส อหุเทว ภยํ อหุ ฉมฺภิตตฺตํ อหุ โลมหํโส ฯ✎ ร่าง
Atha kho rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre ambavanassa ahudeva bhayaṁ, ahu chambhitattaṁ, ahu lomahaṁso.
พอใกล้จะถึง ท้าวเธอเกิดทรงหวาดหวั่นครั่นคร้าม และทรงมีความสยดสยองขึ้น ครั้นท้าวเธอทรงกลัว ทรงหวาดหวั่น มีพระโลมชาติชูชันแล้ว จึงตรัสกับหมอชีวก โกมารภัจจ์ว่า🤖 AI จับคู่
But as he drew near the mango grove, the king became frightened, scared, his hair standing on end.
อ้างอิงPTS 1.50 · สยามรัฐ 9.65
อถโข
ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต
ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca:
ชีวกผู้สหาย ท่านไม่ได้ลวงเราหรือ🤖 AI จับคู่
He said to Jīvaka,
กจฺจิ มํ สมฺม ชีวก น วญฺเจสิ✎ ร่าง
“kacci maṁ, samma jīvaka, na vañcesi?
ชีวกผู้สหาย ท่านไม่ได้ลวงเราหรือ🤖 AI จับคู่
“My dear Jīvaka, I hope you’re not deceiving me!
กจฺจิ มํ สมฺม ชีวก น ปลมฺเภสิ✎ ร่าง
Kacci maṁ, samma jīvaka, na palambhesi?
ชีวกผู้สหาย ท่านไม่ได้หลอกเราหรือ🤖 AI จับคู่
I hope you’re not betraying me!
กจฺจิ มํ สมฺม ชีวก น ปจฺจตฺถิกานํ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. ปฏิสฺสุตฺวา ฯ ๒ สี. ยุ. หตฺถินิกาสตานิ ฯ ๓ สี. อาโรหินิยํ@อาโรหนิยํ ฯ
เทสิ✎ ร่าง
Kacci maṁ, samma jīvaka, na paccatthikānaṁ desi?
ชีวกผู้สหาย ท่านไม่ได้ล่อเรามาให้ศัตรูหรือ🤖 AI จับคู่
I hope you’re not turning me over to my enemies!
กถํ หิ นาม ตาวมหโต ภิกฺขุสํฆสฺส อฑฺฒเตฬสานํ ภิกฺขุสตานํ
เนว ขิปิตสทฺโท ภวิสฺสติ น อุกฺกาสิตสทฺโท น นิคฺโฆโสติ ฯ✎ ร่าง
Kathañhi nāma tāva mahato bhikkhusaṅghassa aḍḍhateḷasānaṁ bhikkhusatānaṁ neva khipitasaddo bhavissati, na ukkāsitasaddo na nigghoso”ti.
เหตุไฉนเล่า ภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ตั้ง ๑๒๕๐ รูป จึงไม่มีเสียงจาม เสียงกระแอม เสียงพึมพำเลย🤖 AI จับคู่
For how on earth can there be no sound of coughing or clearing throats or any noise in such a large Saṅgha of 1,250 mendicants?”
มา ภายิ มหาราช มา ภายิ มหาราช✎ ร่าง
“Mā bhāyi, mahārāja, mā bhāyi, mahārāja.
หมอชีวก โกมารภัจจ์กราบทูลว่า ขอพระองค์อย่าได้ทรงหวาดหวั่นเกรงกลัวเลยพระเจ้าข้า🤖 AI จับคู่
“Do not fear, great king, do not fear!
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 1.45
น ตํ เทว วญฺเจมิ✎ ร่าง
Na taṁ, deva, vañcemi;
ข้าพระพุทธเจ้าไม่ได้ลวงพระองค์🤖 AI จับคู่
I am not deceiving you,
น
ตํ เทว ปลมฺภามิ✎ ร่าง
na taṁ, deva, palambhāmi;
ไม่ได้หลอกพระองค์🤖 AI จับคู่
or betraying you,
น ตํ เทว ปจฺจตฺถิกานํ เทมิ✎ ร่าง
na taṁ, deva, paccatthikānaṁ demi.
ไม่ได้ล่อพระองค์มาให้ศัตรูเลย พระเจ้าข้า🤖 AI จับคู่
or turning you over to your enemies.
อภิกฺกม มหาราช
อภิกฺกม มหาราช เอเต มณฺฑลมาเฬ ปทีปา ฌายนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Abhikkama, mahārāja, abhikkama, mahārāja, ete maṇḍalamāḷe dīpā jhāyantī”ti.
ขอเดชะ เชิญพระองค์เสด็จเข้าไปเถิดๆ นั่นประทีปที่โรงกลมยังตามอยู่🤖 AI จับคู่
Go forward, great king, go forward! Those are lamps shining in the pavilion.”
—
3. Sāmaññaphalapucchā
3. The Question About the Fruits of the Ascetic Life
อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ยาวติกา
นาคสฺส ภูมิ นาเคน คนฺตฺวา นาคา ปจฺโจโรหิตฺวา ปทิโก ว ๑- เยน
มณฺฑลมาฬสฺส ทฺวารํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ชีวกํ โกมารภจฺจํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā, nāgā paccorohitvā, pattikova yena maṇḍalamāḷassa dvāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca:
ลำดับนั้น ท้าวเธอเสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนช้างพระที่นั่งไปจนสุดทาง เสด็จลงทรงพระดำเนินเข้าประตูโรงกลม แล้วจึงรับสั่งกะหมอชีวก โกมารภัจจ์ว่า🤖 AI จับคู่
Then King Ajātasattu rode on the elephant as far as the terrain allowed, then descended and approached the pavilion door on foot, where he asked Jīvaka,
อ้างอิงพุทธชยันตี 7.88
กหํ ปน สมฺม ชีวก ภควาติ ฯ✎ ร่าง
“kahaṁ pana, samma jīvaka, bhagavā”ti?
ชีวกผู้สหาย ไหนพระผู้มีพระภาค🤖 AI จับคู่
“But my dear Jīvaka, where is the Buddha?”
—
“Eso, mahārāja, bhagavā;
หมอชีวก โกมารภัจจ์ กราบทูลว่า ขอเดชะ นั่นพระผู้มีพระภาค🤖 AI จับคู่
“That is the Buddha, great king, that is the Buddha!
เอโส มหาราช ภควา
มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสินฺโน ปุรกฺขโต ภิกฺขุสํฆสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
eso, mahārāja, bhagavā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisinno purakkhato bhikkhusaṅghassā”ti.
ประทับนั่งพิงเสากลาง ผินพระพักตร์ไปทางทิศบูรพา ภิกษุสงฆ์แวดล้อมอยู่🤖 AI จับคู่
He’s sitting against the central column facing east, in front of the Saṅgha of mendicants.”
อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
ลำดับนั้น ท้าวเธอเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ประทับยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว🤖 AI จับคู่
Then the king went up to the Buddha and stood to one side.
เอกมนฺตํ ฐิโต โข ราชา มาคโธ
อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสํฆํ อนุวิโลเกตฺวา
รหทมิว วิปฺปสนฺนํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Ekamantaṁ ṭhito kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā rahadamiva vippasannaṁ udānaṁ udānesi:
ทรงชำเลืองเห็นภิกษุสงฆ์นิ่งสงบเหมือนห้วงน้ำใส ทรงเปล่งพระอุทานว่า🤖 AI จับคู่
He looked around the Saṅgha of mendicants, who were so very silent, like a still, clear lake, and expressed this heartfelt sentiment,
อิมินา เม อุปสเมน อุทยภทฺโท ๒-
กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสํโฆ สมนฺนาคโตติ ฯ✎ ร่าง
“iminā me upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu, yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato”ti.
ขอให้อุทยภัทท์กุมารของเราจงมีความสงบอย่างภิกษุสงฆ์เดี๋ยวนี้🤖 AI จับคู่
“May my son, Prince Udāyibhadda, be blessed with such peace as the Saṅgha of mendicants now enjoys!”
อาคมา โข ตฺวํ มหาราช ยถาเปมนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Agamā kho tvaṁ, mahārāja, yathāpeman”ti.
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรมหาบพิตร พระองค์เสด็จมาทั้งความรัก🤖 AI จับคู่
“Has your mind gone to one you love, great king?”
ปิโย เม ภนฺเต อุทยภทฺโท
กุมาโร✎ ร่าง
“Piyo me, bhante, udayabhaddo kumāro.
แล้วท้าวเธอทูลรับว่า พระเจ้าข้า อุทยภัทท์กุมารเป็นที่รักของหม่อมฉัน🤖 AI จับคู่
“I love my son, sir, Prince Udāyibhadda.
อิมินา เม ภนฺเต อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต
โหตุ เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสํโฆ สมนฺนาคโตติ ฯ✎ ร่าง
Iminā me, bhante, upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato”ti.
ขอให้อุทยภัทท์กุมารของหม่อมฉันจงมีความสงบอย่างภิกษุสงฆ์เดี๋ยวนี้เถิด🤖 AI จับคู่
May he be blessed with such peace as the Saṅgha of mendicants now enjoys!”