อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย
ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Rājagaha for alms.
อ้างอิงPTS 3.181 · สยามรัฐ 11.195
อทฺทสา โข ภควา สิงฺคาลกํ
คหปติปุตฺตํ กาลสฺเสว วุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺถํ
อลฺลเกสํ ปญฺชลิกํ ปุถุทฺทิสา นมสฺสนฺตํ✎ ร่าง
Addasā kho bhagavā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṁ allakesaṁ pañjalikaṁ puthudisā namassantaṁ—
He saw Sigālaka revering the various quarters
ปุรตฺถิมํ ทิสํ ทกฺขิณํ
ทิสํ ปจฺฉิมํ ทิสํ อุตฺตรํ ทิสํ เหฏฺฐิมํ ทิสํ อุปริมํ ทิสํ✎ ร่าง
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.
ทิสฺวาน ๒-
สิงฺคาลกํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ etadavoca:
and said to him,
กินฺนุ ๓- ตฺวํ คหปติปุตฺต กาลสฺเสว
วุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺโถ อลฺลเกโส ปญฺชลิโก
ปุถุทฺทิสา นมสฺสสิ✎ ร่าง
“kiṁ nu kho tvaṁ, gahapatiputta, kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi—
“Householder’s son, why are you revering the various quarters in this way?”
ปุรตฺถิมํ ทิสํ ฯเปฯ อุปริมํ ทิสนฺติ ฯ✎ ร่าง
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti?
ปิตา
มม ๔- ภนฺเต กาลํ กโรนฺโต เอวํ ๕- อวจ✎ ร่าง
“Pitā maṁ, bhante, kālaṁ karonto evaṁ avaca:
“Sir, on his deathbed my father said to me:
ทิสา ตาต นมสฺเสยฺยาสีติ✎ ร่าง
‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti.
‘My dear, please revere the quarters.’
โส โข อหํ ภนฺเต ปิตุ วจนํ สกฺกโรนฺโต ครุกโรนฺโต ๖- มาเนนฺโต
ปูเชนฺโต กาลสฺเสว วุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺโถ
อลฺลเกโส ปญฺชลิโก ปุถุทฺทิสา นมสฺสามิ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, bhante, pituvacanaṁ sakkaronto garuṁ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi—
Honoring, respecting, and venerating my father’s words, I rose early and left Rājagaha and, with my clothes and hair all wet, raised my cupped palms to revere the various quarters—
ปุรตฺถิมํ ทิสํ ฯเปฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สิคาลโกติปิ ปาโฐ ฯ ๒ ม. ยุ. ทิสฺวา ฯ ๓ ม. กึ นุ โข ฯ ๔ ม. ยุ. มํ ฯ@๕ ยุ. อยํ น ทิสฺสติ ฯ ๖ ม. ครุํ กโรนฺโต ฯ
อุปริมํ ทิสนฺติ ฯ✎ ร่าง
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti.
east, south, west, north, below, and above.”
—
1. Cha disā
1. The Six Directions
น โข คหปติปุตฺต อริยสฺส วินเย เอวํ ฉ
ทิสา นมสฺสิตพฺพาติ ฯ✎ ร่าง
“Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṁ cha disā namassitabbā”ti.
“Householder’s son, that’s not how the six directions should be revered in the training of the Noble One.”
ยถากถํ ปน ภนฺเต อริยสฺส วินเย ฉ
ทิสา นมสฺสิตพฺพา✎ ร่าง
“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye cha disā namassitabbā?
“But sir, how should the six directions be revered in the training of the Noble One?
สาธุ เม ภนฺเต ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุ
ยถา อริยสฺส วินเย ฉ ทิสา นมสฺสิตพฺพาติ ฯ✎ ร่าง
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā”ti.
Sir, please teach me this.”