เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๒๐๒] ดูกรคฤหบดีบุตร มิตรผู้เป็นทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรพึงบำรุงด้วย
สถาน ๕ คือ ด้วยการให้ปัน ๑ ด้วยเจรจาถ้อยคำเป็นที่รัก ๑ ด้วยประพฤติ
ประโยชน์ ๑ ด้วยความเป็นผู้มีตนเสมอ ๑ ด้วยไม่แกล้งกล่าวให้คลาดจากความ
จริง ๑ ฯ
ดูกรคฤหบดีบุตร มิตรผู้เป็นทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรบำรุงด้วยสถาน ๕
เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรด้วยสถาน ๕ คือ รักษามิตรผู้ประมาทแล้ว ๑
รักษาทรัพย์ของมิตรผู้ประมาทแล้ว ๑ เมื่อมิตรมีภัยเอาเป็นที่พึ่งพำนักได้ ๑ ไม่ละทิ้ง
ในยามวิบัติ ๑ นับถือตลอดถึงวงศ์ของมิตร ๑ ฯ
ดูกรคฤหบดีบุตร มิตรผู้เป็นทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรบำรุงด้วยสถาน ๕
เหล่านี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรด้วยสถาน ๕ เหล่านี้ ทิศเบื้องซ้ายนั้น ชื่อว่า
อันกุลบุตรปกปิดให้เกษมสำราญ ให้ไม่มีภัยด้วยประการฉะนี้ ฯ
▴ ย่อ
ปญฺจหิ โข คหปติปุตฺต ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุตฺตรา
ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา✎ ร่าง
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā—
A gentleman should serve his friends and colleagues as the northern quarter in five ways:
อ้างอิง สยามรัฐ 11.205 · ฉัฏฐสังคายนา 3.145
ทาเนน ปิยวชฺเชน ๖- อตฺถจริยาย
สมานตฺตตาย อวิสํวาทนตาย ฯ✎ ร่าง
dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṁvādanatāya.
giving, kindly words, taking care, equality, and not using tricky words.
อิเมหิ โข คหปติปุตฺต ปญฺจหิ
ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐิตา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สพฺพสิปฺปสุตํ ฯ ๒ ม. ปฏิยาเทนฺติ ฯ ยุ. ปริเวเทนฺติ ฯ@๓ ม. อนวมานนาย ฯ ๔ ม. ยุ. อนุกมฺปติ ฯ ๕ ม. สงฺคหิตปริชนา ฯ@๖ ยุ. เปยฺยวชฺเชน ฯ
ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ✎ ร่าง
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
Friends and colleagues served by a gentleman in these five ways show sympathy to him in five ways.
ปมตฺตํ รกฺขนฺติ ปมตฺตสฺส
สาปเตยฺยํ รกฺขนฺติ ภีตสฺส สรณํ โหนฺติ อาปทาสุ น วิชหนฺติ
อปรปชํปิสฺส ๑- ปฏิปูเชนฺติ ฯ✎ ร่าง
pamattaṁ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhanti, bhītassa saraṇaṁ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti.
They guard him when they’re negligent. They guard his property when they’re negligent. They keep him safe in times of danger. They don’t abandon him in times of trouble. They honor his descendants.
อิเมหิ โข คหปติปุตฺต ปญฺจหิ ฐาเนหิ
กุลปุตฺเตน อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ
ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ✎ ร่าง
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
Friends and colleagues served by a gentleman in these five ways show sympathy to him in these five ways.
เอวมสฺส เอสา อุตฺตรา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา
โหติ เขมา อปฺปฏิภยา ฯ✎ ร่าง
Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
And that’s how the northern quarter is covered, kept safe and free of peril.