—
Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko vivaṭṭati.
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ มีสมัยบางครั้งบางคราว โดยระยะกาลยืดยาวช้านาน ที่โลกนี้จะกลับเจริญ เมื่อโลกกำลังเจริญอยู่โดยมาก เหล่าสัตว์พากัน🤖 AI จับคู่
There comes a time when, after a very long period has passed, this cosmos expands.
อ้างอิงPTS 3.85
—
Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā cavitvā itthattaṁ āgacchanti.
เมื่อโลกกำลังเจริญอยู่โดยมาก เหล่าสัตว์พากัน จฺติจากชั้นอาภัสสรพรหมลงมาเป็นอย่างนี้🤖 AI จับคู่
As the cosmos expands, sentient beings mostly pass away from that host of radiant deities and come back to this realm.
—
Tedha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti.
ก็แหละสมัยนั้นจักรวาลทั้งสิ้นนี้แลเป็นน้ำทั้งนั้น มืดมนแลไม่เห็นอะไร ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็ยังไม่ปรากฏ ดวงดาวนักษัตรทั้งหลายก็ยังไม่ปรากฏ🤖 AI จับคู่
Here they are mind-made, feeding on rapture, self-luminous, wandering in midair, steadily glorious, and they remain like that for a very long time.
—
2. Rasapathavipātubhāva
2. The Earth’s Nectar Appears
—
Ekodakībhūtaṁ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā.
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ ครั้นต่อมา โดยล่วงระยะกาลยืดยาวช้านาน เกิดง้วนดินลอยอยู่บนน้ำทั่วไป🤖 AI จับคู่
But the single mass of water at that time was utterly dark.
อ้างอิงสยามรัฐ 11.93 · ฉัฏฐสังคายนา 3.63
—
Na candimasūriyā paññāyanti, na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti, na rattindivā paññāyanti, na māsaḍḍhamāsā paññāyanti, na utusaṁvaccharā paññāyanti, na itthipumā paññāyanti, sattā sattātveva saṅkhyaṁ gacchanti.
ได้ปรากฏแก่สัตว์เหล่านั้น เหมือนนมสดที่บุคคลเคี่ยวให้งวด แล้วตั้งไว้ให้เย็นจับเป็นฝาอยู่ข้างบน ฉะนั้น🤖 AI จับคู่
The moon and sun were not found, nor were stars and constellations, day and night, months and fortnights, years and seasons, or male and female. Beings were simply known as ‘beings’.
—
Atha kho tesaṁ, vāseṭṭha, sattānaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṁ samatani;
ง้วนดินนั้นถึงพร้อมด้วยสี กลิ่น รส มีสีคล้ายเนยใส หรือเนยข้นอย่างดีฉะนั้น มีรสอร่อยดุจรวงผึ้งเล็กอันหาโทษมิได้ฉะนั้น🤖 AI จับคู่
After a very long period had passed, the earth’s nectar curdled in the water.
—
Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṁ vā sappi sampannaṁ vā navanītaṁ evaṁvaṇṇā ahosi.
ง้วนดินนั้นถึงพร้อมด้วยสี กลิ่น รส มีสีเหมือนเนยใส หรือเนยข้นอย่างดีฉะนั้น ได้มีรสอร่อยดุจรวงผึ้งเล็กอันหาโทษมิได้ฉะนั้น✎ ร่าง
It was beautiful, fragrant, and delicious, like ghee or butter.
—
Seyyathāpi nāma khuddamadhuṁ aneḷakaṁ;
ง้วนดินนั้นถึงพร้อมด้วยสี กลิ่น รส มีสีเหมือนเนยใส หรือเนยข้นอย่างดีฉะนั้น ได้มีรสอร่อยดุจรวงผึ้งเล็กอันหาโทษมิได้ฉะนั้น✎ ร่าง
And it was as sweet as pure dwarf-bee honey.
—
Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko:
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ ต่อมามีสัตว์ผู้หนึ่งเป็นคนโลน🤖 AI จับคู่
Now, one of those beings was reckless.
—
‘ambho, kimevidaṁ bhavissatī’ti rasapathaviṁ aṅguliyā sāyi.
พูดว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย นี่จักเป็นอะไร แล้วเอานิ้วช้อนง้วนดินขึ้นลองลิ้มดู🤖 AI จับคู่
Thinking, ‘Oh my, what might this be?’ they tasted the earth’s nectar with their finger.
—
Tassa rasapathaviṁ aṅguliyā sāyato acchādesi, taṇhā cassa okkami.
เมื่อเขาเอานิ้วช้อนง้วนดินขึ้นลองลิ้มดูอยู่ ง้วนดินได้ซาบซ่านไปแล้ว เขาจึงเกิดความอยากขึ้น🤖 AI จับคู่
They enjoyed it, and craving was born in them.
—
Aññepi kho, vāseṭṭha, sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṁ āpajjamānā rasapathaviṁ aṅguliyā sāyiṁsu.
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ แม้สัตว์พวกอื่นก็พากันกระทำตามอย่างสัตว์นั้น เอานิ้วช้อนง้วนดินขึ้นลองลิ้มดู🤖 AI จับคู่
And other beings, following that being’s example, tasted the earth’s nectar with their fingers.
—
Tesaṁ rasapathaviṁ aṅguliyā sāyataṁ acchādesi, taṇhā ca tesaṁ okkami.
เมื่อสัตว์เหล่านั้นพากันเอานิ้วช้อนง้วนดินขึ้นลองลิ้มดูอยู่ ง้วนดินได้ซาบซ่านไปแล้ว สัตว์เหล่านั้นจึงเกิดความอยากขึ้น ต่อมาสัตว์เหล่านั้นพยายามเพื่อจะปั้นง้วนดินให้เป็นคำๆ ด้วยมือแล้วบริโภค🤖 AI จับคู่
They too enjoyed it, and craving was born in them.
—
3. Candimasūriyādipātubhāva
3. The Moon and Sun Appear
อถโข เต วาเสฏฺฐา สตฺตา รสป✎ ร่าง
Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṁ hatthehi āluppakārakaṁ upakkamiṁsu paribhuñjituṁ.
ในคราวที่พวกสัตว์พยายามเพื่อจะปั้นง้วนดินให้เป็นคำๆ ด้วยมือแล้วบริโภคอยู่นั้น เมื่อรัศมีกายของสัตว์เหล่านั้นก็หายไปแล้ว🤖 AI จับคู่
Then those beings started to eat the earth’s nectar, breaking it into lumps.
อ้างอิงPTS 3.86 · สยามรัฐ 11.94 · พุทธชยันตี 9.146
ฐ✎ ร่าง
Yato kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṁ hatthehi āluppakārakaṁ upakkamiṁsu paribhuñjituṁ.
เมื่อรัศมีกายของสัตว์เหล่านั้นก็หายไปแล้ว🤖 AI จับคู่
But when they did this
—
Atha tesaṁ sattānaṁ sayaṁpabhā antaradhāyi.
รัศมีกายของสัตว์เหล่านั้นก็หายไปแล้ว ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
their luminosity vanished.
—
Sayaṁpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṁ.
ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
And with the vanishing of their luminosity the moon and sun appeared,
—
Candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṁ.
เมื่อดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ปรากฏแล้ว ดวงดาวนักษัตรทั้งหลายก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
stars and constellations appeared,
—
Nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṁsu.
เมื่อดวงดาวนักษัตรปรากฏแล้ว กลางคืนและกลางวันก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
days and nights were distinguished,
—
Rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṁsu.
เมื่อกลางคืนและกลางวันปรากฏแล้ว เดือนหนึ่งและกึ่งเดือนก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
and so were months and fortnights,
—
Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṁvaccharā paññāyiṁsu.
เมื่อเดือนหนึ่งและกึ่งเดือนปรากฏอยู่ ฤดูและปีก็ปรากฏ🤖 AI จับคู่
and years and seasons.
—
Ettāvatā kho, vāseṭṭha, ayaṁ loko puna vivaṭṭo hoti.
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล โลกนี้จึงกลับเจริญขึ้นมาอีก🤖 AI จับคู่
So far had the world evolved once more.
วึ ปริภุญฺชนฺตา
ตพฺภกฺขา ตทาหารา ๑- จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ ฯ✎ ร่าง
Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṁ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṁ dīghamaddhānaṁ aṭṭhaṁsu.
ดูกรวาเสฏฐะและภารทวาชะ ครั้นต่อมาสัตว์เหล่านั้นพากันบริโภคง้วนดิน รับประทานง้วนดิน มีง้วนดินเป็นอาหาร ดำรงอยู่ได้สิ้นกาลช้านาน🤖 AI จับคู่
Then those beings eating the earth’s nectar, with that as their food and nourishment, remained for a very long time.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 3.64
ยถา ยถา โข
เต วาเสฏฺฐา สตฺตา รสปฐวึ ปริภุญฺชนฺตา ตพฺภกฺขา ตทาหารา
จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ ตถา ตถา เตสํ สตฺตานํ ขรตฺตญฺเจว
กายสฺมึ โอกฺกมิ วณฺณเววณฺณตา จ ปญฺญายิตฺถ ฯ✎ ร่าง
Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṁ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṁ dīghamaddhānaṁ aṭṭhaṁsu tathā tathā tesaṁ sattānaṁ rasapathaviṁ paribhuñjantānaṁ kharattañceva kāyasmiṁ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha.
ด้วยเหตุที่สัตว์เหล่านั้นมัวเพลินบริโภคง้วนดินอยู่ รับประทานง้วนดิน มีง้วนดินเป็นอาหาร ดำรงอยู่ได้สิ้นกาลช้านาน สัตว์เหล่านั้นจึงมีร่างกายแข็งกล้าขึ้นทุกที ทั้งผิวพรรณก็ปรากฏว่าแตกต่างกันไป🤖 AI จับคู่
But so long as they ate that earth’s nectar, their bodies became more solid and they diverged in appearance;
เอกิทํ
สตฺตา วณฺณวนฺโต โหนฺติ เอกิทํ สตฺตา ทุพฺพณฺณา ฯ✎ ร่าง
Ekidaṁ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṁ sattā dubbaṇṇā.
สัตว์บางพวกมีผิวพรรณงาม สัตว์บางพวกมีผิวพรรณไม่งาม🤖 AI จับคู่
some beautiful, some ugly.
ตตฺถ
เย เต สตฺตา วณฺณวนฺโต เต ทุพฺพณฺเณ สตฺเต อติมญฺญนฺติ✎ ร่าง
Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti:
ในสัตว์ทั้งสองพวกนั้น สัตว์พวกที่มีผิวพรรณงามนั้นพากันดูหมิ่นสัตว์พวกที่มีผิวพรรณไม่งามว่า🤖 AI จับคู่
And the beautiful beings looked down on the ugly ones:
มยเมเตหิ วณฺณวนฺตตรา อเมฺหเหเต ทุพฺพณฺณตราติ ฯ✎ ร่าง
‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti.
พวกเรามีผิวพรรณดีกว่าพวกท่าน พวกท่านมีผิวพรรณเลวกว่าพวกเรา ดังนี้🤖 AI จับคู่
‘We’re more beautiful, they’re the ugly ones!’
เตสํ
วณฺณาติมานปจฺจยา มานาติมานชาติกานํ รสปฐวี อนฺตรธายิ ฯ✎ ร่าง
Tesaṁ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṁ rasapathavī antaradhāyi.
เมื่อสัตว์ทั้งสองพวกนั้นเกิดมีการไว้ตัวดูหมิ่นกันขึ้น เพราะทะนงตัวปรารภผิวพรรณเป็นปัจจัย ง้วนดินก็หายไป🤖 AI จับคู่
And the vanity of the beautiful ones made the earth’s nectar vanish.
รสปฐวิยา อนฺตรหิตาย สนฺนิปตึสุ✎ ร่าง
Rasāya pathaviyā antarahitāya sannipatiṁsu.
เมื่อง้วนดินหายไปแล้ว สัตว์เหล่านั้นจึงพากันจับกลุ่ม ครั้นแล้ว ต่างก็บ่นถึงกันว่า🤖 AI จับคู่
They gathered together and bemoaned,
สนฺนิปติตฺวา อนุตฺถุนึสุ✎ ร่าง
Sannipatitvā anutthuniṁsu:
อโห
รสํ อโห รสนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘aho rasaṁ, aho rasan’ti.
รสดีจริง รสดีจริง ดังนี้🤖 AI จับคู่
‘Oh, what a taste! Oh, what a taste!’
ตเทตรหิปิ มนุสฺสา กิญฺจิเทว สุรสํ ๒- ลภิตฺวา
เอวมาหํสุ✎ ร่าง
Tadetarahipi manussā kañcideva surasaṁ labhitvā evamāhaṁsu:
ถึงทุกวันนี้ก็เหมือนกัน คนเป็นอันมากได้ของที่มีรสดีอย่างใดอย่างหนึ่ง มักพูดกันอย่างนี้ว่า รสอร่อยแท้ๆ รสอร่อยแท้ๆ ดังนี้🤖 AI จับคู่
And even today when people get something tasty they say:
อโห รสํ อโห รสนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘aho rasaṁ, aho rasan’ti.
‘Oh, what a taste! Oh, what a taste!’
ตเทว โปราณํ อคฺคญฺญํ
อกฺขรํ อนุสฺสรนฺติ ๓- น เตฺววสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ ฯ✎ ร่าง
Tadeva porāṇaṁ aggaññaṁ akkharaṁ anusaranti, na tvevassa atthaṁ ājānanti.
พวกพราหมณ์ระลึกได้ถึงอักขระที่รู้กันว่าเป็นของดี เป็นของโบราณนั้นเท่านั้น แต่ไม่รู้ชัดถึงเนื้อความแห่งอักขระนั้นเลย🤖 AI จับคู่
They’re just remembering an ancient primordial saying, but they don’t understand what it means.
—
4. Bhūmipappaṭakapātubhāva
4. Ground-Fungus