เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก
อายสฺมนฺตํ สารีปุตฺตํ เอตทโวจ ทุปฺปญฺโญ ทุปฺปญฺโญติ อาวุโส
วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Duppañño duppañño’ti, āvuso, vuccati.
ท่านพระมหาโกฏฐิกะครั้นนั่งเรียบร้อยแล้ว จึงถามท่านพระสารีบุตรว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคตรัสว่า บุคคลมีปัญญาทรามๆ ดังนี้ ด้วยเหตุเพียงไรหนอ จึงตรัสว่า บุคคลมีปัญญาทราม?🤖 AI จับคู่
“Reverend, they speak of ‘a witless person’.
กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส ทุปฺปญฺโญติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
Kittāvatā nu kho, āvuso, duppaññoti vuccatī”ti?
How is a witless person defined?”
นปฺปชานาติ
นปฺปชานาตีติ โข อาวุโส ตสฺมา ทุปฺปญฺโญติ วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Nappajānāti nappajānātī’ti kho, āvuso, tasmā duppaññoti vuccati.
ท่านผู้มีอายุ บุคคลไม่รู้ชัดๆ เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า เป็นบุคคลมีปัญญาทราม🤖 AI จับคู่
“Reverend, they’re called witless because they don’t understand.
กิญฺจ
นปฺปชานาติ✎ ร่าง
Kiñca nappajānāti?
And what don’t they understand?
อิทํ ทุกฺขนฺติ นปฺปชานาติ อยํ ทุกฺขสมุทโยติ
นปฺปชานาติ อยํ ทุกฺขนิโรโธติ นปฺปชานาติ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี
ปฏิปทาติ นปฺปชานาติ✎ ร่าง
‘Idaṁ dukkhan’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti nappajānāti.
They don’t understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’
นปฺปชานาติ นปฺปชานาตีติ โข อาวุโส
ตสฺมา ทุปฺปญฺโญติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Nappajānāti nappajānātī’ti kho, āvuso, tasmā duppaññoti vuccatī”ti.
They’re called witless because they don’t understand.”
สาธาวุโสติ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมโต
สารีปุตฺตสฺส ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อายสฺมนฺตํ
สารีปุตฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ✎ ร่าง
“Sādhāvuso”ti kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi:
Saying “Good, reverend,” Mahākoṭṭhita approved and agreed with what Sāriputta said. Then he asked another question:
อ้างอิงพุทธชยันตี 10.686
ปญฺญวา ปญฺญวาติ อาวุโส
วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Paññavā paññavā’ti, āvuso, vuccati.
“They speak of ‘a wise person’.
กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส ปญฺญวาติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
Kittāvatā nu kho, āvuso, paññavāti vuccatī”ti?
How is a wise person defined?”
ปชานาติ
ปชานาตีติ โข อาวุโส ตสฺมา ปญฺญวาติ วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Pajānāti pajānātī’ti kho, āvuso, tasmā paññavāti vuccati.
“They’re called wise because they understand.
อ้างอิงสยามรัฐ 12.537 · ฉัฏฐสังคายนา 12.371
กิญฺจ ปชานาติ✎ ร่าง
Kiñca pajānāti?
And what do they understand?
อิทํ ทุกฺขนฺติ ปชานาติ อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ปชานาติ อยํ
ทุกฺขนิโรโธติ ปชานาติ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ปชานาติ✎ ร่าง
‘Idaṁ dukkhan’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti pajānāti.
They understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’
ปชานาติ ปชานาตีติ โข อาวุโส ตสฺมา ปญฺญวาติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Pajānāti pajānātī’ti kho, āvuso, tasmā paññavāti vuccatī”ti.
They’re called wise because they understand.”
วิญฺญาณํ วิญฺญาณนฺติ อาวุโส วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Viññāṇaṁ viññāṇan’ti, āvuso, vuccati.
“They speak of ‘consciousness’.
กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส
วิญฺญาณนฺติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
Kittāvatā nu kho, āvuso, viññāṇanti vuccatī”ti?
How is consciousness defined?”
วิชานาติ วิชานาตีติ โข อาวุโส ตสฺมา
วิญฺญาณนฺติ วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Vijānāti vijānātī’ti kho, āvuso, tasmā viññāṇanti vuccati.
“It’s called consciousness because it cognizes.
กิญฺจ วิชานาติ✎ ร่าง
Kiñca vijānāti?
And what does it cognize?
สุขนฺติปิ วิชานาติ ทุกฺขนฺติปิ
วิชานาติ อทุกฺขมสุขนฺติปิ วิชานาติ✎ ร่าง
Sukhantipi vijānāti, dukkhantipi vijānāti, adukkhamasukhantipi vijānāti.
It cognizes ‘pleasure’ and ‘pain’ and ‘neutral’.
วิชานาติ วิชานาตีติ
โข อาวุโส ตสฺมา วิญฺญาณนฺติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Vijānāti vijānātī’ti kho, āvuso, tasmā viññāṇanti vuccatī”ti.
It’s called consciousness because it cognizes.”
ยา จาวุโส ปญฺญา ยญฺจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
“Yā cāvuso, paññā yañca viññāṇaṁ—
“Wisdom and consciousness—
อ้างอิงPTS 1.293
อิเม ธมฺมา
สํสฏฺฐา อุทาหุ วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
ime dhammā saṁsaṭṭhā udāhu visaṁsaṭṭhā?
are these things mixed or separate?
ลพฺภา จ ปนิเมสํ ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา
วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
Labbhā ca panimesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti?
And can we completely disentangle them so as to describe the difference between them?”
ยา จาวุโส ปญฺญา ยญฺจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
“Yā cāvuso, paññā yañca viññāṇaṁ—
“Wisdom and consciousness—
อิเม ธมฺมา
สํสฏฺฐา โน วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
ime dhammā saṁsaṭṭhā, no visaṁsaṭṭhā.
these things are mixed, not separate.
น จ ลพฺภา อิเมสํ ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา
วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุํ✎ ร่าง
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.
ยญฺจ อาวุโส ปชานาติ
ตํ วิชานาติ ยํ วิชานาติ ตํ ปชานาติ✎ ร่าง
Yaṁ hāvuso, pajānāti taṁ vijānāti, yaṁ vijānāti taṁ pajānāti.
For you understand what you cognize, and you cognize what you understand.
ตสฺมา อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา
โน วิสํสฏฺฐา✎ ร่าง
Tasmā ime dhammā saṁsaṭṭhā, no visaṁsaṭṭhā.
That’s why these things are mixed, not separate.
น จ ลพฺภา อิเมสํ ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา
วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.”
ยา จาวุโส ปญฺญา ยญฺจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
“Yā cāvuso, paññā yañca viññāṇaṁ—
“Wisdom and consciousness—
อิเมสํ ธมฺมานํ
สํสฏฺฐานํ โน วิสํสฏฺฐานํ กึ นานากรณนฺติ ฯ✎ ร่าง
imesaṁ dhammānaṁ saṁsaṭṭhānaṁ no visaṁsaṭṭhānaṁ kiṁ nānākaraṇan”ti?
what is the difference between these things that are mixed, not separate?”
ยา จาวุโส ปญฺญา
ยญฺจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
“Yā cāvuso, paññā yañca viññāṇaṁ—
อิเมสํ ธมฺมานํ สํสฏฺฐานํ โน วิสํสฏฺฐานํ ปญฺญา
ภาเวตพฺพา วิญฺญาณํ ปริญฺเญยฺยํ✎ ร่าง
imesaṁ dhammānaṁ saṁsaṭṭhānaṁ no visaṁsaṭṭhānaṁ paññā bhāvetabbā, viññāṇaṁ pariññeyyaṁ.
“The difference between these things is that wisdom should be developed, while consciousness should be completely understood.”
อิทํ เนสํ นานากรณนฺติ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ nesaṁ nānākaraṇan”ti.