เอกมนฺตํ ฐิตํ โข โปตลิยํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ
สํวิชฺชนฺติ ๕- โข คหปติ อาสนานิ สเจ อากงฺขสิ นิสีทาติ ฯ✎ ร่าง
“saṁvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā”ti.
“There are seats, householder. Please sit if you wish.”
เอวํ
วุตฺเต โปตลิโย คหปติ คหปติวาเทน มํ สมโณ โคตโม
สมุทาจรตีติ กุปิโต อนตฺตมโน ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, potaliyo gahapati “gahapativādena maṁ samaṇo gotamo samudācaratī”ti kupito anattamano tuṇhī ahosi.
When he said this, Potaliya was angry and upset. Thinking, “The ascetic Gotama addresses me as ‘householder’!” he stayed silent.
ทุติยมฺปิ โข
ภควา โปตลิยํ คหปตึ เอตทโวจ สํวิชฺชนฺติ โข คหปติ อาสนานิ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. อุปสงฺกมิตฺวา ฯ ๒ ม. อชฺโฌคาหิตฺวา ฯ ๓ สี. ม. ยุ. นิวาสนปาวุรโณ ฯ@๔ ม. ชงฺฆวิหารํ ฯ ๕ สี. ยุ. สํวิชฺชนฺเต โขติ ปาโฐ ทิสฺสติ ฯ
สเจ อากงฺขสิ นิสีทาติ ฯ ๑- ทุติยมฺปิ โข โปตลิโย คหปติ
คหปติวาเทน มํ สมโณ โคตโม สมุทาจรตีติ กุปิโต อนตฺตมโน
ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho bhagavā …pe…
For a second time …
อ้างอิงPTS 1.360 · สยามรัฐ 13.35 · ฉัฏฐสังคายนา 13.25 · พุทธชยันตี 11.40
ตติยมฺปิ โข ภควา โปตลิยํ คหปตึ เอตทโวจ✎ ร่าง
tatiyampi kho bhagavā potaliyaṁ gahapatiṁ etadavoca:
and a third time the Buddha said to him,
สํวิชฺชนฺติ โข คหปติ อาสนานิ สเจ อากงฺขสิ นิสีทาติ ฯ✎ ร่าง
“saṁvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā”ti.
“There are seats, householder. Please sit if you wish.”
เอวํ
วุตฺเต โปตลิโย คหปติ คหปติวาเทน มํ สมโณ โคตโม
สมุทาจรตีติ กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, potaliyo gahapati “gahapativādena maṁ samaṇo gotamo samudācaratī”ti kupito anattamano bhagavantaṁ etadavoca:
When he said this, Potaliya was angry and upset. Thinking, “The ascetic Gotama addresses me as ‘householder’!” he said to the Buddha,
ตยิทํ โภ
โคตม นจฺฉนฺนํ ตยิทํ นปฺปฏิรูปํ ยํ มํ ตฺวํ คหปติวาเทน
สมุทาจรสีติ ฯ✎ ร่าง
“tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yaṁ maṁ tvaṁ gahapativādena samudācarasī”ti.
“Worthy Gotama, it is neither proper nor appropriate for you to address me as ‘householder’.”
เต ๒- หิ เต คหปติ อาการา เต ลิงฺคา เต
นิมิตฺตา ยถาตํ คหปติสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
“Te hi te, gahapati, ākārā, te liṅgā, te nimittā yathā taṁ gahapatissā”ti.
“Well, householder, you have the features, attributes, and signs of a householder.”
ตถา หิ ปน เม โภ โคตม
สพฺเพ กมฺมนฺตา ปฏิกฺขิตฺตา สพฺเพ โวหารา สมุจฺฉินฺนาติ ฯ✎ ร่าง
“Tathā hi pana me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti.
“Mister Gotama, it’s because I have turned down all work and cut off all business.”
ยถากถํ ปน เต คหปติ สพฺเพ กมฺมนฺตา ปฏิกฺขิตฺตา
สพฺเพ โวหารา สมุจฺฉินฺนาติ ฯ✎ ร่าง
“Yathā kathaṁ pana te, gahapati, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti?
“Householder, in what way have you turned down all work and cut off all business?”
อิธ เม โภ โคตม ยํ อโหสิ ธนํ
วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา สพฺพนฺตํ ปุตฺตานํ ทายชฺชํ
นิยฺยาตํ ตตฺถาหํ อโนวาที อนุปวาที ฆาสจฺฉาทนปรโม วิหรามิ✎ ร่าง
“Idha me, bho gotama, yaṁ ahosi dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā sabbaṁ taṁ puttānaṁ dāyajjaṁ niyyātaṁ, tatthāhaṁ anovādī anupavādī ghāsacchādanaparamo viharāmi.
“Worthy Gotama, all the money, grain, gold, and silver I used to have has been handed over to my children as their inheritance. And in this matter I do not advise or reprimand them, but live with nothing more than food and clothes.
เอวญฺจ ๓- เม โภ โคตม สพฺเพ กมฺมนฺตา ปฏิกฺขิตฺตา สพฺเพ
โวหารา สมุจฺฉินฺนาติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti.
That’s how I have turned down all work and cut off all business.”
อญฺญถา โข ตฺวํ คหปติ โวหารสมุจฺเฉทํ
วเทสิ ๔- อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉโท โหตีติ ฯ✎ ร่าง
“Aññathā kho tvaṁ, gahapati, vohārasamucchedaṁ vadasi, aññathā ca pana ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī”ti.
“The cutting off of business as you describe it is one thing, householder, but the cutting off of business in the training of the Noble One is quite different.”
ยถากถํ ปน ภนฺเต อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉโท โหติ✎ ร่าง
“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye vohārasamucchedo hoti?
“But what, sir, is cutting off of business in the training of the Noble One?
สาธุ เม ภนฺเต ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อริยสฺส วินเย
@เชิงอรรถ: ๑ โป. เอวํ วุตฺเต ฯ ๒ โป. ม. เตนหิ ฯ ๓ ยุ. เอวํ โข เม ฯ ม. เอวํ@เม ฯ ๔ สี. ยุ. วทสิ ฯ
โวหารสมุจฺเฉโท โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī”ti.
Sir, please teach me this.”
เตนหิ คหปติ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ
ภาสิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
“Well then, householder, listen and apply your mind well, I will speak.”
เอวํ ภนฺเตติ โข โปตลิโย คหปติ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
“Yes, sir,” said Potaliya.