เนื้อความทั้งข้อ
[๔๐๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้:-
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่.
ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเสด็จแวะออกจากทาง แล้วได้ทรงแย้มพระสรวลในประเทศแห่งหนึ่ง.
ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ได้มีความคิดว่า เหตุอะไรหนอ ปัจจัยอะไร ที่พระผู้มีพระภาคทรง
แย้มพระสรวล พระตถาคตทั้งหลายจะทรงแย้มพระสรวลโดยหาเหตุมิได้นั้นไม่มี ดังนี้. ท่าน
พระอานนท์จึงทำผ้าอุตราสงค์เฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมอัญชลีไปทางพระผู้มีพระภาคแล้ว ได้
ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เหตุอะไรหนอ ปัจจัยอะไร ที่พระผู้มีพระภาค
ทรงแย้มพระสรวล พระตถาคตทั้งหลายจะทรงแย้มพระสรวลโดยหาเหตุมิได้นั้นไม่มี?
เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ
จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
At one time the Buddha was wandering in the land of the Kosalans together with a large Saṅgha of mendicants.
อถ โข ภควา มคฺคา
โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ padese sitaṁ pātvākāsi.
Then the Buddha left the road, and at a certain spot he smiled.
อถ โข
อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
Then Venerable Ānanda thought,
โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย
ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย✎ ร่าง
“ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?
“What is the cause, what is the reason why the Buddha smiled?
น อการเณน ตถาคตา สิตํ
ปาตุกโรนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
Realized Ones do not smile for no reason.”
อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ ๑-
กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā ānando ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
So Ānanda arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and said,
โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย✎ ร่าง
“ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?
“What is the cause, what is the reason why the Buddha smiled?
น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
Realized Ones do not smile for no reason.”