เล่ม ๑๓ — มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ ข้อ 442

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๔๒] ท่านรัฐปาละ ความเสื่อมเพราะชราเป็นไฉน? ท่านรัฐปาละ คนบางคนในโลกนี้ เป็นคนแก่แล้ว เป็นคนเฒ่า เป็นผู้ใหญ่ ล่วงกาลผ่านวัยมาโดยลำดับ. เขาคิดเห็นดังนี้ว่า เดี๋ยวนี้เราเป็นคนแก่แล้ว เป็นคนเฒ่าแล้ว เป็นผู้ใหญ่ ล่วงกาลผ่านวัยมาโดยลำดับ ก็การที่เรา จะได้โภคสมบัติที่ยังไม่ได้ หรือการที่เราจะทำโภคสมบัติที่ได้แล้วให้เจริญ ไม่ใช่ทำได้ง่าย อย่า กระนั้นเลย เราพึงปลงผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสายะ ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตเถิด. เขาประกอบด้วยความเสื่อมเพราะชรานั้น จึงปลงผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสายะ ออกจาก เรือนบวชเป็นบรรพชิต ดูกรท่านรัฐปาละ นี้เรียกว่าความเสื่อมเพราะชรา. ส่วนท่านรัฐปาละ ผู้เจริญ เดี๋ยวนี้ก็ยังหนุ่มแน่น มีผมดำสนิท ประกอบด้วยความเป็นหนุ่มกำลังเจริญเป็นวัยแรก ไม่มีความเสื่อมเพราะชรานั้นเลย ท่านพระรัฐปาละรู้เห็น หรือได้ฟังอะไร จึงออกจากเรือนบวช เป็นบรรพชิตเสียเล่า?

mn82:30.1 #

กตมํ ๒- โภ รฏฺฐปาล ชราปาริชุญฺญํ ฯ✎ ร่าง

Katamañca, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ?

And what is decay due to old age?

mn82:30.2 #

อิธ โภ@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. หตฺถตฺถเร ฯ ๒ ยุ. กตมญฺจ ฯ รฏฺฐปาล เอกจฺโจ ชิณฺโณ โหติ วุฑฺโฒ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต ฯ✎ ร่าง

Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.

It’s when someone is old, elderly, and senior, advanced in years, and has reached the final stage of life.

mn82:30.3 #

โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง

So iti paṭisañcikkhati:

They reflect:

mn82:30.4 #

อหํ โขมฺหิ เอตรหิ ชิณฺโณ วุฑฺโฒ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต✎ ร่าง

‘ahaṁ khomhi etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto.

‘I’m now old, elderly, and senior. I’m advanced in years and have reached the final stage of life.

mn82:30.5 #

น โข ปน มยา สุกรํ อนธิคตํ วา โภคํ ๑- อธิคนฺตุํ อธิคตํ วา โภคํ ๒- ผาตึ กาตุํ✎ ร่าง

Na kho pana mayā sukaraṁ anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigantuṁ adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kātuṁ.

It’s not easy for me to acquire more wealth or to increase the wealth I’ve already acquired.

mn82:30.6 #

ยนฺนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง

Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness?’

mn82:30.7 #

โส เตน ชราปาริชุญฺเญน สมนฺนาคโต เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ✎ ร่าง

So tena jarāpārijuññena samannāgato kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

So because of that decay due to old age they go forth.

mn82:30.8 #

อิทํ วุจฺจติ โภ รฏฺฐปาล ชราปาริชุญฺญํ ฯ✎ ร่าง

Idaṁ vuccati, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṁ.

This is called decay due to old age.

mn82:30.9 #

ภวํ โข ปน รฏฺฐปาโล เอตรหิ ทหโร ยุวา สุสุกาฬเกโส ภเทฺรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา✎ ร่าง

Bhavaṁ kho pana raṭṭhapālo etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.

But worthy Raṭṭhapāla is now a youth, young, with pristine black hair, blessed with youth, in the prime of life.

mn82:30.10 #

ตํ โภโต รฏฺฐปาลสฺส ชราปาริชุญฺญํ นตฺถิ ฯ✎ ร่าง

Taṁ bhoto raṭṭhapālassa jarāpārijuññaṁ natthi.

You have no decay due to old age.

mn82:30.11 #

กึ ภวํ รฏฺฐปาโล ญตฺวา วา ทิสฺวา วา สุตฺวา วา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต ฯ✎ ร่าง

Kiṁ bhavaṁ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito?

So what did you know or see or hear that made you go forth?