นิมิสฺส โข ปนานนฺท รญฺโญ กฬารชนโก นาม
ปุตฺโต อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Nimissa kho panānanda, rañño kaḷārajanako nāma putto ahosi.
But King Nimi had a son named Kaḷāra Janaka.
โส น อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิ ฯ✎ ร่าง
Na so agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
He didn’t go forth from the lay life to homelessness.
โส
ตํ กลฺยาณํ วตฺตํ สมุจฺฉินฺทิ ฯ✎ ร่าง
So taṁ kalyāṇaṁ vattaṁ samucchindi.
He broke that good practice.
โส เตสํ อนฺติมปุริโส อโหสิ ฯ✎ ร่าง
So tesaṁ antimapuriso ahosi.
He was their final man.
สิยา โข ปน เต อานนฺท เอวมสฺส✎ ร่าง
Siyā kho pana te, ānanda, evamassa:
Ānanda, you might think,
อ้างอิงPTS 2.83 · สยามรัฐ 13.427 · พุทธชยันตี 11.464
อญฺโญ นูน เตน
สมเยน ราชา มฆเทโว อโหสิ เยน ตํ กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘añño nūna tena samayena rājā maghadevo ahosi, yena taṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitan’ti.
‘Surely King Maghadeva, by whom that good practice was founded, must have been someone else at that time?’
น
โข ปเนตํ อานนฺท เอวํ ทฏฺฐพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
But you should not see it like this.
อหํ เตน สมเยน ราชา
มฆเทโว อโหสึ ฯ✎ ร่าง
Ahaṁ tena samayena rājā maghadevo ahosiṁ.
I myself was King Maghadeva at that time.
อหํ ตํ กลฺยาณํ วตฺตํ นิหินึ ๑- มยา ตํ
กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ✎ ร่าง
Ahaṁ taṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihiniṁ, mayā taṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ;
I was the one who founded that good practice,
ปจฺฉิมา ชนตา อนุปฺปวตฺเตสิ ฯ✎ ร่าง
pacchimā janatā anuppavattesi.
which was kept up by those who came after.
ตํ โข
ปนานนฺท กลฺยาณํ วตฺตํ น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย
น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ
ยาวเทว พฺรหฺมโลกูปปตฺติยา ฯ✎ ร่าง
Taṁ kho panānanda, kalyāṇaṁ vattaṁ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā.
But that good practice doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the realm of divinity.
อิทํ โข ปนานนฺท เอตรหิ
มยา กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย
อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ kho panānanda, etarahi mayā kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
But now I have founded a good practice that does lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment.
กตมญฺจานนฺท
เอตรหิ มยา กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย
นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Katamañcānanda, etarahi mayā kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?
And what is that good practice?
อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เสยฺยถีทํ✎ ร่าง
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
It is simply this noble eightfold path, that is:
สมฺมาทิฏฺฐิ
สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว
สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ✎ ร่าง
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.
อิทํ โข อานนฺท เอตรหิ
มยา กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย
อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ kho, ānanda, etarahi mayā kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
This is the good practice I have now founded that leads to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment.
ตํ โว ๒-
อหํ อานนฺท เอวํ วทามิ✎ ร่าง
Taṁ vo ahaṁ, ānanda, evaṁ vadāmi:
Ānanda, I say to you:
เยน เม อิทํ กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ
อนุปฺปวตฺเตยฺยาถ มา โข เม ตุเมฺห อนฺติมปุริสา ๓- อหุวตฺถ✎ ร่าง
‘yena me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvattha’.
‘You all should keep up this good practice that I have founded. Do not be my final men.’
ยสฺมึ โข อานนฺท ปุริสยุเค วตฺตมาเน เอวรูปสฺส กลฺยาณสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. นิหนึ ฯ ๒ ยุ. ตํ โข อหํ ฯ ๓ ยุ. อนฺติมปุริโส ฯ
วตฺตสฺส สมุจฺเฉโท โหติ โส เตสํ อนฺติมปุริโส โหติ ฯ✎ ร่าง
Yasmiṁ kho, ānanda, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṁ antimapuriso hoti.
When a pair of men are living, the one who breaks such good practice is their final man.
ตํ โว
อหํ อานนฺท เอวํ วทามิ✎ ร่าง
Taṁ vo ahaṁ, ānanda, evaṁ vadāmi:
Ānanda, I say to you:
เยน เม อิทํ กลฺยาณํ วตฺตํ นิหิตํ
อนุปฺปวตฺเตยฺยาถ มา โข เม ตุเมฺห อนฺติมปุริสา อหุวตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
‘yena me idaṁ kalyāṇaṁ vattaṁ nihitaṁ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvatthā’”ti.
‘You all should keep up this good practice that I have founded. Do not be my final men.’”
อิทมโวจ ภควา✎ ร่าง
Idamavoca bhagavā.
That is what the Buddha said.
อตฺตมโน อายสฺมา อานนฺโท ภควโต
ภาสิตํ อภินนฺทีติ ฯ✎ ร่าง
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.
มฆเทวสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ ฯ✎ ร่าง
Maghadevasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
—
Assosi kho rājā mādhuro avantiputto:
King Avantiputta of Madhurā heard,
—
“samaṇo khalu, bho, kaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.
“It seems the ascetic Kaccāna is staying near Madhurā, in the Nut Grass Grove.
—
Majjhima Nikāya 84
Middle Discourses 84
มธุรสุตฺต✎ ร่าง
Madhurasutta
At Madhurā
ํ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงPTS 2.84 · สยามรัฐ 13.429 · ฉัฏฐสังคายนา 13.280 · พุทธชยันตี 11.466