อปิสฺสุ มํ ราชกุมาร ติสฺโส อุปมา ปฏิภํสุ อนจฺฉริยา@เชิงอรรถ: ๑ สี. จ ฯ ๒ สี. ยุ. เสตกํ ฯ
ปุพฺเพ อสฺสุตปุพฺพา ฯ✎ ร่าง
Apissu maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.
And then these three similes, which were neither supernaturally inspired, nor learned before in the past, occurred to me.
เสยฺยถาปิ ราชกุมาร อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ ๑-
อุทเก นิกฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ.
Suppose there was a green, sappy log, and it was lying in water.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.292
อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย อุตฺตรารณึ อาทาย✎ ร่าง
Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:
Then a person comes along with a drill-stick, thinking
อคฺคึ อภินิพฺพตฺเตสฺสามิ เตโช ปาตุกริสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
to light a fire and produce heat.
ตํ กึ มญฺญสิ
ราชกุมาร✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
What do you think, Prince?
อปิ นุ โส ปุริโส อมุํ อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ อุทเก
นิกฺขิตฺตํ อุตฺตรารณึ อาทาย อภิมตฺถนฺโต อคฺคึ อภินิพฺพตฺเตยฺย
เตโช ปาตุกเรยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
By drilling the stick against that green, sappy log lying in water, could they light a fire and produce heat?”
โน เหตํ ภนฺเต✎ ร่าง
“No hidaṁ, bhante.
“No, sir.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อทุญฺหิ ภนฺเต อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ ตญฺจ ปน อุทเก นิกฺขิตฺตํ✎ ร่าง
Aduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ tañca pana udake nikkhittaṁ,
Because it’s a green, sappy log, and it’s lying in the water.
ยาวเทว จ ปน โส ปุริโส กิลมถสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
That person will eventually get weary and frustrated.”
เอวเมว โข ราชกุมาร เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา
วา กาเยน เจว กาเมหิ อวูปกฏฺฐา วิหรนฺติ โย จ เนสํ กาเมสุ
กามจฺฉนฺโท กามเสฺนโห กามมุจฺฉา กามปิปาสา กามปริฬาโห
โส จ อชฺฌตฺตํ น สุปหีโน โหติ น สุปฏิปฺปสฺสทฺโธ ฯ✎ ร่าง
“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.
“In the same way, there are ascetics and brahmins who don’t live withdrawn in body and mind from sensual pleasures. They haven’t internally given up or stilled desire, affection, infatuation, thirst, and passion for sensual pleasures. Regardless of whether or not they suffer painful, sharp, severe, acute feelings because of their efforts, they are incapable of knowledge and vision, of supreme awakening.
อ้างอิงพุทธชยันตี 11.490
โอปกฺกมิกา
เจปิ เต โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา
เวทิยนฺติ อภพฺพาว เต ญาณาย ทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย ฯ✎ ร่าง
Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
โน เจปิ เต โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา โอปกฺกมิกา ทุกฺขา ติปฺปา
กฏุกา เวทนา เวทิยนฺติ อภพฺพาว เต ญาณาย ทสฺสนาย
อนุตฺตราย สมฺโพธาย ฯ✎ ร่าง
No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.
อยํ โข มํ ราชกุมาร ปฐมา อุปมา
ปฏิภาสิ อนจฺฉริยา ปุพฺเพ อสฺสุตปุพฺพา ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ kho maṁ, rājakumāra, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
This was the first example that occurred to me.