ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
อ้างอิงสยามรัฐ 13.465
กสฺส นุ โข อหํ@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. สํวทฺธานิ ฯ
ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ✎ ร่าง
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?
‘Who should I teach first of all?
โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand the teaching?’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
อยํ โข อาฬาโร กาลาโม
ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ทีฆรตฺตํ อปฺปรชกฺขชาติโก✎ ร่าง
‘ayaṁ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
‘That Āḷāra Kālāma is astute, competent, clever, and has long had little dust in his eyes.
ยนฺนูนาหํ
อาฬารสฺส กาลามสฺส ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
Why don’t I teach him first of all?
โส อิมํ ธมฺมํ
ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
so imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.
He’ll quickly understand the teaching.’
อถ โข มํ ราชกุมาร เทวตา
อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
But a deity came to me and said,
สตฺตาหํ กาลกโต ภนฺเต อาฬาโร
กาลาโมติ ฯ✎ ร่าง
‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti.
‘Sir, Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’
ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ✎ ร่าง
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
And knowledge and vision arose in me,
สตฺตาหํ
กาลกโต อาฬาโร กาลาโมติ ฯ✎ ร่าง
‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti.
‘Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
มหาชานิโย
โข อาฬาโร กาลาโม✎ ร่าง
‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo.
‘This is a great loss for Āḷāra Kālāma.
สเจ หิ โส อิมํ ธมฺมํ สุเณยฺย ขิปฺปเมว
อาชาเนยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
If he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
กสฺส นุ
โข อหํ ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ✎ ร่าง
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?
‘Who should I teach first of all?
โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand the teaching?’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
อยํ โข อุทฺทโก รามปุตฺโต
ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ทีฆรตฺตํ อปฺปรชกฺขชาติโก✎ ร่าง
‘ayaṁ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
‘That Uddaka son of Rāma is astute, competent, clever, and has long had little dust in his eyes.
ยนฺนูนาหํ
อุทฺทกสฺส รามปุตฺตสฺส ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
Why don’t I teach him first of all?
โส อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว
อาชานิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
so imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.
He’ll quickly understand the teaching.’
อถ โข มํ ราชกุมาร เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา
เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Atha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
But a deity came to me and said,
อภิโทสกาลกโต ภนฺเต อุทฺทโก รามปุตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti.
‘Sir, Uddaka son of Rāma, passed away just last night.’
ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ✎ ร่าง
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
And knowledge and vision arose in me,
อภิโทสกาลกโต อุทฺทโก
รามปุตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti.
‘Uddaka son of Rāma, passed away just last night.’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
มหาชานิโย
โข อุทฺทโก รามปุตฺโต✎ ร่าง
‘mahājāniyo kho udako rāmaputto.
‘This is a great loss for Uddaka.
สเจ หิ โส อิมํ ธมฺมํ สุเณยฺย ขิปฺปเมว
อาชาเนยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
If he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
อ้างอิงสยามรัฐ 13.466
กสฺส นุ โข อหํ ปฐมํ
ธมฺมํ เทเสยฺยํ✎ ร่าง
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?
‘Who should I teach first of all?
โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand the teaching?’
ตสฺส
มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
พหุการา โข เม ปญฺจวคฺคิยา
ภิกฺขู เย มํ ปธานปหิตตฺตํ อุปฏฺฐหึสุ✎ ร่าง
‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū ye maṁ padhānapahitattaṁ upaṭṭhahiṁsu.
‘The group of five mendicants were very helpful to me. They looked after me during my time of resolute striving.
ยนฺนูนาหํ ปญฺจวคฺคิยานํ
ภิกฺขูนํ ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.
Why don’t I teach them first of all?’
ตสฺส มยฺหํ ราชกุมาร เอตทโหสิ
กหํ นุ โข เอตรหิ ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู วิหรนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:
Then it occurred to me,
อทฺทสํ โข
อหํ ราชกุมาร ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน
ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู พาราณสิยํ วิหรนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ฯ✎ ร่าง
Addasaṁ khvāhaṁ, rājakumāra, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharante isipatane migadāye.
With clairvoyance that is purified and superhuman I saw that the group of five mendicants were staying near Varanasi, in the deer park at Isipatana.
อถ โข อหํ ราชกุมาร อุรุเวลายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
พาราณสี เตน จาริกํ อปกฺกมึ ๑- ฯ✎ ร่าง
Atha khvāhaṁ, rājakumāra, uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkamiṁ.
So, when I had stayed in Uruvelā as long as I pleased, I set out for Varanasi.