อทฺทสา โข มํ ราชกุมาร อุปโก อาชีวโก อนฺตรา
จ คยํ อนฺตรา จ โพธึ อทฺธานมคฺคํ ปฏิปนฺนํ✎ ร่าง
Addasā kho maṁ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggappaṭipannaṁ.
While I was traveling along the road between Gayā and Bodhgaya, the Ājīvaka ascetic Upaka saw me
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.302 · พุทธชยันตี 11.506
ทิสฺวาน มํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna maṁ etadavoca:
and said,
วิปฺปสนฺนานิ โข เต อาวุโส อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ
ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต✎ ร่าง
‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.
‘Reverend, your faculties are so very clear, and your complexion is pure and bright.
กํสิ ตฺวํ อาวุโส อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต
โก วา เต สตฺถา กสฺส ๒- วา ธมฺมํ โรเจสีติ ฯ✎ ร่าง
Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?
In whose name have you gone forth, reverend? Who is your Teacher? Whose teaching do you believe in?’
เอวํ วุตฺเต
อหํ ราชกุมาร อุปกํ อาชีวกํ คาถาหิ อชฺฌภาสึ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ:
I replied to Upaka in verse:
สพฺพาภิภู สพฺพวิทูหมสฺมิ✎ ร่าง
‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,
‘I am the vanquisher of all, the knower of all,
สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต✎ ร่าง
Sabbesu dhammesu anūpalitto;
unsullied in the midst of all things.
สพฺพญฺชโห ตณฺหกฺขเย วิมุตฺโต✎ ร่าง
Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,
I’ve given up all, freed in the ending of craving.
สยํ อภิญฺญาย กมุทฺทิเสยฺยํ✎ ร่าง
Sayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ.
Since I know for myself, whose follower should I be?
น เม อาจริโย อตฺถิ✎ ร่าง
Na me ācariyo atthi,
I have no tutor.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.467
สทิโส เม น วิชฺชติ✎ ร่าง
sadiso me na vijjati;
There is no-one like me.
สเทวกสฺมิ โลกสฺมึ✎ ร่าง
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
In the world with its gods,
นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล✎ ร่าง
natthi me paṭipuggalo.
I have no rival.
อหํ หิ อรหา โลเก✎ ร่าง
Ahañhi arahā loke,
For in this world, I am the perfected one;
อหํ สตฺถา อนุตฺตโร✎ ร่าง
ahaṁ satthā anuttaro;
I am the supreme Teacher.
เอโกมฺหิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Ekomhi sammāsambuddho,
I alone am fully awakened,
สีติภูโตมฺหิ ๑- นิพฺพุโต✎ ร่าง
sītibhūtosmi nibbuto.
cooled, quenched.
ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตุํ✎ ร่าง
Dhammacakkaṁ pavattetuṁ,
I am going to the city of Kāsi
คจฺฉามิ กาสินํ ปุรํ✎ ร่าง
Gacchāmi kāsinaṁ puraṁ;
to roll forth the Wheel of Dhamma.
อนฺธภูตสฺมิ โลกสฺมึ✎ ร่าง
Andhībhūtasmiṁ lokasmiṁ,
In this world that is so blind,
อาหญฺญึ ๒- อมตทุนฺทุภินฺติ ฯ✎ ร่าง
Āhañchaṁ amatadundubhin’ti.
I’ll beat the drum of freedom from death!’
ยถา โข ตฺวํ อาวุโส ปฏิชานาสิ อรหาสิ อนนฺตชิโนติ ฯ✎ ร่าง
‘Yathā kho tvaṁ, āvuso, paṭijānāsi arahasi anantajino’ti.
‘According to what you claim, reverend, you ought to be the Infinite Victor.’
มาทิสา เว ชินา โหนฺติ✎ ร่าง
‘Mādisā ve jinā honti,
‘The victors are those who, like me,
เย ปตฺตา อาสวกฺขยํ✎ ร่าง
ye pattā āsavakkhayaṁ;
have reached the ending of defilements.
ชิตา เม ปาปกา ธมฺมา✎ ร่าง
Jitā me pāpakā dhammā,
I have conquered bad qualities, Upaka—
ตสฺมาหํ อุปกา ชิโนติ ฯ✎ ร่าง
tasmāhamupaka jino’ti.
that’s why I’m a victor.’
เอวํ วุตฺเต ราชกุมาร อุปโก อาชีวโก หุเวยฺยาวุโสติ วตฺวา
สีสํ อุกฺกํสิตฺวา ๓- ชิวฺหํ นิลฺลาเฬตฺวา ๔- อุมฺมคฺคํ คเหตฺวา ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, rājakumāra, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṁ okampetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.
When I had spoken, Upaka said: ‘If you say so, reverend.’ Shaking his head, he took a wrong turn and left.