เนื้อความทั้งข้อ
[๕๗๖] พ. ดูกรมหาบพิตร วรรณะ ๔ จำพวกนี้ คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์
ศูทร ดูกรมหาบพิตร บรรดาวรรณะ ๔ จำพวกนี้ คือ วรรณะ ๒ จำพวก คือ กษัตริย์และ
พราหมณ์ อาตมภาพกล่าวว่าเป็นผู้เลิศ คือ เป็นที่กราบไหว้ เป็นที่ลุกรับ เป็นที่กระทำอัญชลี
เป็นที่กระทำสามีจิกรรม ขอถวายพระพร.
ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันมิได้ทูลถามถึงความแปลกกันในปัจจุบันกะพระผู้มี-
*พระภาค หม่อมฉันทูลถามถึงความแปลกกันในสัมปรายภพกะพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์
ผู้เจริญ วรรณะ ๔ จำพวกนี้ คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
วรรณะ ๔ จำพวกนี้ จะพึงมีความแปลกกัน จะพึงมีการกระทำต่างกันกระมังหนอ พระเจ้าข้า.
จตฺตาโรเม มหาราช วณฺณา ขตฺติยา พฺราหฺมณา
เวสฺสา สุทฺทา✎ ร่าง
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
อิเมสํ โข มหาราช จตุนฺนํ วณฺณานํ เทฺว
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. เต ฯ
วณฺณา อคฺคมกฺขายนฺติ✎ ร่าง
Imesaṁ kho, mahārāja, catunnaṁ vaṇṇānaṁ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti—
“Of the four classes, two are said to be preeminent—
ขตฺติยา จ พฺราหฺมณา จ✎ ร่าง
khattiyā ca brāhmaṇā ca—
the aristocrats and the brahmins.
ยทิทํ
อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมนฺติ ฯ✎ ร่าง
yadidaṁ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī”ti.
That is, when it comes to bowing down, rising up, greeting with cupped palms, and observing proper etiquette.”
นาหํ
ภนฺเต ภควนฺตํ ทิฏฺฐธมฺมิกํ ปุจฺฉามิ✎ ร่าง
“Nāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ diṭṭhadhammikaṁ pucchāmi;
“Sir, I am not asking you about this life,
สมฺปรายิกาหํ ภนฺเต
ภควนฺตํ ปุจฺฉามิ✎ ร่าง
samparāyikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ pucchāmi.
but about the life to come.”
จตฺตาโรเม ภนฺเต วณฺณา✎ ร่าง
Cattārome, bhante, vaṇṇā—
ขตฺติยา พฺราหฺมณา
เวสฺสา สุทฺทา✎ ร่าง
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
อิเมสํ นุ โข ภนฺเต จตุนฺนํ วณฺณานํ สิยา วิเสโส
สิยา นานากรณนฺติ✎ ร่าง
Imesaṁ nu kho, bhante, catunnaṁ vaṇṇānaṁ siyā viseso siyā nānākaraṇan”ti?
ฯ✎ ร่าง
“Pañcimāni, mahārāja, padhāniyaṅgāni.
“Great king, there are these five factors that support meditation.
อ้างอิงPTS 2.129 · สยามรัฐ 13.522 · ฉัฏฐสังคายนา 13.337 · พุทธชยันตี 11.568