เนื้อความทั้งข้อ
[๖๒๐] พ. ดูกรอัสสลายนะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ในประเทศนั้น
พราหมณ์เท่านั้นหรือหนอ ย่อมสามารถเจริญเมตตาจิตอันไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน (ส่วน)
กษัตริย์ไม่สามารถ แพศย์ไม่สามารถ ศูทรไม่สามารถ?
อ. ไม่ใช่เช่นนั้น ท่านพระโคดม ข้าแต่ท่านพระโคดม ในประเทศนั้น แม้กษัตริย์
ก็สามารถเจริญเมตตาจิตอันไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน ข้าแต่ท่านพระโคดม แม้พราหมณ์ ...
แม้แพศย์ ... แม้ศูทร ... ข้าแต่ท่านพระโคดมผู้เจริญ ความจริงในประเทศนั้น แม้วรรณะ ๔
ก็สามารถเจริญเมตตาจิตอันไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนได้ทั้งหมด.
พ. ดูกรอัสสลายนะ ในเรื่องนี้ อะไรเป็นกำลัง อะไรเป็นความยินดีของพราหมณ์
ทั้งหลายผู้กล่าวอย่างนี้ พราหมณ์เท่านั้นเป็นวรรณะอันประเสริฐ ฯลฯ เป็นทายาทของพรหม?
อ. ท่านพระโคดมตรัสอย่างนั้นก็จริง แต่ในเรื่องนี้ พราหมณ์ทั้งหลายก็ยังเข้าใจอย่างนี้ว่า
พราหมณ์เท่านั้นเป็นวรรณะประเสริฐ ฯลฯ เป็นทายาทของพรหม.
ตํ กึ มญฺญสิ อสฺสลายน พฺราหฺมโณว นุ โข ปโหติ
อสฺมึ ปเทเส อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวตุํ โน ขตฺติโย
โน เวสฺโส โน สุทฺโทติ ฯ✎ ร่าง
brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
Is only a brahmin capable of developing a heart of love, free of enmity and ill will for this region, and not an aristocrat, peasant, or menial?”
โน หิทํ โภ โคตม✎ ร่าง
“No hidaṁ, bho gotama.
“No, worthy Gotama.
ขตฺติโยปิ
หิ โภ โคตม ปโหติ อสฺมึ ปเทเส อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ
เมตฺตจิตฺตํ ภาเวตุํ พฺราหฺมโณปิ หิ โภ โคตม✎ ร่าง
Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ;
Aristocrats, brahmins, peasants, and menials can all do so.
เวสฺโสปิ
หิ โภ โคตม✎ ร่าง
vessopi hi, bho gotama …
สุทฺโทปิ หิ โภ โคตม✎ ร่าง
suddopi hi, bho gotama …
สพฺเพปิ หิ โภ โคตม
จตฺตาโร วณฺณา ปโหนฺติ อสฺมึ ปเทเส อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ
เมตฺตจิตฺตํ ภาเวตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetun”ti.
For all four classes are capable of developing a heart of love, free of enmity and ill will for this region.”
เอตฺถ อสฺสลายน พฺราหฺมณานํ กึ
พลํ โก อสฺสาโส ยเทตฺถ พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ✎ ร่าง
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
“Then what is the source of the brahmins’ certainty and forcefulness in this matter that they make this claim?”
พฺราหฺมณาว
เสฏฺโฐ วณฺโณ หีโน อญฺโญ วณฺโณ ฯเปฯ✎ ร่าง
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
พฺรหฺมทายาทาติ ฯ✎ ร่าง
brahmadāyādā’”ti?
กิญฺจาปิ ภวํ โคตโม เอวมาห อถ เขฺวตฺถ พฺราหฺมณา เอวเมตํ
มญฺญนฺติ✎ ร่าง
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
“Even though you say this, still the brahmins maintain their belief.”
พฺราหฺมณาว เสฏฺโฐ วณฺโณ หีโน อญฺโญ วณฺโณ
ฯเปฯ✎ ร่าง
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
พฺรหฺมทายาทาติ ฯ✎ ร่าง
brahmadāyādā’”ti.
—
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
“What do you think, Assalāyana?
อ้างอิงสยามรัฐ 13.565 · ฉัฏฐสังคายนา 13.366