เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๖๒๗] พ. ดูกรอัสสลายนะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ในโลกนี้ พึงมี
มาณพสองคน เป็นพี่น้องร่วมท้องเดียวกัน คนหนึ่งเป็นคนศึกษาเล่าเรียน อันอาจารย์แนะนำ
แต่เป็นคนทุศีล มีธรรมอันลามก คนหนึ่งไม่ได้ศึกษาเล่าเรียน อันอาจารย์มิได้แนะนำ แต่เป็น
คนมีศีล มีกัลยาณธรรม ในสองคนนี้ พราหมณ์ทั้งหลายพึงเชื้อเชิญคนไหนให้บริโภคก่อน
ในการเลี้ยงของผู้มีศรัทธาก็ดี ... ในการเลี้ยงเพื่อต้อนรับแขกก็ดี?
อ. ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ในสองคนนี้ พราหมณ์ทั้งหลายพึงเชื้อเชิญมาณพผู้ไม่ได้
ศึกษาเล่าเรียน ผู้ที่อาจารย์ไม่ได้แนะนำ แต่เป็นคนมีศีล มีกัลยาณธรรม ให้บริโภคก่อน
ในการเลี้ยงของผู้มีศรัทธาก็ดี ... ในการเลี้ยงเพื่อต้อนรับแขกก็ดี ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ
ของที่ให้ในบุคคลผู้ทุศีล มีธรรมอันลามกจักมีผลมากอะไรเล่า.
พ. ดูกรอัสสลายนะ เมื่อก่อนท่านได้ไปยังชาติ ครั้นไปยังชาติแล้วได้ไปในมนต์
ครั้นไปในมนต์แล้ว กลับเว้นมนต์นั้นเสีย แล้วกลับมายังความบริสุทธิ์อันทั่วไปแก่วรรณะทั้ง ๔
ที่เราบัญญัติไว้.
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว อัสสลายนมาณพนิ่งเฉย เก้อเขิน คอตก ก้มหน้า
ซบเซา หมดปฏิภาณ.
▴ ย่อ
ตํ กึ มญฺญสิ อสฺสลายน อิธาสฺสุ เทฺว มาณวกา
ภาตโร โสทริยา เอโก อชฺฌายโก อุปนีโต ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม
เอโก อนชฺฌายโก อนุปนีโต สีลวา กลฺยาณธมฺโม✎ ร่าง
idhāssu dve māṇavakā bhātaro sodariyā, eko ajjhāyako upanīto dussīlo pāpadhammo, eko anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo.
Suppose there were two young students who were brothers who had shared a womb. One was an educated reciter, but was unethical, of bad character, while the other was not an educated reciter, but was ethical and of good character.
กเมตฺถ
พฺราหฺมณา ปฐมํ โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ
วา ปาหุเน วาติ ฯ✎ ร่าง
Kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
Who would the brahmins feed first?”
โย โส โภ โคตม มาณวโก อนชฺฌายโก
อนุปนีโต สีลวา กลฺยาณธมฺโม ตเมตฺถ พฺราหฺมณา ปฐมํ โภเชยฺยุํ
สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา✎ ร่าง
“Yo so, bho gotama, māṇavako anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā.
“They’d first feed the young student who was not an educated reciter, but was ethical and of good character.
กึ หิ โภ โคตม
ทุสฺสีเล ปาปธมฺเม ทินฺนํ มหปฺผลํ ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Kiñhi, bho gotama, dussīle pāpadhamme dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatī”ti?
For how could an offering to someone who is unethical and of bad character be very fruitful?”
ปุพฺเพ โข ตฺวํ
อสฺสลายน ชาตึ อคมาสิ✎ ร่าง
“Pubbe kho tvaṁ, assalāyana, jātiṁ agamāsi;
“Firstly you relied on birth, Assalāyana,
อ้างอิง สยามรัฐ 13.569
ชาตึ คนฺตฺวา มนฺเต อคมาสิ✎ ร่าง
jātiṁ gantvā mante agamāsi;
then you switched to education,
มนฺเต
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. เวกุรญฺชายาติ ทิสฺสติ ฯ ม. กุณฺฑนฺติ ทิสฺสติ ฯ ๒ ยุ. สอุทริยา ฯ
คนฺตฺวา ตเมว ๑- ฐ✎ ร่าง
mante gantvā tape agamāsi;
then you switched to abstemious behavior.
เปตฺวา ๒- จาตุวณฺณึ สุทฺธึ ปจฺจาคโต ยมหํ
ปญฺญเปมีติ ฯ✎ ร่าง
tape gantvā cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paccāgato, yamahaṁ paññapemī”ti.
Now you’ve come around to believing in purification for the four classes, just as I advocate.”
เอวํ วุตฺเต อสฺสลายโน มาณโว ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต
ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโณ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
When he said this, Assalāyana sat silent, dismayed, shoulders drooping, downcast, depressed, with nothing to say.