เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๕] อุ. ดูกรพราหมณ์ ก็พระเจ้าอังคราชโปรดพระราชทานอะไรเป็นเบี้ยเลี้ยง
ประจำทุกวันแก่ท่าน?
โฆ. ข้าแต่ท่านอุเทน พระเจ้าอังคราชโปรดพระราชทานกหาปณะ ๕๐๐ เป็นเบี้ยเลี้ยง
ประจำแก่ข้าพเจ้า.
อุ. ดูกรพราหมณ์ การรับทองและเงิน ไม่สมควรแก่อาตมาทั้งหลาย.
โฆ. ข้าแต่ท่านอุเทน ถ้าทองและเงินนั้นไม่สมควร ข้าพเจ้าจะให้สร้างวิหารถวาย
ท่านอุเทน.
อุ. ดูกรพราหมณ์ ถ้าแลท่านปรารถนาจะให้สร้างวิหารถวายอาตมา ก็ขอให้สร้างโรง
เลี้ยงถวายแก่สงฆ์ในเมืองปาตลีบุตรเถิด.
โฆ. ด้วยข้อที่ท่านอุเทนชักชวนข้าพเจ้าในสังฆทานนี้ ข้าพเจ้ามีใจชื่นชมยินดีเหลือ
ประมาณ ข้าแต่ท่านอุเทน ข้าพเจ้าจะให้สร้างโรงเลี้ยงถวายแก่สงฆ์ในเมืองปาตลีบุตร ด้วย
เบี้ยเลี้ยงประจำส่วนนี้ด้วย ด้วยเบี้ยเลี้ยงประจำส่วนอื่นด้วย.
ครั้งนั้นแล โฆฏมุขพราหมณ์ให้จัดสร้างโรงเลี้ยงถวายแก่สงฆ์ในเมืองปาตลีบุตร ด้วย
เบี้ยเลี้ยงประจำส่วนนี้ และส่วนอื่น โรงเลี้ยงนั้น เดี๋ยวนี้เรียกว่าโฆฏมุขี ฉะนี้แล.
กึ ปน เต พฺราหฺมณ องฺคราชา เทวสิกํ นิจฺจภิกฺขํ
ททาตีติ ฯ✎ ร่าง
“Kiṁ pana te, brāhmaṇa, aṅgarājā devasikaṁ niccabhikkhaṁ dadātī”ti?
“But brahmin, what does the king of Aṅga give you as a regular daily allowance?”
ปญฺจปิ ๑- โภ อุเทน กหาปณสตานีติ ฯ✎ ร่าง
“Pañca, bho udena, kahāpaṇasatānī”ti.
“Five hundred dollars.”
น โข โน
พฺราหฺมณ กปฺปติ ชาตรูปรชตํ ปฏิคฺคเหตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Na kho no, brāhmaṇa, kappati jātarūparajataṁ paṭiggahetun”ti.
“It’s not proper for us to receive gold and currency.”
สเจ ตํ โภ ๒-
อุเทน น กปฺปติ วิหารํ โภโต อุเทนสฺส การาเปสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
“Sace taṁ bhoto udenassa na kappati vihāraṁ bhoto udenassa kārāpessāmī”ti.
“If that’s not proper, I will have a dwelling built for the worthy Udena.”
สเจ โข เม ตฺวํ พฺราหฺมณ วิหารํ การาเปตุกาโม ปาฏลิปุตฺเต
สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสาลํ การาเปหีติ ฯ✎ ร่าง
“Sace kho me tvaṁ, brāhmaṇa, vihāraṁ, kārāpetukāmo, pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpehī”ti.
“If you want to build me a dwelling, then build an assembly hall for the Saṅgha at Pāṭaliputta.”
อิมินาหํ ๓- โภโต อุเทนสฺส
ภิยฺโยโส มตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ ยํ มํ ภวํ อุเทโน สงฺเฆ
ทาเน ๔- สมาทเปติ✎ ร่าง
“Imināpāhaṁ bhoto udenassa bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhavaṁ udeno saṅghe dāne samādapeti.
“Now I’m even more delighted and satisfied with the worthy Udena, since he encourages me to give to the Saṅgha.
เอสาหํ โภ อุเทน เอติสฺสา จ นิจฺจภิกฺขาย
อปราย จ นิจฺจภิกฺขาย ปาฏลิปุตฺเต สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสาลํ
การาเปสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
Esāhaṁ, bho udena, etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpessāmī”ti.
So with this allowance and another one I will have an assembly hall built for the Saṅgha at Pāṭaliputta.”
อถ โข โฆฏมุโข พฺราหฺมโณ เอติสฺสา จ นิจฺจภิกฺขาย
อปราย จ นิจฺจภิกฺขาย ปาฏลิปุตฺเต สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสาลํ
การาเปสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpesi.
And so he had that hall built.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.590
สา เอตรหิ โฆฏมุขีติ วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
Sā etarahi “ghoṭamukhī”ti vuccatīti.
And these days it’s called the “Ghoṭamukhī”.
โฆฏมุขสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ ฯ✎ ร่าง
Ghoṭamukhasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
—
Tatra sudaṁ bhagavā opāsāde viharati uttarena opāsādaṁ devavane sālavane.
He stayed in the Godswood of sal trees to the north of Opāsāda.
—
Majjhima Nikāya 95
Middle Discourses 95
จงฺกีสุตฺต✎ ร่าง
Caṅkīsutta
With Caṅkī
ํ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงPTS 2.164 · สยามรัฐ 13.591 · ฉัฏฐสังคายนา 13.383 · พุทธชยันตี 11.646