ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“What do you think, householder?
อ้างอิงPTS 1.377
อิธสฺส นิคนฺโถ ๗- จาตุยามสํวรสํวุโต
สพฺพวาริวาริโต สพฺพวาริยุตฺโต สพฺพวาริธุโต สพฺพวาริผุฏฺโฐ✎ ร่าง
idhassa nigaṇṭho nāṭaputto cātuyāmasaṁvarasaṁvuto sabbavārivārito sabbavāriyutto sabbavāridhuto sabbavāriphuṭo.
Take a Jain ascetic who is restrained in the fourfold constraint, is restrained in all that is to be restrained, is bridled in all that is to be restrained, has shaken off evil in all that is to be restrained, and is curbed in all that is to be restrained.
โส อภิกฺกมนฺโต ปฏิกฺกมนฺโต พหู ขุทฺทเก ปาเณ สงฺฆาฏํ
อาปาเทติ✎ ร่าง
So abhikkamanto paṭikkamanto bahū khuddake pāṇe saṅghātaṁ āpādeti.
When going out and coming back they injure many little creatures.
อิมสฺส ปน คหปติ นิคนฺโถ นาฏปุตฺโต กึ ๘-
วิปากํ ปญฺญาเปตีติ ฯ✎ ร่าง
Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kaṁ vipākaṁ paññapetī”ti?
Now, what result does the Jain Ñātika say they would incur?”
อสญฺเจตนิกํ ภนฺเต นิคนฺโถ นาฏปุตฺโต
โน มหาสาวชฺชํ ปญฺญาเปตีติ ฯ✎ ร่าง
“Asañcetanikaṁ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto no mahāsāvajjaṁ paññapetī”ti.
“Sir, the Jain Ñātika says that unintentional acts are not very blameworthy.”
สเจ ปน คหปติ เจเตตีติ ฯ✎ ร่าง
“Sace pana, gahapati, cetetī”ti?
“But if they are intentional?”
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.46
มหาสาวชฺชํ ภนฺเต โหตีติ ฯ✎ ร่าง
“Mahāsāvajjaṁ, bhante, hotī”ti.
“Then they are very blameworthy.”
เจตนํ ปน คหปติ นิคนฺโถ
นาฏปุตฺโต กิสฺมึ ปญฺญาเปตีติ ฯ✎ ร่าง
“Cetanaṁ pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kismiṁ paññapetī”ti?
“But where does the Jain Ñātika say that intention is classified?”
อ้างอิงพุทธชยันตี 11.68
มโนทณฺฑสฺมึ ปน ภนฺเตติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อิธาสฺส ฯ ๒ โป. อุปปชฺชติ ฯ ๓ ม. อมุ หิ ฯ ๔ ม. ทุติยาลปนํ นตฺถิ ฯ@๕ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๖ ม. มนฺเตยฺยามิ ฯ@๗ ม. เอตฺถนฺตเร นาฏปุตฺโตติ ทิสฺสติ ฯ ๘ ม. ยุ. กํ วิปากํ ฯ
{๗๐.๑} คหปติ คหปติ✎ ร่าง
“Manodaṇḍasmiṁ, bhante”ti.
“In the mental rod, sir.”
มนสิกโรหิ มนสิกริตฺวา โข คหปติ
พฺยากโรหิ✎ ร่าง
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“Think about it, householder! You should think before answering.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.63
น โข เต สนฺธิยติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ ปจฺฉิเมน วา
ปุริมํ✎ ร่าง
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
What you said before and what you said after don’t match up.
ภาสิตา โข ปน เต คหปติ เอสา วาจา✎ ร่าง
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
But you said that you would debate on the basis of truth.”
สจฺเจ อหํ ภนฺเต
ปติฏฺฐาย มนฺเตสฺสามิ✎ ร่าง
‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;
โหตุ โน เอตฺถ กถาสลฺลาโปติ ฯ✎ ร่าง
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
กิญฺจาปิ
ภนฺเต ภควา เอวมาห อถ โข กายทณฺโฑว มหาสาวชฺชตโร
ปาปสฺส กมฺมสฺส กิริยาย ปาปสฺส กมฺมสฺส ปวตฺติยา โน ตถา
วจีทณฺโฑ โน ตถา มโนทณฺโฑติ ฯ✎ ร่าง
“Kiñcāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
“Even though the Buddha says this, still the physical rod is the most blameworthy for performing bad deeds, not so much the verbal rod or the mental rod.”
ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“What do you think, householder?
อยํ นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ
พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti?
Is this Nāḷandā successful and prosperous, populous, full of people?”
เอวํ ๑- ภนฺเต อยํ นาฬนฺทา
อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante, ayaṁ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā”ti.
“Indeed it is, sir.”
ตํ กึ มญฺเญสิ
คหปติ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“What do you think, householder?
อิธ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย อุกฺขิตฺตาสิโก✎ ร่าง
idha puriso āgaccheyya ukkhittāsiko.
Suppose a man were to come along with a drawn sword
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
and say:
อหํ ยาวติกา อิมิสฺสา นาฬนฺทาย ปาณา เต เอเกน ขเณน
เอเกน มุหุตฺเตน เอกมฺมํสขลํ ๒- เอกมฺมํสปุญฺชํ กริสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘ahaṁ yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ karissāmī’ti.
‘In one hour I will reduce all the living creatures within the bounds of Nāḷandā to one heap and mass of flesh!’
ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
What do you think, householder?
ปโหติ นุ โข โส ปุริโส ยาวติกา อิมิสฺสา
นาฬนฺทาย ปาณา เต เอเกน ขเณน เอเกน มุหุตฺเตน เอกมฺมํสขลํ
เอกมฺมํสปุญฺชํ กาตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
pahoti nu kho so puriso yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātun”ti?
Could he do that?”
ทสปิ ๓- ภนฺเต ปุริสา วีสมฺปิ ภนฺเต
ปุริสา ตึสมฺปิ ภนฺเต ปุริสา จตฺตาฬีสมฺปิ ภนฺเต ปุริสา ปญฺญาสมฺปิ
ภนฺเต ปุริสา นปฺปโหนฺติ ยาวติกา อิมิสฺสา นาฬนฺทาย ปาณา
เต เอเกน ขเณน เอเกน มุหุตฺเตน เอกมฺมํสขลํ เอกมฺมํสปุญฺชํ
กาตุํ✎ ร่าง
“Dasapi, bhante, purisā, vīsampi, bhante, purisā, tiṁsampi, bhante, purisā, cattārīsampi, bhante, purisā, paññāsampi, bhante, purisā nappahonti yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kātuṁ.
“Sir, even ten, twenty, thirty, forty, or fifty men couldn’t do that.
กิญฺหิ โสภติ เอโก ฉโว ปุริโสติ ฯ✎ ร่าง
Kiñhi sobhati eko chavo puriso”ti.
How significant is one measly man?”
ตํ กึ มญฺญสิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เอวํ ...มนุสฺสาติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ ๒ ยุ. เอกมํสขลํ ฯ ๓ ม. ทสมฺปิ ฯ
คหปติ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“What do you think, householder?
อ้างอิงPTS 1.378 · สยามรัฐ 13.64 · ฉัฏฐสังคายนา 13.47
อิธาคจฺเฉยฺย สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิทฺธิมา
เจโตวสิปฺปตฺโต✎ ร่าง
idha āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto.
Suppose an ascetic or brahmin with psychic power, who has achieved mastery of the mind, were to come along
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
and say:
อหํ อิมํ นาฬนฺทํ เอเกน
มโนปโทเสน ภสฺมํ กริสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘ahaṁ imaṁ nāḷandaṁ ekena manopadosena bhasmaṁ karissāmī’ti.
‘I will reduce Nāḷandā to ashes with a single malevolent act of will!’
ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
What do you think, householder?
ปโหติ นุ โข โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ
วา อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อิมํ นาฬนฺทํ เอเกน มโนปโทเสน ภสฺมํ
กาตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
pahoti nu kho so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto imaṁ nāḷandaṁ ekena manopadosena bhasmaṁ kātun”ti?
Could he do that?”
ทสปิ ภนฺเต ๑- นาฬนฺทา วีสมฺปิ ภนฺเต นาฬนฺทา ตึสมฺปิ
ภนฺเต นาฬนฺทา จตฺตาฬีสมฺปิ ภนฺเต นาฬนฺทา ปญฺญาสมฺปิ ภนฺเต
นาฬนฺทา ปโหติ โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต
อิมํ นาฬนฺทํ ๒- เอเกน มโนปโทเสน ภสฺมํ กาตุํ✎ ร่าง
“Dasapi, bhante, nāḷandā, vīsampi nāḷandā, tiṁsampi nāḷandā, cattārīsampi nāḷandā, paññāsampi nāḷandā pahoti so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto ekena manopadosena bhasmaṁ kātuṁ.
“Sir, an ascetic or brahmin with psychic power, who has achieved mastery of the mind, could reduce ten, twenty, thirty, forty, or fifty Nāḷandās to ashes with a single malevolent act of will.
กิญฺหิ โสภติ เอกา
ฉวา นาฬนฺทาติ ฯ
{๗๐.๔} ค✎ ร่าง
Kiñhi sobhati ekā chavā nāḷandā”ti.
How significant is one measly Nāḷandā?”
หปติ ๓- คหปติ มนสิกโรหิ นมสิกริตฺวา โข ตฺวํ
คหปติ พฺยากโรหิ✎ ร่าง
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“Think about it, householder! You should think before answering.
น โข เต สนฺธิยติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ ปจฺฉิเมน
วา ปุริมํ✎ ร่าง
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
What you said before and what you said after don’t match up.
ภาสิตา โข ปน เต คหปติ เอสา วาจา✎ ร่าง
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
But you said that you would debate on the basis of truth.”
สจฺเจ อหํ ภนฺเต
ปติฏฺฐาย มนฺเตสฺสามิ✎ ร่าง
‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;
โหตุ โน เอตฺถ กถาสลฺลาโปติ ฯ✎ ร่าง
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.
กิญฺจาปิ ภนฺเต ภควา เอวมาห อถ โข กายทณฺโฑว มหาสาวชฺชตโร
ปาปสฺส กมฺมสฺส กิริยาย ปาปสฺส กมฺมสฺส ปวตฺติยา โน ตถา
วจีทณฺโฑ โน ตถา มโนทณฺโฑติ ฯ✎ ร่าง
“Kiñcāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo”ti.
“Even though the Buddha says this, still the physical rod is the most blameworthy for performing bad deeds, not so much the verbal rod or the mental rod.”
ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
“What do you think, householder?
สุตนฺเต ทณฺฑกีรญฺญํ ๕-
กาลิงฺคารญฺญํ ๖- เมชฺฌารญฺญํ ๗- มาตงฺคารญฺญํ อรญฺญํ
อรญฺญภูต✎ ร่าง
sutaṁ te daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
Have you heard how the wildernesses of Daṇḍaka, Kaliṅga, Mejjha, and Mātaṅga came to be that way?”
นฺติ ฯ✎ ร่าง
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
“Everything that is liable to arise is liable to cease.”
เอวํ ภนฺเต สุตํ เม ทณฺฑกีรญฺญํ กาลิงฺคารญฺญํ
เมชฺฌารญฺญํ มาตงฺคารญฺญํ อรญฺญํ อรญฺญภูตนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante, sutaṁ me daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
“I have, sir.”
ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ กินฺติ เต สุตํ เกน ๑- ตํ ทณฺฑกีรญฺญํ
กาลิงฺคารญฺญํ เมชฺฌารญฺญํ มาตงฺคารญฺญํ อรญฺญํ อรญฺญภูตนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, gahapati, kinti te sutaṁ kena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti?
“What have you heard?”
อ้างอิงสยามรัฐ 13.65 · พุทธชยันตี 11.70
สุตํ เมตํ ภนฺเต อิสีนํ มโนปโทเสน ตํ ทณฺฑกีรญฺญํ กาลิงฺคารญฺญํ
เมชฺฌารญฺญํ มาตงฺคารญฺญํ อรญฺญํ อรญฺญภูตนฺติ ฯ
{๗๐.๖} คหปติ ๒- คหปติ✎ ร่าง
“Sutaṁ metaṁ, bhante, isīnaṁ manopadosena taṁ daṇḍakīraññaṁ kāliṅgāraññaṁ majjhāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ araññaṁ araññabhūtan”ti.
“I heard that it was because of a malevolent act of will by seers that the wildernesses of Daṇḍaka, Kaliṅga, Mejjha, and Mātaṅga came to be that way.”
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.48
มนสิกโรหิ มนสิกริตฺวา โข ตฺวํ
คหปติ พฺยากโรหิ✎ ร่าง
“Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi.
“Think about it, householder! You should think before answering.
น โข เต สนฺธิยติ ปุริเมน วา ปจฺฉิมํ ปจฺฉิเมน
วา ปุริมํ✎ ร่าง
Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ.
What you said before and what you said after don’t match up.
ภาสิตา โข ปน เต คหปติ เอสา วาจา✎ ร่าง
Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā:
But you said that you would debate on the basis of truth.”
สจฺเจ อหํ ภนฺเต
ปติฏฺฐาย มนฺเตสฺสามิ✎ ร่าง
‘sacce ahaṁ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi;
โหตุ โน เอตฺถ กถาสลฺลาโปติ ฯ✎ ร่าง
hotu no ettha kathāsallāpo’”ti.