เย เม ภนฺเต ขตฺติยปณฺฑิตาปิ พฺราหฺมณปณฺฑิตาปิ
คหปติปณฺฑิตาปิ สมณปณฺฑิตาปิ ปญฺหํ อภิสงฺขริตฺวา ตถาคตํ
อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉนฺติ✎ ร่าง
“Yeme, bhante, khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti,
“Sir, there are clever aristocrats, brahmins, householders, or ascetics who come to see you with a question already planned.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 13.65
ปุพฺเพว นุ โข เอตํ ภนฺเต ภควโต
เจตโส ปริวิตกฺกิตํ โหติ เย มํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ
เตสาหํ เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากริสฺสามีติ อุทาหุ ฐานโสเวตํ
ตถาคตํ ปฏิภาตีติ ๓- ฯ✎ ร่าง
pubbeva nu kho, etaṁ, bhante, bhagavato cetaso parivitakkitaṁ hoti ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti?
Do you think beforehand that if they ask you like this, you’ll answer like that, or does the answer just strike you on the spot?”
เตนหิ ราชกุมาร ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ
ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ✎ ร่าง
“Tena hi, rājakumāra, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
“Well then, prince, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.
ตํ กึ มญฺญสิ
ราชกุมาร✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
What do you think, prince?
กุสโล ตฺวํ รถสฺส องฺคปจฺจงฺคานนฺติ ฯ✎ ร่าง
kusalo tvaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti?
Are you skilled in the various parts of a chariot?”
เอวํ ภนฺเต
กุสโล อหํ รถสฺส องฺคปจฺจงฺคานนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti.
“I am, sir.”
ตํ กึ มญฺญสิ ราชกุมาร✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,
“What do you think, prince?
อ้างอิงPTS 1.396
เย ตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ✎ ร่าง
ye taṁ upasaṅkamitvā evaṁ puccheyyuṁ:
When they come to you and ask:
กินฺนามิทํ รถสฺส องฺคปจฺจงฺคนฺติ✎ ร่าง
‘kiṁ nāmidaṁ rathassa aṅgapaccaṅgan’ti?
‘What’s the name of this chariot part?’
ปุพฺเพว นุโข เต เอตํ เจตโส ๔-
ปริวิตกฺกิตํ อสฺส เย มํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ เตสาหํ เอวํ
ปุฏฺโฐ ๕- เอวํ พฺยากริสฺสามีติ อุทาหุ ฐานโสเวตํ ตํ ๖- ปฏิภาเสยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Pubbeva nu kho te etaṁ cetaso parivitakkitaṁ assa ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ paṭibhāseyyā”ti?
Do you think beforehand that if they ask you like this, you’ll answer like that, or does the answer appear to you on the spot?”
อหํ หิ ภนฺเต รถิโก สญฺญาโต กุสโล รถสฺส องฺคปจฺจงฺคานํ✎ ร่าง
“Ahañhi, bhante, rathiko saññāto kusalo rathassa aṅgapaccaṅgānaṁ.
“Sir, I’m well-known as a charioteer skilled in a chariot’s parts.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.93
สพฺพานิ เม รถสฺส องฺคปจฺจงฺคานิ สุวิทิตานิ✎ ร่าง
Sabbāni me rathassa aṅgapaccaṅgāni suviditāni.
All the major and minor parts are well-known to me.
ฐานโสเวตํ มํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. เวยฺยากรณาย ๒ ยุ. หิสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ โป. ปฏิภาเสยฺย ฯ ๔ โป. เจตสา ฯ@๕ ยุ. เอวํ ปุฏฺโฐติ เทฺว ปาฐา นตฺถิ ฯ ๖ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ปฏิภาเสยฺยาติ ฯ✎ ร่าง
Ṭhānasovetaṁ maṁ paṭibhāseyyā”ti.
The answer just appears to me on the spot.”
เอวเมว โข ราชกุมาร เย เต ขตฺติยปณฺฑิตาปิ
พฺราหฺมณปณฺฑิตาปิ คหปติปณฺฑิตาปิ สมณปณฺฑิตาปิ ปญฺหํ
อภิสงฺขริตฺวา ตถาคตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิสฺสนฺติ ๑- ฐานโสเวตํ
ตถาคตํ ปฏิภาติ✎ ร่าง
“Evameva kho, rājakumāra, ye te khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti, ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhāti.
“In the same way, when clever aristocrats, brahmins, householders, or ascetics come to see me with a question already planned, the answer just strikes me on the spot.
อ้างอิงพุทธชยันตี 11.98
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
สา หิ ราชกุมาร ตถาคตสฺส ธมฺมธาตุ
สุปฏิวิทฺธา ๒- ยสฺสา ธมฺมธาตุยา สุปฏิวิทฺธตฺตา ฐานโสเวตํ
ตถาคตํ ปฏิภาตีติ ฯ✎ ร่าง
Sā hi, rājakumāra, tathāgatassa dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti.
Because the Realized One has clearly comprehended the principle of the teachings, so that the answer just strikes him on the spot.”