เนื้อความทั้งข้อ
[๑๘๖] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก อสัตบุรุษเป็นผู้อยู่ป่า
เป็นวัตร ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า เราเป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ส่วนภิกษุอื่นเหล่านี้
ไม่ใช่เป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร อสัตบุรุษนั้นจึงยกตน ข่มผู้อื่น เพราะความเป็นผู้อยู่
ป่าเป็นวัตรนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้นี้ก็คือ อสัปปุริสธรรม ฯ
ส่วนสัตบุรุษแล ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ธรรมคือ ความโลภ ความ
โกรธ ความหลง ย่อมไม่ถึงความหมดสิ้นไป เพราะความเป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร
ถึงแม้ภิกษุไม่ใช่เป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร แต่เป็นผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติ
ชอบ ประพฤติธรรมอันสมควร คนทั้งหลายก็ต้องบูชาสรรเสริญเธอในที่นั้นๆ
สัตบุรุษนั้นทำการปฏิบัติแต่ภายในเท่านั้น ไม่ยกตน ไม่ข่มผู้อื่น เพราะความเป็น
ผู้อยู่ป่าเป็นวัตรนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้นี้ก็คือ สัปปุริสธรรม ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว อสปฺปุริโส อารญฺญโก ๑- โหติ ฯ✎ ร่าง
Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso āraññiko hoti.
who dwells in the wilderness …
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 14.88
โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง
So iti paṭisañcikkhati:
อหํ โขมฺหิ อารญฺญโก อิเม ปนญฺเญ
ภิกฺขู น อารญฺญกาติ ฯ✎ ร่าง
‘ahaṁ khomhi āraññiko ime panaññe bhikkhū na āraññikā’ti.
โส เตน อารญฺญกตฺเตน อตฺตานุกฺกํเสติ
ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง
So tena āraññikattena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.
อยมฺปิ ภิกฺขเว อสปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง
Ayampi, bhikkhave, asappurisadhammo.
สปฺปุริโส จ โข
ภิกฺขเว อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง
Sappuriso ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:
น โข อารญฺญกตฺเตน โลภธมฺมา
วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ โทสธมฺมา วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ โมหธมฺมา
วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง
‘na kho āraññikattena lobhadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti, dosadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti, mohadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti.
โน เจปิ อารญฺญโก โหติ✎ ร่าง
No cepi āraññiko hoti;
โส จ โหติ
ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน สามีจิปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี โส ตตฺถ
ปุชฺโช โส ตตฺถ ปาสํโสติ ฯ✎ ร่าง
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, so tattha pujjo, so tattha pāsaṁso’ti.
โส ปฏิปทํเยว อนฺตรํ กริตฺวา
เตน อารญฺญกตฺเตน เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง
So paṭipadaṁyeva antaraṁ karitvā tena āraññikattena nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
อยมฺปิ
ภิกฺขเว สปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง
Ayampi, bhikkhave, sappurisadhammo.