เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๙๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก อสัตบุรุษสงัดจากกาม
สงัดจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌาน มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกอยู่
ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า เราเป็นผู้ได้ปฐมฌานสมาบัติ ส่วนภิกษุอื่นเหล่านี้ ไม่
ใช่เป็นผู้ได้ปฐมฌานสมาบัติ อสัตบุรุษนั้นจึงยกตน ข่มผู้อื่น ด้วยปฐมฌาน
สมาบัตินั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้นี้ก็คือ อสัปปุริสธรรม ฯ
ส่วนสัตบุรุษแล ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า แม้ปฐมฌานสมาบัติ พระผู้มี
พระภาคก็ตรัสว่า ไม่มีตัณหาแล้ว เพราะคนทั้งหลายสำคัญกันด้วยเหตุใดๆ เหตุ
นั้นๆ ย่อมเป็นอย่างอื่นจากที่สำคัญนั้น สัตบุรุษนั้นทำความไม่มีตัณหาแต่ภายใน
เท่านั้น ไม่ยกตน ไม่ข่มผู้อื่น ด้วยปฐมฌานสมาบัตินั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย
แม้นี้ก็คือ สัปปุริสธรรม ฯ
▴ ย่อ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว อสปฺปุริโส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ
อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ
อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯ✎ ร่าง
Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, take an untrue person who, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
อ้างอิง PTS 3.43 · สยามรัฐ 14.141 · ฉัฏฐสังคายนา 14.91
โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง
So iti paṭisañcikkhati:
They reflect:
อหํ โขมฺหิ
ปฐมชฺฌานสมาปตฺติยา ลาภี อิเม ปนญฺเญ ภิกฺขู ปฐมชฺฌานสมาปตฺติยา
น ลาภิโนติ ฯ✎ ร่าง
‘ahaṁ khomhi paṭhamajjhānasamāpattiyā lābhī, ime panaññe bhikkhū paṭhamajjhānasamāpattiyā na lābhino’ti.
‘I have attained the first absorption, unlike these other mendicants.’
โส ตาย ปฐมชฺฌานสมาปตฺติยา อตฺตานุกฺกํเสติ
ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง
So tāya paṭhamajjhānasamāpattiyā attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.
And they glorify themselves and put others down on account of that.
อยมฺปิ ภิกฺขเว อสปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง
Ayampi, bhikkhave, asappurisadhammo.
This too is a quality of an untrue person.
สปฺปุริโส จ โข
ภิกฺขเว อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง
Sappuriso ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:
A true person reflects:
ปฐมชฺฌานสมาปตฺติยาปิ โข อคมฺมยตา ๑-
วุตฺตา ภควตา✎ ร่าง
‘paṭhamajjhānasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā.
‘The Buddha has spoken of not being determined even by the attainment of the first absorption.
เยน เยน หิ มญฺญนฺติ ตโต ตํ โหติ อญฺญถาติ ฯ✎ ร่าง
Yena yena hi maññanti tato taṁ hoti aññathā’ti.
For whatever they imagine it is, it turns out to be something else.’
โส อคมฺมยตญฺเญว อนฺตรํ กริตฺวา ตาย ปฐมชฺฌานสมาปตฺติยา
เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง
So atammayataññeva antaraṁ karitvā tāya paṭhamajjhānasamāpattiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
Keeping to themselves the fact that they are not determined by that, they don’t glorify themselves and put others down on account of their attainment of the first absorption.
อยมฺปิ ภิกฺขเว สปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง
Ayampi, bhikkhave, sappurisadhammo.
This too is a quality of a true person.