เนื้อความทั้งข้อ
[๔๑๑] ดูกรภูมิชะ เปรียบเหมือนบุรุษต้องการนมสด แสวงหานมสด
จึงเที่ยวเสาะหานมสด แต่รีดเอาจากเขาแม่โคลูกอ่อน ถ้าแม้ทำความหวังแล้วรีด
เอาจากเขาแม่โคลูกอ่อน เขาก็ไม่สามารถจะได้นมสด ถ้าแม้ทำความไม่หวังแล้ว
รีดเอาจากเขาแม่โคลูกอ่อน เขาก็ไม่สามารถจะได้นมสด ถ้าแม้ทำทั้งความหวัง
และความไม่หวังแล้วรีดเอาจากเขาแม่โคลูกอ่อน เขาก็ไม่สามารถจะได้นมสด ถ้า
แม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วรีดเอาจากเขาแม่โคลูกอ่อน เขาก็ไม่
สามารถจะได้นมสด นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะได้
นมสด โดยวิธีไม่แยบคาย ฉันใด ดูกรภูมิชะ ฉันนั้นเหมือนกันแล สมณะหรือ
พราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งที่มีทิฐิผิด ฯลฯ มีสมาธิผิด ถ้าแม้ทำความหวังแล้ว
ประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำความไม่หวังแล้ว
ประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำทั้งความหวังและความ
ไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำความหวัง
ก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล
นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะบรรลุผลได้โดยอุบายไม่
แยบคาย ฯ
เสยฺยถาปิ ภูมิช ปุริโส ขีรตฺถิโก ขีรคเวสี ขีรปริเยสนํ
จรมาโน คาวึ ตรุณวจฺฉํ วิสาณโต อาวิญฺเชยฺย✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhūmija, puriso khīratthiko khīragavesī khīrapariyesanaṁ caramāno gāviṁ taruṇavacchaṁ visāṇato āviñcheyya.
Suppose there was a person in need of milk. While wandering in search of milk, they tried pulling the horn of a newly-calved cow.
อ้างอิงสยามรัฐ 14.278 · ฉัฏฐสังคายนา 14.181
อาสญฺเจปิ กริตฺวา
คาวึ ตรุณวจฺฉํ วิสาณโต อาวิญฺเชยฺย อภพฺโพ ขีรสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Āsañcepi karitvā gāviṁ taruṇavacchaṁ visāṇato āviñcheyya, abhabbo khīrassa adhigamāya;
But by doing this, they couldn’t get any milk, regardless of whether they made a wish,
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา ฯเปฯ✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
didn’t make a wish,
—
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
both did and did not make a wish,
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา คาวึ
ตรุณวจฺฉํ วิสาณโต อาวิญฺเชยฺย อภพฺโพ ขีรสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā gāviṁ taruṇavacchaṁ visāṇato āviñcheyya, abhabbo khīrassa adhigamāya.
or neither did nor did not make a wish.
ตํ
กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อโยนิโส ภูมิช ขีรสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, khīrassa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to get milk.
เอวเมว โข ภูมิช
เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhūmija, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā micchādiṭṭhino …pe…
And so it is for any ascetics and brahmins who have wrong view …
มิจฺฉาสมาธิโน เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ อภพฺพา
ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
micchāsamādhino te āsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya;
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ
กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ อภพฺพา
ผลสฺส อธิคมาย ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya.
อโยนิโส ภูมิช ผลสฺส อธิคมาย ฯ✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, phalassa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to win the fruit.