เนื้อความทั้งข้อ
[๔๑๒] ดูกรภูมิชะ เปรียบเหมือนบุรุษต้องการเนยข้น แสวงหาเนยข้น
จึงเที่ยวเสาะหาเนยข้น ใส่น้ำลงในอ่าง คนเข้ากับนมข้น ถ้าแม้ทำความหวังแล้ว
ใส่น้ำลงในอ่าง คนเข้ากับนมข้น เขาก็ไม่สามารถจะได้เนยข้น ถ้าแม้ทำความ
ไม่หวังแล้วใส่น้ำลงในอ่าง คนเข้ากับนมข้น เขาก็ไม่สามารถจะได้เนยข้น ถ้าแม้
ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้วใส่น้ำลงในอ่าง คนเข้ากับนมข้น เขาก็ไม่
สามารถจะได้เนยข้น ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วใส่น้ำลง
ในอ่าง คนเข้ากับนมข้น เขาก็ไม่สามารถจะได้เนยข้น นั่นเพราะเหตุไร ดูกร-
*ภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะได้เนยข้นโดยวิธีไม่แยบคาย ฉันใด ดูกรภูมิชะ
ฉันนั้นเหมือนกันแล สมณะหรือพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งที่มีทิฐิผิด ฯลฯ มี
สมาธิผิด ถ้าแม้ทำความหวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล
ถ้าแม้ทำความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้
ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุ
ผล ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่
สามารถจะบรรลุผล นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะบรรลุผล
ได้โดยอุบายไม่แยบคาย ฯ
เสยฺยถาปิ ภูมิช ปุริโส นวนีตตฺถิโก ๑- นวนีตคเวสี
นวนีตปริเยสนํ จรมาโน อุทกํ กลเส อาสิญฺจิตฺวา มตฺเถน อาวิญฺเชยฺย✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhūmija, puriso navanītatthiko navanītagavesī navanītapariyesanaṁ caramāno udakaṁ kalase āsiñcitvā matthena āviñcheyya.
Suppose there was a person in need of butter. While wandering in search of butter, they tried pouring water into a pot and churning it with a stick.
อ้างอิงสยามรัฐ 14.279
อาสญฺเจปิ กริตฺวา อุทกํ กลเส อาสิญฺจิตฺวา มตฺเถน อาวิญฺเชยฺย
อภพฺโพ นวนีตสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Āsañcepi karitvā udakaṁ kalase āsiñcitvā matthena āviñcheyya, abhabbo navanītassa adhigamāya;
But by doing this, they couldn’t produce any butter, regardless of whether they made a wish,
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
didn’t make a wish,
อาสญฺจ
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
both did and did not make a wish,
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา อุทกํ กลเส
อาสิญฺจิตฺวา มตฺเถน อาวิญฺเชยฺย อภพฺโพ นวนีตสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā udakaṁ kalase āsiñcitvā matthena āviñcheyya, abhabbo navanītassa adhigamāya.
or neither did nor did not make a wish.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อโยนิโส โภ ภูมิช นวนีตสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, navanītassa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to produce butter.
เอวเมว
โข ภูมิช เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน
ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhūmija, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā micchādiṭṭhino …pe…
And so it is for any ascetics and brahmins who have wrong view …
มิจฺฉาสมาธิโน เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. โนนีต ... ฯ
อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
micchāsamādhino te āsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya;
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
อาสญฺจ
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ
อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
อโยนิโส โภ ภูมิช
ผลสฺส อธิคมาย ฯ✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, phalassa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to win the fruit.