เนื้อความทั้งข้อ
[๔๑๓] ดูกรภูมิชะ เปรียบเหมือนบุรุษต้องการไฟ แสวงหาไฟ จึง
เที่ยวเสาะหาไฟ เอาไม้สดที่มียางมาทำไม้สีไฟ สีกันไป ถ้าแม้ทำความหวังแล้ว
เอาไม้สดที่มียางมาทำไม้สีไฟ สีกันไป เขาก็ไม่สามารถจะได้ไฟ ถ้าแม้ทำ
ความไม่หวังแล้วเอาไม้สดที่มียางมาทำไม้สีไฟ สีกันไป เขาก็ไม่สามารถจะได้ไฟ
ถ้าแม้ทำทั้งความหวังและความไม่หวังแล้วเอาไม้สดที่มียางมาทำไม้สีไฟ สีกันไป
เขาก็ไม่สามารถจะได้ไฟ ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วเอาไม้สด
ที่มียางมาทำไม้สีไฟ สีกันไป เขาก็ไม่สามารถจะได้ไฟ นั่นเพราะเหตุไร ดูกร-
*ภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะได้ไฟโดยวิธีไม่แยบคาย ฉันใด ดูกรภูมิชะ ฉันนั้น
เหมือนกันแล สมณะหรือพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งที่มีทิฐิผิด ฯลฯ มีสมาธิผิด
ถ้าแม้ทำความหวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำ
ความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล ถ้าแม้ทำทั้ง
ความหวังและความไม่หวังแล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่สามารถจะบรรลุผล
ถ้าแม้ทำความหวังก็มิใช่ความไม่หวังก็มิใช่แล้วประพฤติพรหมจรรย์ เขาก็ไม่
สามารถจะบรรลุผล นั่นเพราะเหตุไร ดูกรภูมิชะ เพราะเขาไม่สามารถจะบรรลุผล
ได้โดยอุบายไม่แยบคาย ฯ
เสยฺยถาปิ ภูมิช ปุริโส อคฺคิตฺถิโก อคฺคิคเวสี
อคฺคิปริเยสนํ จรมาโน อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ อุตฺตรารณึ อาทาย
อภิมตฺเถยฺย✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhūmija, puriso aggitthiko aggigavesī aggipariyesanaṁ caramāno allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimantheyya.
Suppose there was a person in need of fire. While wandering in search of fire, they tried drilling a green, sappy log with a drill-stick.
อ้างอิงPTS 3.142 · สยามรัฐ 14.280 · ฉัฏฐสังคายนา 14.182 · พุทธชยันตี 12.326
อาสญฺเจปิ กริตฺวา อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ อุตฺตรารณึ
อาทาย อภิมตฺเถยฺย ๑- อภพฺโพ อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Āsañcepi karitvā allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimantheyya, abhabbo aggissa adhigamāya;
But by doing this, they couldn’t start a fire, regardless of whether they made a wish,
อนาสญฺเจปิ
กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
didn’t make a wish,
อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
both did and did not make a wish,
เนวาสํนานาสญฺเจปิ
กริตฺวา อลฺลํ กฏฺฐํ สเสฺนหํ อุตฺตรารณึ อาทาย อภิมตฺเถยฺย
อภพฺโพ อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimantheyya, abhabbo aggissa adhigamāya.
or neither did nor did not make a wish.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อโยนิโส ภูมิช
อคฺคิสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, aggissa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to start a fire.
เอวเมว โข ภูมิช เย หิ เกจิ สมณา
วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhūmija, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā micchādiṭṭhino …pe…
And so it is for any ascetics and brahmins who have wrong view …
มิจฺฉาสมาธิโน เต
อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย✎ ร่าง
micchāsamādhino te āsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya;
อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
anāsañcepi karitvā …pe…
อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา✎ ร่าง
āsañca anāsañcepi karitvā …pe…
เนวาสํนานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ อภพฺพา ผลสฺส
อธิคมาย✎ ร่าง
nevāsaṁ nānāsañcepi karitvā brahmacariyaṁ caranti, abhabbā phalassa adhigamāya.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
อโยนิโส ภูมิช ผลสฺส อธิคมาย ฯ✎ ร่าง
Ayoni hesā, bhūmija, phalassa adhigamāya.
Because that’s an irrational way to win the fruit.