เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 496

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๙๖] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก พระเจ้าจักรพรรดิย่อม ปรากฏปริณายกแก้ว ปริณายกนั้นเป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา สามารถถวาย ข้อแนะนำให้พระองค์ทรงบำรุงผู้ที่ควรบำรุง ทรงถอดถอนผู้ที่ควรถอดถอน ทรง แต่งตั้งผู้ที่ควรแต่งตั้ง เขาเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจักรพรรดิแล้วกราบทูลอย่างนี้ว่า ขอ เดชะ ขอพระองค์จงเป็นผู้ขวนขวายน้อยเถิด ข้าพระองค์จักสั่งการถวาย ดูกร ภิกษุทั้งหลาย ย่อมปรากฏปริณายกแก้วเห็นปานนี้แก่พระเจ้าจักรพรรดิ ฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระเจ้าจักรพรรดิย่อมทรงประกอบด้วยแก้ว ๗ ประการ นี้ พระเจ้าจักรพรรดิทรงประกอบด้วยความสัมฤทธิผล ๔ อย่างเป็นไฉน ฯ

mn129:41.1 #

ปุน จปรํ ภิกฺขเว รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ปรินายกรตนํ ปาตุภวติ ฯ✎ ร่าง

Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati—

Next, the commander-treasure appears to the wheel-turning monarch.

อ้างอิงPTS 3.176 · สยามรัฐ 14.330

mn129:41.2 #

ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล ราชานํ จกฺกวตฺตึ อุปฏฺฐเปตพฺพํ อุปฏฺฐาเปตุํ อปยาเปตพฺพํ ๒- อปยาเปตุํ ฐเปตพฺพํ ฐเปตุํ ฯ✎ ร่าง

paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ cakkavattiṁ upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ.

He is astute, competent, intelligent, and capable regarding who should be ushered in to the king’s presence, who should be ushered out, and who should be kept by his side.

mn129:41.3 #

โส ราชานํ จกฺกวตฺตึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห✎ ร่าง

So rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāha:

He approaches the wheel-turning monarch and says,

mn129:41.4 #

อปฺโปสฺสุกฺโก @เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. ยุ. ราชา จกฺกวตฺติ ฯ ๒ โป. ม. อุปยาเปตพฺพํ อุปยาเปตุํ ฯ ตฺวํ เทว โหหิ อหมนุสาสิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง

‘appossukko tvaṁ, deva, hohi. Ahamanusāsissāmī’ti.

‘Relax, sire. I shall issue instructions.’

mn129:41.5 #

รญฺโญ ภิกฺขเว จกฺกวตฺติสฺส เอวรูปํ ปรินายกรตนํ ปาตุภวติ ฯ✎ ร่าง

Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati.

Such is the commander-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

mn129:41.6 #

ราชา ภิกฺขเว จกฺกวตฺติ อิเมหิ ๑- รตเนหิ สมนฺนาคโต โหติ ฯ✎ ร่าง

Rājā, bhikkhave, cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato hoti.

These are the seven treasures possessed by a wheel-turning monarch.

mn129:42.1 #

กตมาหิ จตูหิ อิทฺธีหิ ฯ✎ ร่าง

Katamāhi catūhi iddhīhi?

And what are the four blessings?