เสยฺยถาปิ อาวุโส นิคนฺถา ปุริโส สลฺเลน วิทฺโธ อสฺส
สวิเสน คาฬฺหูปเลปเนน ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, āvuso nigaṇṭhā, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena;
Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison,
อ้างอิงPTS 2.217 · สยามรัฐ 14.5 · ฉัฏฐสังคายนา 14.4 · พุทธชยันตี 12.6
โส สลฺลสฺสปิ เวธนเหตุ ๑- ทุกฺขา ติปฺปา ๒-
กฏุกา เวทนา เวทิเยยฺย✎ ร่าง
so sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
causing painful feelings, sharp and severe.
ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา ภิสกฺกํ
สลฺลกตฺตํ อุปฏฺฐเปยฺยุํ ๓- ฯ✎ ร่าง
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.
Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.
ตสฺส โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สตฺเถน
วณมุขํ ปริกนฺเตยฺย ฯ✎ ร่าง
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya;
The surgeon would cut open the wound with a scalpel,
โส สตฺเถนปิ วณมุขสฺส ปริกนฺตนเหตุ
ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา เวทิเยยฺย✎ ร่าง
so satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
causing painful feelings, sharp and severe.
ตสฺส โส ภิสกฺโก
สลฺลกตฺโต เอสนิยา สลฺลํ เอเสยฺย ฯ✎ ร่าง
Tassa so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ eseyya;
They’d probe for the arrow,
โส เอสนิยาปิ สลฺลสฺส
เอสนเหตุ ๔- ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา เวทิเยยฺย✎ ร่าง
so esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
causing painful feelings, sharp and severe.
ตสฺส โส
ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สลฺลํ อพฺภูเณฺหยฺย ๕- ฯ✎ ร่าง
Tassa so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuheyya;
They’d extract the arrow,
โส สลฺลสฺสปิ
อพฺภูณฺหนเหตุ ๖- ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา เวทิเยยฺย✎ ร่าง
so sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
causing painful feelings, sharp and severe.
ตสฺส
โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต อคทงฺคารํ วณมุเข โอทเหยฺย ฯ✎ ร่าง
Tassa so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odaheyya;
They’d apply cauterizing medicine to the wound,
โส
อคทงฺคารสฺสปิ วณมุเข โอทหนเหตุ ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา
เวทิเยยฺย ฯ✎ ร่าง
so agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
causing painful feelings, sharp and severe.
โส อปเรน สมเยน รูเฬฺหน ๗- วเณน สญฺฉวินา
อโรโค อสฺส สุขี เสรี สยํวสี เยนกามงฺคโม ฯ✎ ร่าง
So aparena samayena rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo.
After some time that wound would be healed and the skin regrown. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.
ตสฺส เอวมสฺส✎ ร่าง
Tassa evamassa:
They’d think,
อหํ โข ปุพฺเพ สลฺเลน วิทฺโธ อโหสึ สวิเสน คาฬฺหูปเลปเนน✎ ร่าง
“ahaṁ kho pubbe sallena viddho ahosiṁ savisena gāḷhūpalepanena.
“Earlier I was struck by an arrow thickly smeared with poison,
โสหํ สลฺลสฺสปิ เวธนเหตุ ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา เวทิยึ✎ ร่าง
Sohaṁ sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
causing painful feelings, sharp and severe.
ตสฺส เม มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อุปฏฺฐเปสุํ✎ ร่าง
Tassa me mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapesuṁ.
My friends and colleagues, relatives and kin got a surgeon to treat me.
ตสฺส เม โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สตฺเถน วณมุขํ ปริกนฺตติ✎ ร่าง
Tassa me so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanti;
At each step, the treatment was painful.
โสหํ สตฺเถนปิ ๑- วณมุขสฺส ปริกนฺตนเหตุ ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา
เวทนา เวทิยึ✎ ร่าง
sohaṁ satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
ตสฺส เม โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต เอสนิยา
สลฺลํ เอสิ✎ ร่าง
Tassa me so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ esi;
โสหํ เอสนิยาปิ สลฺลสฺส เอสนเหตุ ทุกฺขา ติปฺปา
กฏุกา เวทนา เวทิยึ✎ ร่าง
so ahaṁ esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
ตสฺส เม โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต สลฺลํ
อพฺภูณฺหิ✎ ร่าง
Tassa me so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuhi;
โสหํ สลฺลสฺสปิ อพฺภูณฺหนเหตุ ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา
เวทนา เวทิยึ✎ ร่าง
sohaṁ sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
ตสฺส เม โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต อคทงฺคารํ
วณมุเข โอทหิ✎ ร่าง
Tassa me so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odahi;
โสหํ อคทงฺคารสฺสปิ วณมุเข โอทหนเหตุ
ทุกฺขา ติปฺปา กฏุกา เวทนา เวทิยึ✎ ร่าง
sohaṁ agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
โสหํ ๒- เอตรหิ รูเฬฺหน
วเณน สญฺฉวินา อโรโค สุขี เสรี สยํวสี เยนกามงฺคโมติ ฯ✎ ร่าง
Somhi etarahi rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo”ti.
But these days that wound is healed and the skin regrown. I’m healthy, happy, autonomous, my own master, able to go where I want.”
เอวเมว โข อาวุโส นิคนฺถา สเจ ตุเมฺห ชาเนยฺยาถ✎ ร่าง
Evameva kho, āvuso nigaṇṭhā, sace tumhe jāneyyātha—
In the same way, reverends, if you knew about these things,
อ้างอิงสยามรัฐ 14.6
อหุวเมฺหว มยํ ปุพฺเพ น นาหุวมฺหาติ ชาเนยฺยาถ✎ ร่าง
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—
อกรเมฺหว
มยํ ปุพฺเพ ปาปกมฺมํ น นากรมฺหาติ ชาเนยฺยาถ✎ ร่าง
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—
เอวรูปํ วา
เอวรูปํ วา ปาปกมฺมํ อกรมฺหาติ ชาเนยฺยาถ✎ ร่าง
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—
เอตฺตกํ วา
ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ เอตฺตกํ วา ทุกฺขํ นิชฺชิเรตพฺพํ เอตฺตกมฺหิ วา
ทุกฺเข นิชฺชิณฺเณ สพฺพํ ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสตีติ ชาเนยฺยาถ✎ ร่าง
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—
ทิฏฺเฐว ธมฺเม อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทํ✎ ร่าง
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
เอวํ สนฺเต อายสฺมนฺตานํ นิคนฺถานํ กลฺลมสฺส เวยฺยากรณาย✎ ร่าง
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.
ยงฺกิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ
วา สพฺพนฺตํ ปุพฺเพ กตเหตุ✎ ร่าง
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
อิติ ปุราณานํ กมฺมานํ ตปสา
พฺยนฺติภาวา นวานํ กมฺมานํ อกรณา อายตึ อนวสฺสโว✎ ร่าง
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
อายตึ
อนวสฺสวา กมฺมกฺขโย กมฺมกฺขยา ทุกฺขกฺขโย ทุกฺขกฺขยา
เวทนากฺขโย เวทนากฺขยา สพฺพํ ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
ยสฺมา จ โข ตุเมฺห อาวุโส นิคนฺถา น ชานาถ✎ ร่าง
Yasmā ca kho tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
But since you don’t know any of these things,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 14.5 · พุทธชยันตี 12.8
อหุวเมฺหว มยํ ปุพฺเพ น นาหุวมฺหาติ น ชานาถ✎ ร่าง
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—
อกรเมฺหว
มยํ ปุพฺเพ ปาปกมฺมํ น นากรมฺหาติ น ชานาถ✎ ร่าง
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—
เอวรูปํ วา
เอวรูปํ วา ปาปกมฺมํ อกรมฺหาติ น ชานาถ✎ ร่าง
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
เอตฺตกํ วา
ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ เอตฺตกํ วา ทุกฺขํ นิชฺชิเรตพฺพํ เอตฺตกมฺหิ วา
ทุกฺเข นิชฺชิณฺเณ สพฺพํ ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสตีติ น ชานาถ✎ ร่าง
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—
ทิฏฺเฐว ธมฺเม อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทํ✎ ร่าง
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
ตสฺมา อายสฺมนฺตานํ นิคนฺถานํ น กลฺลมสฺส เวยฺยากรณาย✎ ร่าง
tasmā āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
it’s not appropriate for the Jain venerables to declare this.’
ยงฺกิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ
วา สพฺพนฺตํ ปุพฺเพ กตเหตุ✎ ร่าง
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
อิติ ปุราณานํ กมฺมานํ ตปสา
พฺยนฺติภาวา นวานํ กมฺมานํ อกรณา อายตึ อนวสฺสโว✎ ร่าง
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
อายตึ
อนวสฺสวา กมฺมกฺขโย กมฺมกฺขยา ทุกฺขกฺขโย ทุกฺขกฺขยา
เวทนากฺขโย เวทนากฺขยา สพฺพํ
[๕]- กฏุกา ปราภิสชฺชนี
โกธสามนฺตา อสมาธิสํวตฺตนิกา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ
สมฺผปฺปลาปี โข ปน โหติ อกาลวาที อภูตวาที อนตฺถวาที
อธมฺมวาที อวินยวาที อนิธานวตึ วาจํ ภาสิตา โหติ อกาเลน
อนปฺปเทสํ อปริยนฺตวตึ อนตฺถสญฺหิตํ ฯ เอวรูปํ ภนฺเต วจีสมาจารํ
เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ ฯ
[๕]-
อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน
วารินา อภิสนฺเนยฺย ปริสนฺเนยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย นาสฺส
กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุตํ อสฺส✎ ร่าง
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.
เอวเมว
โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเนติ
ปริสนฺเนติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. สายํ ฯ ๒ ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร นสทฺโท อตถิ ฯ ๓ โป. อสฺส ฯ@ม. ยุ. ตสฺส ฯ ๔ ม. นสทฺโท อตฺถิ ฯ ๕ ม. ยุ. วสทฺโท อตฺถิ ฯ
สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุตํ โหติ ฯ ตสฺส เอวํ อปฺปมตฺตสฺส
ฯเปฯ เอวมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ กายคตํ สตึ ภาเวติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, bhikkhave, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:
When I said this, those Jain ascetics said to me,
อ้างอิงPTS 2.218 · สยามรัฐ 14.7