เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 678

เนื้อความทั้งข้อ

[๖๗๘] พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า ดูกรภิกษุ คนเรานี้มีธาตุ ๖ มีแดนสัมผัส ๖ มีความหน่วงนึกของใจ ๑๘ มีธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ ๔ อันเป็น ธรรมที่ผู้ตั้งอยู่แล้ว ไม่มีกิเลสเครื่องสำคัญตนและกิเลสเครื่องหมักหมมเป็นไป ก็เมื่อกิเลสเครื่องสำคัญตนและกิเลสเครื่องหมักหมม ไม่เป็นไปอยู่ บัณฑิตจะเรียก เขาว่า มุนีผู้สงบแล้ว ไม่พึงประมาทปัญญา พึงตามรักษาสัจจะ พึงเพิ่มพูนจาคะ พึงศึกษาสันติเท่านั้น นี้อุเทศแห่งธาตุวิภังค์หก ฯ

mn140:6.8 #

ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง

Bhagavā etadavoca:

The Buddha said this:

mn140:7.1 #

ฉธาตุโร อยํ ภิกฺขุ ปุริโส ฉผสฺสายตโน อฏฺฐารสมโนปวิจาโร จตุราธิฏฺฐาโน✎ ร่าง

“‘Cha dhāturo ayaṁ, bhikkhu, puriso cha phassāyatano aṭṭhārasa manopavicāro caturādhiṭṭhāno;

“‘This person has six elements, six fields of contact, eighteen mental preoccupations, and four foundations.

mn140:7.2 #

ยตฺถ ฐิตํ มญฺญสฺสวา นปฺปวตฺตนฺติ มญฺญสฺสเว โข ปน นปฺปวตฺตมาเน มุนิ สนฺโตติ วุจฺจติ✎ ร่าง

yattha ṭhitaṁ maññassavā nappavattanti, maññassave kho pana nappavattamāne muni santoti vuccati.

Where they stand, the streams of conceiving do not flow. And where the streams of conceiving do not flow, they are called a sage at peace.

mn140:7.3 #

ปญฺญํ นปฺปมชฺเชยฺย สจฺจมนุรกฺเขยฺย จาคมนุพฺรูเหยฺย สนฺติเมว โส สิกฺเขยฺย✎ ร่าง

Paññaṁ nappamajjeyya, saccamanurakkheyya, cāgamanubrūheyya, santimeva so sikkheyyā’ti—

Do not neglect wisdom; preserve truth; foster generosity; and train only for peace.’

mn140:7.4 #

อยมุทฺเทโส ฉธาตุวิภงฺคสฺส ฯ✎ ร่าง

ayamuddeso dhātuvibhaṅgassa.

This is the summary recital for the analysis of the elements.