เนื้อความทั้งข้อ
[๘๗๕] ท้าวสักกะตรัสตอบว่า
บุคคลจงสำคัญเห็นว่า ผู้นี้อดกลั้นต่อเราเพราะความกลัวหรือ
หาไม่ก็ตามที ประโยชน์ทั้งหลายมีประโยชน์ของตนเป็น
อย่างยิ่ง ประโยชน์ยิ่งกว่าขันติไม่มี ผู้ใดแลเป็นคนมีกำลัง
อดกลั้นต่อคนผู้ทุรพลไว้ได้ ความอดกลั้นของผู้นั้น บัณฑิต
ทั้งหลายกล่าวว่าเป็นขันติอย่างยิ่ง คนทุรพลจำต้องอดทนอยู่
เป็นนิตย์ บัณฑิตทั้งหลายกล่าวกำลังของผู้ซึ่งมีกำลังอย่าง
คนพาลว่ามิใช่กำลัง ไม่มีผู้ใดที่จะกล่าวโต้ต่อผู้มีกำลังผู้ซึ่ง
ธรรมคุ้มครองแล้วได้เลย เพราะความโกรธนั้น โทษที่ลามก
จึงมีแก่ผู้ที่โกรธตอบต่อผู้ที่โกรธ บุคคลผู้ไม่โกรธตอบต่อผู้ที่
โกรธ ย่อมชื่อว่าชนะสงครามซึ่งเอาชนะได้ยาก ผู้ใดรู้ว่า
ผู้อื่นโกรธแล้ว เป็นผู้มีสติระงับไว้ได้ ผู้นั้นชื่อว่าประพฤติ
ประโยชน์แก่ทั้งสองฝ่าย คือ ทั้งฝ่ายตนและคนอื่น คนที่
ไม่ฉลาดในธรรม ย่อมสำคัญเห็นผู้รักษาประโยชน์ของ
ทั้งสองฝ่าย คือ ของตนและของคนอื่น ว่าเป็นคนโง่ ดังนี้ ฯ
กามํ มญฺญตุ วา มา วา✎ ร่าง
‘Kāmaṁ maññatu vā mā vā,
‘Let him think this if he wishes, or not—
ภยา มฺยายํ ติติกฺขติ✎ ร่าง
bhayā myāyaṁ titikkhati;
“He endures me out of fear.”
สทตฺถปรมา อตฺถา✎ ร่าง
Sadatthaparamā atthā,
For the highest goal, one’s own,
ขนฺตฺยา ภิยฺโย น วิชฺชติ✎ ร่าง
khantyā bhiyyo na vijjati.
naught better than patience is found.
โย หเว พลวา สนฺโต✎ ร่าง
Yo have balavā santo,
When a strong person
ทุพฺพลสฺส ติติกฺขติ✎ ร่าง
dubbalassa titikkhati;
endures a weakling,
ตมาหุ ปรมํ ขนฺตึ✎ ร่าง
Tamāhu paramaṁ khantiṁ,
they call that the ultimate patience,
นิจฺจํ ขมติ ทุพฺพโล✎ ร่าง
niccaṁ khamati dubbalo.
for a weakling must always be patient.
อพลนฺตํ พลํ อาหุ✎ ร่าง
Abalaṁ taṁ balaṁ āhu,
The strength of folly
ยสฺส พาลพลํ พลํ✎ ร่าง
yassa bālabalaṁ balaṁ;
is really just weakness, they say.
พลวสฺส ๑- ธมฺมคุตฺตสฺส✎ ร่าง
Balassa dhammaguttassa,
But no-one can challenge a person
ปฏิวตฺตา น วิชฺชติ✎ ร่าง
paṭivattā na vijjati.
who’s strong, guarded by the teaching.
ตสฺเสว เตน ปาปิโย✎ ร่าง
Tasseva tena pāpiyo,
When you get angry at an angry person
โย กุทฺธํ ปฏิกุชฺฌติ✎ ร่าง
yo kuddhaṁ paṭikujjhati;
you just make things worse for yourself.
กุทฺธํ อปฺปฏิกุชฺฌนฺโต✎ ร่าง
Kuddhaṁ appaṭikujjhanto,
When you don’t get angry at an angry person
สงฺคามํ เชติ ทุชฺชยํ✎ ร่าง
saṅgāmaṁ jeti dujjayaṁ.
you win a battle hard to win.
อุภินฺนมตฺถํ จรติ✎ ร่าง
Ubhinnamatthaṁ carati,
When you know that the other is angry,
อตฺตโน จ ปรสฺส จ✎ ร่าง
attano ca parassa ca;
you act for the good of both
ปรํ สงฺกุปิตํ ญตฺวา✎ ร่าง
Paraṁ saṅkupitaṁ ñatvā,
yourself and the other
โย สโต อุปสมฺมติ✎ ร่าง
yo sato upasammati.
if you’re mindful and stay calm.
อุภินฺนํ ติกิจฺฉนฺตานํ✎ ร่าง
Ubhinnaṁ tikicchantānaṁ,
People inexpert in the teaching
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 23.257 · พุทธชยันตี 13.396
อตฺตโน จ ปรสฺส จ✎ ร่าง
attano ca parassa ca;
consider one who heals both
ชนา มญฺญนฺติ พาโลติ✎ ร่าง
Janā maññanti bāloti,
oneself and the other
เย ธมฺมสฺส อโกวิทาติ ฯ✎ ร่าง
ye dhammassa akovidā’ti.
to be a fool.’