เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๘๙] พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้
เมื่อพิจารณา ย่อมพิจารณาว่า ทุกข์คือชราและมรณะมีประการต่างๆ มากมาย
เกิดขึ้นในโลก ทุกข์นี้มีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มี
อะไรเป็นแดนเกิดหนอแล เมื่ออะไรมี ชราและมรณะจึงมี เมื่ออะไรไม่มี ชรา
และมรณะจึงไม่มี ภิกษุนั้นพิจารณาอยู่ ย่อมรู้ประจักษ์ว่า ทุกข์คือชราและมรณะ
มีประการต่างๆ มากมาย เกิดขึ้นในโลก ทุกข์นี้แลมีชาติเป็นเหตุ มีชาติเป็น
สมุทัย มีชาติเป็นกำเนิด มีชาติเป็นแดนเกิด เมื่อชาติมี ชราและมรณะจึงมี
เมื่อชาติไม่มี ชราและมรณะจึงไม่มี ภิกษุนั้นย่อมรู้ประจักษ์ชราและมรณะ ย่อม
รู้ประจักษ์เหตุเกิดชราและมรณะ ย่อมรู้ประจักษ์ความดับแห่งชราและมรณะ ย่อม
รู้ประจักษ์ปฏิปทาอันสมควรที่ให้ถึงความดับแห่งชราและมรณะ และย่อมเป็นผู้
ปฏิบัติอย่างนั้น เป็นผู้ประพฤติธรรมอันสมควร ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนี้เราเรียก
ว่า เป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบ โดยประการทั้งปวง เพื่อความดับ
แห่งชราและมรณะ ฯ
▴ ย่อ
ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง
Bhagavā etadavoca:
The Buddha said this:
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปริวีมํสมาโน
ปริวีมํสติ✎ ร่าง
“Idha, bhikkhave, bhikkhu parivīmaṁsamāno parivīmaṁsati:
“Mendicants, take a mendicant who makes an inquiry:
ยํ โข อิทํ อเนกวิธํ นานปฺปการกํ ทุกฺขํ โลเก อุปฺปชฺชติ
ชรามรณํ✎ ร่าง
‘yaṁ kho idaṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ dukkhaṁ loke uppajjati jarāmaraṇaṁ;
‘The suffering that arises in the world starting with old age and death takes many and diverse forms.
อิทํ นุ โข ทุกฺขํ กึนิทานํ กึสมุทยํ กึชาติกํ กึปภวํ✎ ร่าง
idaṁ nu kho dukkhaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ?
What is the source, origin, birthplace, and inception of this suffering?
กิสฺมึ สติ ชรามรณํ โหติ กิสฺมึ อสติ ชรามรณํ น โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Kismiṁ sati jarāmaraṇaṁ hoti, kismiṁ asati jarāmaraṇaṁ na hotī’ti?
When what exists do old age and death come to be? When what does not exist do old age and death not come to be?’
โส ปริวีมํสมาโน เอวํ ปชานาติ✎ ร่าง
So parivīmaṁsamāno evaṁ pajānāti:
While making an inquiry they understand:
ยํ โข อิทํ อเนกวิธํ นานปฺปการกํ
ทุกฺขํ โลเก อุปฺปชฺชติ ชรามรณํ อิทํ โข ทุกฺขํ ชาตินิทานํ
ชาติสมุทยํ ชาติชาติกํ ชาติปฺปภวํ✎ ร่าง
‘yaṁ kho idaṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ dukkhaṁ loke uppajjati jarāmaraṇaṁ, idaṁ kho dukkhaṁ jātinidānaṁ jātisamudayaṁ jātijātikaṁ jātippabhavaṁ.
‘The suffering that arises in the world starting with old age and death takes many and diverse forms. The source of this suffering is rebirth.
ชาติยา สติ ชรามรณํ
โหติ ชาติยา อสติ ชรามรณํ น โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Jātiyā sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātiyā asati jarāmaraṇaṁ na hotī’ti.
When rebirth exists, old age and death come to be. When rebirth doesn’t exist, old age and death don’t come to be.’
โส ชรามรณญฺจ
ปชานาติ ชรามรณสมุทยญฺจ ปชานาติ ชรามรณนิโรธญฺจ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ตํ ฯ
ปชานาติ ยา จ ชรามรณนิโรธสารุปฺปคามินี ปฏิปทา ตญฺจ
ปชานาติ ตถา ปฏิปนฺโน จ โหติ อนุธมฺมจารี ฯ✎ ร่าง
So jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī;
They understand old age and death, their origin, their cessation, and the fitting practice for their cessation. And they practice in line with that path.
อ้างอิง สยามรัฐ 16.98 · ฉัฏฐสังคายนา 24.73
อยํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ปฏิปนฺโน
ชรามรณนิโรธาย ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya.
This is called a mendicant who is practicing for the complete ending of suffering, for the cessation of old age and death.