เสยฺยถาปิ อานนฺท มหา รุกฺโข✎ ร่าง
Seyyathāpi, ānanda, mahārukkho.
Suppose there was a great tree.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 24.83 · พุทธชยันตี 14.146
อถ ปุริโส
อาคจฺเฉยฺย กุทฺทาลปิฏกํ อาทาย✎ ร่าง
Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya.
Then a person comes along with a spade and basket.
โส ตํ รุกฺขํ มูเล ฉินฺเทยฺย
มูเล เฉตฺวา ปลิขเนยฺย ปลิขนิตฺวา มูลานิ อุทฺธเรยฺย อนฺตมโส
อุสีรนาฬิมตฺตานิปิ ฯ✎ ร่าง
So taṁ rukkhaṁ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi.
They’d cut the tree down at the roots, dig them up, and pull them out, down to the fibers and stems.
โส ตํ รุกฺขํ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺเทยฺย✎ ร่าง
So taṁ rukkhaṁ khaṇḍākhaṇḍikaṁ chindeyya.
Then they’d split the tree apart, cut up the parts, and chop it into splinters. They’d dry the splinters in the wind and sun, burn them with fire, and reduce them to ashes. Then they’d winnow the ashes in a strong wind, or float them away down a swift stream.
ขณฺฑาขณฺฑิกํ เฉตฺวา ๑- ผาเลยฺย✎ ร่าง
Khaṇḍākhaṇḍikaṁ chinditvā phāleyya;
ผาเลตฺวา สกลิกํ สกลิกํ
กเรยฺย สกลิกํ สกลิกํ กริตฺวา วาตาตเป วิโสเสยฺย วาตาตเป
วิโสเสตฺวา อคฺคินา ฑเหยฺย อคฺคินา ฑเหตฺวา มสึ กเรยฺย
มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเนยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย
ปวาเหยฺย✎ ร่าง
phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahetvā masiṁ kareyya, masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
เอวญฺหิ โส อานนฺท มหา รุกฺโข อุจฺฉินฺนมูโล
อสฺส ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺคโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม✎ ร่าง
Evañhi so, ānanda, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.
In this way the great tree is cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future.
เอวเมว โข อานนฺท อุปาทานิเยสุ ธมฺเมสุ อาทีนวานุปสฺสิโน
วิหรโต ตณฺหา นิรุชฺฌติ✎ ร่าง
Evameva kho, ānanda, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.
In the same way, there are things that fuel grasping. When you concentrate on the drawbacks of these things, your craving ceases.
ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ✎ ร่าง
Taṇhānirodhā upādānanirodho;
When craving ceases, grasping ceases.
อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ✎ ร่าง
upādānanirodhā bhavanirodho;
When grasping ceases, continued existence ceases.
ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ✎ ร่าง
bhavanirodhā jātinirodho;
When continued existence ceases, rebirth ceases.
ชาตินิโรธา
ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ✎ ร่าง
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease.
เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
That is how this entire mass of suffering ceases.”
ทุกฺขวคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ✎ ร่าง
Dukkhavaggo chaṭṭho.
ตสฺส อุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
ปริวีมํสนุปาทานํ✎ ร่าง
Parivīmaṁsanupādānaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 16.113
เทฺว จ สญฺโญชนานิ จ✎ ร่าง
dve ca saṁyojanāni ca;
มหารุกฺเขน เทฺว วุตฺตา✎ ร่าง
Mahārukkhena dve vuttā,
ตรุเณน จ สตฺตมํ✎ ร่าง
taruṇena ca sattamaṁ;
นามรูปญฺจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
Nāmarūpañca viññāṇaṁ,
นิทาเนน จ เต ทสาติ ฯ✎ ร่าง
nidānena ca te dasāti.
—
Saṁyutta Nikāya 12.61
Linked Discourses 12.61
มหาวคฺโค✎ ร่าง
7. Mahāvagga
7. The Great Chapter
สตฺตโ✎ ร่าง
Assutavāsutta
Unlearned
ม✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงPTS 2.94 · สยามรัฐ 16.114 · ฉัฏฐสังคายนา 24.84 · พุทธชยันตี 14.148