เนื้อความทั้งข้อ
[๓๕๐] พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่าน
อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุ
ทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความต่างแห่งสัญญาบังเกิดขึ้น
เพราะอาศัยความต่างแห่งธาตุ ความต่างแห่งสังกัปปะบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความ
ต่างแห่งสัญญา ความต่างแห่งผัสสะบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งสังกัปปะ
ความต่างแห่งเวทนาบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งผัสสะ ความต่างแห่งฉันทะ
บังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งเวทนา ความต่างแห่งปริฬาหะบังเกิดขึ้นเพราะ
อาศัยความต่างแห่งฉันทะ ความต่างแห่งปริเยสนาบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่าง
แห่งปริฬาหะ ความต่างแห่งลาภะบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งปริเยสนา
ความต่างแห่งปริเยสนาบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งลาภะหามิได้ ความต่าง
แห่งปริฬาหะบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งปริเยสนาหามิได้ ความต่างแห่ง
ฉันทะบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งปริฬาหะหามิได้ ความต่างแห่งเวทนา
บังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งฉันทะหามิได้ ความต่างแห่งผัสสะบังเกิดขึ้น
เพราะอาศัยความต่างแห่งเวทนาหามิได้ ความต่างแห่งสังกัปปะบังเกิดขึ้นเพราะ
อาศัยความต่างแห่งผัสสะหามิได้ ความต่างแห่งสัญญาบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความ
ต่างแห่งสังกัปปะหามิได้ ความต่างแห่งธาตุบังเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่ง
สัญญาหามิได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างแห่งธาตุเป็นไฉน รูปธาตุ ฯลฯ
ธรรมธาตุ นี้เราเรียกว่า ความต่างแห่งธาตุ ฯ
สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ viharati.
At Sāvatthī.
อ้างอิงPTS 2.148 · ฉัฏฐสังคายนา 24.131 · พุทธชยันตี 14.232
ธาตุนานตฺตํ
ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺตํ✎ ร่าง
“Dhātunānattaṁ, bhikkhave, paṭicca uppajjati saññānānattaṁ,
“Mendicants, diversity of elements gives rise to diversity of perceptions.
สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ✎ ร่าง
saññānānattaṁ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṁ,
Diversity of perceptions gives rise to diversity of thoughts. …
ผสฺส✎ ร่าง
phassa …
contacts …
เวทนา✎ ร่าง
vedanā …
feelings …
ฉนฺท✎ ร่าง
chanda …
desires …
ปริฬาห✎ ร่าง
pariḷāha …
passions …
ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ลาภนานตฺตํ✎ ร่าง
pariyesanānānattaṁ paṭicca uppajjati lābhanānattaṁ;
Diversity of searches gives rise to diversity of gains.
โน ลาภนานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริเยสนานานตฺตํ✎ ร่าง
no lābhanānattaṁ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṁ,
Diversity of gains doesn’t give rise to diversity of searches.
โน ปริเยสนานานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริฬาหนานตฺตํ โน ปริฬาหนานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง
no pariyesanānānattaṁ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṁ, no pariḷāhanānattaṁ paṭicca uppajjati …pe…
Diversity of searches doesn’t give rise to diversity of passions. …
ฉนฺทนานตฺตํ✎ ร่าง
chanda …
desires …
เวทนา✎ ร่าง
vedanā …
feelings …
ผสฺส✎ ร่าง
phassa …
contacts …
สงฺกปฺป✎ ร่าง
saṅkappa …
thoughts …
สญฺญานานตฺตํ
โน สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธาตุนานตฺตํ ฯ✎ ร่าง
saññānānattaṁ, no saññānānattaṁ paṭicca uppajjati dhātunānattaṁ.
Diversity of perceptions doesn’t give rise to diversity of elements.
กตมญฺจ
ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Katamañca, bhikkhave, dhātunānattaṁ?
And what is the diversity of elements?
รูปธาตุ ฯเปฯ ธมฺมธาตุ ฯ✎ ร่าง
Rūpadhātu …pe… dhammadhātu—
The sight element, the sound element, the smell element, the taste element, the touch element, and the idea element.
อิทํ
วุจฺจติ ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati, bhikkhave, dhātunānattaṁ.
This is called the diversity of elements.