เนื้อความทั้งข้อ
[๔๒๐] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมทราบ
ชัด ซึ่งปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับแห่งปฐวีธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้
ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมทราบชัด ซึ่งอาโปธาตุ ... ซึ่งเตโชธาตุ ... ซึ่ง
วาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึง
ความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมได้รับสมมติว่าเป็น
สมณะในหมู่สมณะ ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่า
นั้นย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือประโยชน์แห่งความ
เป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ดังนี้ ฯ
๑. จตัสสสูตร ๒. ปุพพสูตร ๓. อจริสูตร ๔. โนเจทสูตร
๕. ทุกขสูตร ๖. อภินันทนสูตร ๗. อุปปาทสูตร ๘. สมณ
พราหมณสูตรที่ ๑ ๙. สมณพราหมณสูตรที่ ๒ ๑๐. สมณ
พราหมณสูตรที่ ๓
เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา
ปฐวีธาตุํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธํ
ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ ฯ✎ ร่าง
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pathavīdhātuṁ pajānanti, pathavīdhātusamudayaṁ pajānanti, pathavīdhātunirodhaṁ pajānanti, pathavīdhātunirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti …
There are ascetics and brahmins who do understand the earth element, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
อ้างอิงสยามรัฐ 16.211
อาโปธาตุํ
ปชานนฺติ ฯเปฯ✎ ร่าง
ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā …pe… āpodhātuṁ pajānanti …
They do understand the water element …
เตโชธาตุํ ปชานนฺติ✎ ร่าง
tejodhātuṁ pajānanti …
the fire element …
วาโยธาตุํ ปชานนฺติ
วาโยธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธํ ปชานนฺติ
วาโยธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ เต จ โขเม ภิกฺขเว
สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ เจว สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ
จ พฺราหฺมณสมฺมตา✎ ร่าง
vāyodhātuṁ pajānanti, vāyodhātusamudayaṁ pajānanti, vāyodhātunirodhaṁ pajānanti, vāyodhātunirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti, te ca kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā;
the air element …
เต จ ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ
พฺราหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti.
Those venerables realize the goal of life as an ascetic or brahmin, and live having realized it with their own insight.”
จตุตฺถวคฺโค จ✎ ร่าง
Catuttho vaggo.
ตุตฺโถ ฯ
จตุตฺถสฺส วคฺคสฺส อุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
จตสฺโส ปุพฺเพ อจริ✎ ร่าง
Catasso pubbe acariṁ,
โน เจทํ ๒- ทุกฺเขน จ✎ ร่าง
nocedañca dukkhena ca;
อภินนฺทนญฺจ อุปฺปาทํ✎ ร่าง
Abhinandañca uppādo,
ตโย สมณพฺราหฺมณาติ ฯ✎ ร่าง
tayo samaṇabrāhmaṇāti.
ธาตุสํยุตฺตํ ทุติยํ สมตฺตํ ฯ
--------
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อจรึ ฯ ๒ ม โนเจทํ จ ฯ ยุ. โย โน เจทํ ฯ ๓ ม. ยุ. อุปฺปาโท ฯ
อนมตคฺค✎ ร่าง
Dhātusaṁyuttaṁ samattaṁ.
The Linked Discourses on the elements are complete.
สํยุตฺตํ✎ ร่าง
Saṁyutta Nikāya 15.1
Linked Discourses 15.1
ปฐมวคฺโค ป✎ ร่าง
1. Paṭhamavagga
Chapter One
ฐโ✎ ร่าง
Tiṇakaṭṭhasutta
Grass and Sticks
ม✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงPTS 2.178 · สยามรัฐ 16.212 · ฉัฏฐสังคายนา 24.161 · พุทธชยันตี 14.276